Jazon (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jazon przynoszący Peliasowi Złote Runo, strona A apulijskiej wazy czerownofigurowej, ok. 330-340 p.n.e.

Jazon (gr Ἰάσων Iásōn, łac. Iason) – w mitologii greckiej Argonauta, heros, syn Ajzona króla Jolkos w Tesalii.

Młodość Jazona[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec, Ajzon został strącony z tronu przez swego brata, Peliasa, w dniu urodzin Jazona. Pelias postanowił zgładzić Jazona, ale sługa jego ojca zaniósł te informacje rodzicom. Ajzon pragnąc ratować syna rozesłał wiadomość, że Jazon ciężko zachorował. Po kilku dniach Jolkos obiegła smutna wiadomość, że mały Jazon zmarł. Pelias uwierzył w tę bajkę i przestał prześladować swojego bratanka oraz zaczął korzystać z przywilejów władzy. Chłopak został wywieziony z miasta i oddany pod opiekę centaura Chejrona. W wieku 20 lat powraca do rodzinnego miasta Jolkos. Rządzi nim jego stryj, Pelias. Król boi się Jazona (stara przepowiednia mówi, że zabije go młody chłopak, który wejdzie do miasta w jednym sandale; tak też wszedł Jazon). Pelias wysyła go po złote runo.

Wyprawa po złote runo[edytuj | edytuj kod]

Jazon buduje statek Argo (szybki), zostaje przywódcą wyprawy. Wraz z towarzyszami (Argonautami) wyrusza po złote runo, które zdobywa dzięki pomocy królewny Medei.

Wyspa Lemnos[edytuj | edytuj kod]

Wyspa Lemnos jest położona w pobliżu zachodniego wybrzeża Azji Mniejszej (dzisiejsza Turcja). Wyspa była zamieszkana przez same kobiety. Kobiety odmawiały oddawania czci boskiej Afrodycie. Więc aby ukarać mieszkanki wyspy, bogini spowodowała, że zaczęły nieprzyjemnie pachnieć tak, że mężowie nie mogli przebywać w ich pobliżu. W takiej sytuacji mężczyźni postanowili sprowadzić kochanki z sąsiedniej Tracji, lecz ich żony, rozzłoszczone taką sytuacją, wymordowały wszystkich mieszkańców wyspy płci męskiej. Jedynie król wyspy, Toas, został uratowany przez swoją córkę Hypsipyle, która zamknęła ojca w skrzyni i wrzuciła do morza, dzięki czemu ocalił życie. Od tego czasu kobiety z Lemnos żyły bez mężczyzn, zaś królową wyspy została Hypsipyle.

Argonauci, którzy zatrzymali się na wyspie, zostali przyjaźnie powitani przez kobiety. Jazon spłodził z Hypsipyle bliźniaki, synów Toasa i Euneosa. Również inni uczestnicy wyprawy mieli swój udział w odbudowaniu męskiej części populacji wyspy. Jedynie Herakles domagał się jak najszybszego opuszczenia wyspy niezadowolony z zachowania innych Argonautów. Zachowanie Heraklesa było niezwykłe, zważywszy na jego liczne miłosne podboje. W czasie pobytu na wyspie Herakles nieustannie przypominał o celu wyprawy. Argonauci w dalszą podróż wyruszyli po dość długiej przerwie, która trwała ponoć dwa lata.

Pobyt w Kolchidzie[edytuj | edytuj kod]

Po dopłynięciu do Kolchidy, udają się do króla Ajetesa, ten stawia Jazonowi warunki, które ma wypełnić zanim zabierze złote runo. Jazon ma zaprzęc do pługu dwa byki ziejące ogniem i trującymi oparami, z ich pomocą zaorać Pole Aresa, zasiać na nim smocze zęby i pokonać rycerzy, którzy się z nich narodzą; pomaga mu w tym Medea, córka Ajetesa. Medea daje mu balsam, dzięki któremu ogniste byki nie mogą go zranić, a oddychanie w ich otoczeniu nie odurza go. Jazon z rycerzami radzi sobie we własnym zakresie – rzuca w nich kamieniem, a ci wycinają się wzajemnie. Zostaje tylko smok. Medea usypia go, a Jazon i Medea wraz ze złotym runem opuszczają miasto.

W drodze do Jolkos[edytuj | edytuj kod]

W drodze powrotnej do Tesalii Medea przepowiedziała Eufemosowi, sternikowi Argo, że będzie rządził Libią. Przepowiednia spełniła się kiedy Battos, potomek Eufemosa, założył Kyrene.

Kirke[edytuj | edytuj kod]

Kiedy Argonauci zatrzymali się na wyspie Ajaja, Kirke oczyściła ich z winy za zabicie Apsyrtosa.

Syreny[edytuj | edytuj kod]

Syreny mieszkały na trzech małych, skalistych wyspach zwanych Sirenum scopuli. Dźwięk śpiewu syren działał zniewalająco na przepływających żeglarzy, tak że podpływali do wyspy, gdzie Syreny porywały ich i zjadały. Chiron poradził Jazonowi, aby ten zwrócił się o pomoc do Orfeusza, gdyż tylko on był w stanie ocalić Argonautów od śmierci. Kiedy przepływali obok wyspy Syren Orfeusz zaczął grać na lirze, a muzyka skutecznie zagłuszyła ich śpiew, dzięki czemu załoga Argo uniknęła losu innych żeglarzy.

Talos[edytuj | edytuj kod]

Następnie Argo przypłynął do Krety strzeżonej przez olbrzyma z brązu, Talosa. Miał on jedną żyłę zatkaną zatyczką z brązu, która biegła od kostki aż do szyi. Medea najpierw przy pomocy czarów uśpiła go, a następnie wyciągnęła zatyczkę przez co olbrzym wykrwawił się na śmierć.

Powrót[edytuj | edytuj kod]

W domu Jazon jest uważany za bohatera (herosa). Medea za pomocą swoich czarów uzdrawia i odmładza ojca Jazona, Ajzona. Córki Peliasa chcą aby też pomogła ich ojcu, Medea mści się za Jazona i powoduje, że córki zabijają ojca. Małżonkowie muszą uciekać z miasta i wyjeżdżają do Koryntu.

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

Tam Jazon poznaje Kreuzę - córkę Kreona, władcy Koryntu, zakochuje się w niej i chce się z nią ożenić, stwierdza, że ślub z Medeą jest nieważny. Medea zabija rywalkę Kreuzę zatrutą szatą, od której według planu ginie również Kreon. Następnie ucieka w latającym rydwanie - prezencie od boga Heliosa, którego Medea jest wnuczką, zabijając przed tym swoich dwóch synów. Niejasne są dalsze losy przywódcy Argonautów. Według jednych źródeł później Jazon i Medea spotykają się i godzą, mieszkają razem w Kolchidzie.

Inne źródła podają, że Jazon uciekł od Medeii i resztę życie spędził w małym domku gdzieś na pustyni. Pod koniec życia wraca na okręt Argo, po którym przechadza się, lecz niespodziewanie wali się maszt wskutek czego Jazon ginie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]