Jezioro łabędzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy baletu. Zobacz też: jeziora o tej nazwie.
Jezioro łabędzie w wykonaniu częstochowskiej Szkoły Baletowej na deskach Filharmonii Częstochowskiej.

Jezioro łabędzie (ros. Лебединое oзеро, franc. Le Lac des Cygnes, ang. The Swan Lake, niem. Der Schwanensee, wł. Il lago dei cigni) – balet klasyczny w czterech aktach.

Prapremiera Jeziora łabędziego miała miejsce w Teatrze Bolszoj w Moskwie 4 marca [20 lutego st.st] 1877. Polska premiera odbyła się 30 grudnia 1900 w Teatrze Wielkim w Warszawie.

Postacie[edytuj | edytuj kod]

  • Odetta – dziewczyna zaklęta w królową (lub księżniczkę) łabędzi
  • książę Zygfryd
  • księżna, matka Zygfryda
  • Benno – przyjaciel księcia Zygfryda
  • Rotbart – czarnoksiężnik
  • Odylia – córka Rotbarta
  • Wolfgang – opiekun księcia Zygfryda
  • nadworny błazen
  • przyjaciele księcia, dziewczęta zaklęte w łabędzie, goście na dworze książęcym, sześć młodych panien, młodzież wiejska.

Akt I[edytuj | edytuj kod]

Obraz 1.[edytuj | edytuj kod]

Dworska biblioteka. Książę wraz z rówieśnikami ze szkoły wojskowej i z przyjacielem Bennem oczekuje na przybycie matki. Z okazji pełnoletności syna panująca księżna wręcza mu rodowy medalion. Oznajmia też Zygfrydowi, że nazajutrz podczas balu powinien wybrać przyszłą żonę spośród zaproszonych księżniczek. Zygfryd zgadza się w pośpiechu, bowiem przyjaciele wraz z okolicznymi wieśniakami przygotowują dla niego wesołą zabawę w dworskim parku. Wszyscy tańczą, panuje beztroska atmosfera. Także generał, nauczyciel księcia i innych kadetów, ulega ogólnemu nastrojowi zapominając o tym, że księżna nakazała mu troszczyć się o syna. Wraz z zapadającym zmierzchem pojawia się Zły Duch. Zwabia on księcia nad jezioro, gdzie przyjmuje postać nocnego ptaka – puchacza. Tutaj dokona się los Zygfryda.

Obraz 2.[edytuj | edytuj kod]

Nad brzegiem jeziora książę spotyka dziewczynę-łabędzia i zakochuje się w niej od pierwszego wejrzenia. To Odetta zaklęta w łabędzia przez czarnoksiężnika. Jeśli ktoś poprzysięgnie jej prawdziwą miłość, wówczas zgubne czary stracą swoją moc i zarówno ona, jak i towarzyszące jej dziewczęta-łabędzie wrócą na zawsze do ludzkiej postaci. Oczarowany urodą Odetty, książę przysięga jej wieczną miłość.

Akt II[edytuj | edytuj kod]

Trwa bal wydany przez księżnę-matkę. Przybywają zaproszeni goście, a wśród nich księżniczki: węgierska, neapolitańska, hiszpańska, rosyjska i polska. Wreszcie pojawia się spóźniony Zygfryd. Jest nadal pod wrażeniem spotkania z Odettą i księżniczki nie robią na nim większego wrażenia. Nagle rozlegają się fanfary obwieszczając przybycie nieoczekiwanych gości. To czarnoksiężnik Rotbart z córką Odylią, łudząco podobną do Odetty. Pod wpływem czarów Zygfryd przysięga miłość Odylii, skazując w ten sposób Odettę na wieczne cierpienie. Gdy uświadamia sobie okrutną ironię losu, pełen niezmiennej miłości do Odetty, biegnie nad jezioro.

Akt III[edytuj | edytuj kod]

Nocą nad brzegiem jeziora. Zły Duch pod postacią puchacza chełpi się swym zwycięstwem nad dobrem. Dziewczęta-łabędzie oczekują na Odettę, która pojawia się załamana, przygotowana na najgorsze. Zły Duch wie, że dziewczęta czerpią siłę ze swych ludzkich postaci. Próbuje więc zebrać je razem, aby ponownie zamienić w ptaki. W tym momencie nadbiega Zygfryd i ku swemu przerażeniu odnajduje Odettę na wpół żywą. Słowami miłości i skruchy przywraca ją do życia. Wszystkimi siłami próbują oboje przeciwstawić się złemu losowi. Odetta czuje, że tylko śmierć może ich połączyć. Rzuca się ze skały, a książę podąża za nią. Wzburzone śmiercią Odetty i Zygfryda dziewczęta-łabędzie topią swego prześladowcę i wznoszą się ku niebu śladem Odetty i Zygfryda. Noc rządzi się jednak swoimi prawami i znów pojawia się Zły Duch łaknący nowej ofiary.

Wykorzystanie[edytuj | edytuj kod]

Fragmenty Jeziora łabędziego można usłyszeć w filmach Jak być kochaną, Billy Elliot, Princess Tutu, Ludzie Boga, Scoop - Gorący temat, Pożegnalny walc (stary dramat produkcji brytyjskiej), Nigdy nie mów żegnaj, Anna Karenina oraz w filmach z serii Harry Potter. Elektroniczną wersję fragmentu Jeziora łabędziego wykorzystano w serii gier logicznych Lemmings. Fragment Jeziora Łabędziego można też usłyszeć na końcu piosenki Depuis Le Dèbut z płyty Love Lust Faith + Dreams zespołu Thirty Seconds To Mars.

Emisja sztuki w radzieckiej telewizji państwowej wczesnym rankiem 19 sierpnia 1991 r. poprzedziła komunikat o wprowadzeniu w ZSRR stanu wyjątkowego i przejęcia władzy w państwie przez samozwańczy komitet (Pucz Janajewa).

Jezioro łabędzie jest jednym z motywów fabuły filmu Darrena Aronofsky'ego Czarny łabędź. W 1994 na podstawie baletu powstał amerykański film animowany Księżniczka Łabędzi (The Swan Princess).

Wikimedia Commons