Joshua Nkomo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Joshua Mqabuko Nyongolo Nkomo
Jnkomo.jpg
Joshua Nkomo w 1975. Zdjęcie Robina Wrighta.
Data i miejsce urodzenia 19 czerwca 1917
rezerwat Semokwe, Matabeleland, Rodezja Południowa
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1999
Harare, Zimbabwe
Wiceprezydent Zimbabwe
Okres urzędowania od 1989
do 1998
Następca Joseph Msika
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Joshua Mqabuko Nyongolo Nkomo (1917-1999) - polityk Zimbabwe, aktywista ruchu wyzwoleńczego Rodezji. W 1961 r. był inicjatorem powstania Afrykańskiego Ludowego Związku Zimbabwe (ZAPU). W latach 19801981 był ministrem spraw wewnętrznych[1] w rządzie Zimbabwe, w latach 19811982 ministrem bez teki, w 1982 r. usunięty z rządu. W latach 19891998 pełnił funkcję wiceprezydenta. W 1998 r. wycofał się z życia politycznego ze względu na problemy zdrowotne.

Uczył się w Adam's College w Natalu. Studia socjologiczne pobierał w Johannesburgu. Przez kilka lat pracował jako opiekun społeczny na kolejach rodezyjskich w Bulawajo, po czym podjął się organizacji sekretariatu związku zawodowego pracowników kolei w okresie 1945-1950. Następnie został agentem ubezpieczeniowym. W Afrykańskim Kongresie Narodowym (ANC) współpracował z Nelsonem Mandelą. W 1957 został przewodniczącym ANC. W 1959 organizację tę zdelegalizowano w Rodezji, Nkomo zaś wyjechał do Londynu. W 1960 reemigrował będąc założycielem i przewodniczącym Narodowej Partii Demokratycznej, którą także zdelegalizowano. W 1961 Nkomo powołał Afrykański Ludowy Związek Zimbabwe (ZAPU), czerpiąc nazwę "Zimbabwe" ze zrujnowanej osady stanowiącej od IX do XIV wieku ognisko kultury Afryki. W 1962 także ZAPU doczekała się delegalizacji. W 1963 Nkomo za stawianie oporu policjantom przez 6 miesięcy siedział w więzieniu. Od listopada 1964 do grudnia 1974 był rodezyjskim więźniem politycznym, zyskując status rzecznika powstającej murzyńskiej państwowości Zimbabwe. Był odwiedzany przez przez brytyjskich wysłanników rządowych, którzy szukali rozwiązania konfliktów rodezyjskich w 1968 i w 1971.[2]

Odzyskawszy wolność, wszedł w skład Afrykańskiej Rady Narodowej (ANC), której został przewodniczącym po pozbyciu się Abla Muzorewy. Był również szefem delegacji ANC, która w październiku 1976 wyruszyła do Genewy w celu nawiązania rozmów z rodezyjskim premierem Ianem Smithem. Październik 1976 przyniósł mu również stanowisko współprzewniczącego Frontu Patriotycznego - sprawował je wspólnie z Robertem Gabrielem Mugabe'em. Nie zgadzając sę na następne propozycje kompromisów, obaj zwiększyli liczbę działań partyzanckich w okresie 1977-1978. 14 sierpnia 1978 miało miejsce tajne spotkanie Nkomo i Smitha w Zambii, jednak 3 tygodnie później rodezyjski samolot pasażerski został zestrzelony przez zimbabweńskich terrorystów, co zaostrzyło działania stron wojny domowej. We wrześniu 1979 Nkomo uczestniczył w londyńskiej konferencji poświęconej sprawom Zimbabwe. Rozmowy na temat przyszłej konstytucji Zimbabwe-Rodezji trwały do grudnia 1979, kiedy Nkomo wyraził zgodę na zawieszenie broni. W styczniu 1980 zezwolono mu na powrót do Rodezji, aby został szefem kampanii wyborczej ZAPU. W pierwszym rządzie Roberta Mugabe Nkomo objął tekę ministra spraw wewnętrznych. W okresie 1981-1987 prowadził działalność opozycyjonistyczną przeciwko Mugabe. Był podejrzewany o pragnienie obalenia Mugabe, który sprawował rządy dyktatorskie. W grudniu 1987 obaj przywódcy polityczni pogodzili się, zaś Nkomo otrzymał funkcję jednego z 2 wiceprezydentów Zimbabwe[3].

Przypisy

  1. Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2003, t. 19, s. 91, ISBN 83-01-13357-0 t. 1-30, ISBN 83-01-13443-7 t. 5.
  2. Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 301
  3. Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 301

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • D. Caute, Under the Skin, the Death of White Rodesia, 1983
  • Joshua Nkomo, The Story of My Life, 1984
  • Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 301