Zimbabwe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Republic of Zimbabwe
Republika Zimbabwe
Flaga Zimbabwe
Herb Zimbabwe
Flaga Zimbabwe Herb Zimbabwe
Dewiza: (ang.) Unity, Freedom, Work
(Jedność, Wolność, Praca)
Hymn: Ngaikomborerwe nyika ye Zimbabwe
(Błogosławiona bądź ziemio Zimbabwe)
Położenie Zimbabwe
Język urzędowy angielski
Stolica Harare
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Robert Mugabe
Przewodniczący
Parlamentu
Jacob Mudenda
Szef rządu prezydent Robert Mugabe
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
61. na świecie
390 580 km²
3910 km² (1,00%)
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
72. na świecie
12 973 606
33 osób/km²
PKB (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

9,8 mld[1] USD
755[1] USD
PKB (PPP) (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

7,2 mld[1] USD
558[1] USD
Jednostka monetarna różne waluty[2]
Niepodległość
-ogłoszona
-uznana
od Wielka Brytania Wielkiej Brytanii
11 XI 1965 (jako Rodezja)
17 IV 1980 (jako Zimbabwe)
Religia dominująca protestantyzm
Strefa czasowa UTC +2
Kod ISO 3166 ZW
Domena internetowa .zw
Kod samochodowy ZW
Kod samolotowy Z
Kod telefoniczny +263
Mapa Zimbabwe
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Zimbabwe w Wikipodróżach

Zimbabwe, Republika Zimbabwe (Republic of Zimbabwe), dawniej Rodezja – państwo położone w południowej Afryce. Jego stolicą jest Harare. Prezydentem kraju jest Robert Mugabe. Około 98% ludności stanowią czarnoskórzy, biali zaś 2%.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Zimbabwe jest republiką i byłym członkiem Wspólnoty Narodów. Według konstytucji z 1980, modyfikowanej w 1990, głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany na 6 lat przez parlament. Władza ustawodawcza należy do Izby Zgromadzenia (parlamentu) o kadencji 6-letniej (80% deputowanych z wyborów powszechnych, ponadto 12 członków mianowanych przez prezydenta, 10 wodzów plemiennych i 8 gubernatorów prowincji). Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany przez prezydenta. Faktycznie dyktatorskie rządy sprawuje od 1980 roku (najpierw jako premier, a od 1987 jako prezydent) Robert Mugabe.

29 marca 2008 w Zimbabwe odbyły się połączone wybory prezydenckie i parlamentarne. Kandydowali w nich Robert Mugabe (byłaby to jego 5. kadencja z rzędu), lider opozycyjnej partii Ruch na rzecz Zmian Demokratycznych Morgan Tsvangirai oraz kandydat niezależny Simba Makoni. Opozycja oraz niezależni obserwatorzy na własną rękę policzyli głosy (korzystając z protokołów wywieszanych na drzwiach lokali wyborczych). Na tej podstawie ogłosili, że Morgan Tsvangirai uzyskał w granicach 48–49% głosów i powinien spotkać się w II rundzie z Mugabe, którego wynik wyniósł 41–43% głosów. Komisja Wyborcza do 2 kwietnia ogłosiła jedynie wyniki z połowy okręgów wskazujące na nieznaczną przewagę opozycji[3].

W pierwszej rundzie wyborów 29 marca wygrał kandydat opozycji Morgan Tsvangirai, który uzyskał 47,9% głosów. Robert Mugabe zdobył 43,2 proc. Druga runda wyborów prezydenckich miała się odbyć 27 czerwca. W tym czasie Robert Mugabe zdecydował się na zakup 3 000 000 sztuk chińskiej amunicji do karabinów AK-47 i 3 000 do moździerzy[4].

Przed drugą turą wyborów Morgan Tsvangirai w obawie o swe życie przebywał czasowo w RPA, a następnie wobec nasilającej się fali przemocy wobec jego zwolenników – zamordowano około 90 opozycyjnych działaczy – wycofał się z kandydowania.

Druga tura wyborów odbyła się 28 czerwca 2008. Według oficjalnych wyników Robert Mugabe zdobył 85,51% głosów i pozostał prezydentem na kolejną kadencję. Liczenie głosów po pierwszej turze wyborów zajęło cztery miesiące, po drugiej 48 godzin. Wybory opozycja nazwała "farsą", a wspólnota międzynarodowa uznała je za nielegalne[5].

W efekcie sytuacji politycznej w Zimbabwe Unia Europejska wprowadziła sankcje polityczne polegające na zamrożeniu aktywów i zakazu wjazdu na teren Unii. 22.07.2008 do listy 131 Zimbabweńczyków, dotychczas objętych zakazem wjazdu do UE i zamrożeniem aktywów, dodano 37 kolejnych nazwisk i cztery firmy[6].

15 września 2008 Morgan Tsvangirai i Robert Mugabe, w obecności delegacji państw Wspólnoty Rozwoju Afryki Południowej, podpisali porozumienie o podziale władzy i utworzeniu rządu jedności narodowej. Wedle uzgodnień urząd premiera Zimbabwe przypadł Tsvangirainiemu a urząd prezydenta Mugabemu[potrzebne źródło].

6 marca 2009 doszło do wypadku samochodowego, w którym śmierć poniosła żona Morgana Tsvangirai – Susana, a on sam odniósł obrażenia. Sibanengi Dabe rzecznik prasowy Ruchu na rzecz Zmian Demokratycznych (MDC), którego przywódcą jest Morgan Tsvangirai w wypowiedzi dla mediów stwierdził, iż nie był to w istocie rzeczy wypadek, lecz zamach na lidera opozycji[7].

16 marca 2013 r. odbyło się referendum konstytucyjne, w którym około 95% głosujących opowiedziało się za nową ustawą zasadniczą. Według nowej konstytucji jedna osoba może być prezydentem tylko przez dwie kadencje. Zmniejszona także uprawnienia prezydenta[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tereny obecnego Zimbabwe były zasiedlone już w odległej przeszłości przez najstarszych mieszkańców pd. Afryki – Buszmenów, którzy przybyli tu prawdopodobnie w I tysiącleciu p.n.e.

Od VIII w. napływ ludów Bantu, które podbiły miejscowych rolników, a Buszmenów zepchnęły na pd. i stworzyły w X w. Wielkie Zimbabwe.

Od XV w. w składzie imperium Monomotapa, które osiągnęło rozkwit w XVXVI w., a rozpadło się 1693 po najeździe ludu Rozwi.

W XVIII w. Rozwi stworzyli silne państwo plemienne i kontynuowali tradycje Wielkiego Zimbabwe.

W 1890 nastąpił podbój terenów dzisiejszego Zimbabwe przez Wielką Brytanię. Teren ten proklamował niepodległość w 1965 jako Rodezja (z rządami białej mniejszości). W roku 1980 nastąpiło proklamowanie niepodległego Zimbabwe, gdzie władzę przejęła czarna większość.

W sierpniu 2008 w Zimbabwe wybuchła epidemia cholery, która do grudnia 2008 zabiła według oficjalnych danych 1 111 osób.[9].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Zimbabwe.

Na terenie tego kraju znajdują się następujące parki narodowe:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W okresie kolonializmu i późniejszych rządów Europejczyków jeden z najlepiej rozwiniętych gospodarczo krajów Afryki[potrzebne źródło].

Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosi 355 dolarów USA (2009).

W latach 90. nastąpił spadek tempa wzrostu gospodarczego, spowodowany głównie błędami w zarządzaniu gospodarką i katastrofalną suszą (199192), która zniszczyła około 71% plonów zbóż.

Od początków rządów Roberta Mugabe rozpoczął się proces przymusowego odbierania ziemi białym farmerom i zmuszania ich do emigracji, co spowodowało całkowite załamanie gospodarki[potrzebne źródło].

Stopa bezrobocia wynosi szacunkowo około 95%[potrzebne źródło].

Hiperinflacja[edytuj | edytuj kod]

Inflacja w Zimbabwe gwałtownie rosła począwszy od 1998 roku, kiedy wynosiła 32%. Inflacja na koniec roku 2007 przekroczyła 100 tys. procent w skali rocznej. W maju 2008 wprowadzono do obiegu banknot o nominale 500 000 000 dolarów zimbabweńskich oraz specjalne czeki rolne o nominałach 5, 25 oraz 50 miliardów dolarów zimbabweńskich. W pierwszych dniach lipca 2008 1 złoty polski był wart 8 miliardów dolarów zimbabweńskich. W tym samym miesiącu rząd Zimbabwe ogłosił oficjalnie inflację na poziomie 231 milionów procent, wprowadzając jednocześnie na rynek banknot o nominale 100 miliardów dolarów zimbabweńskich[potrzebne źródło]. 30 lipca 2008 dyrektor Banku Centralnego Zimbabwe Gideon Gono ogłosił, że aby ograniczyć skutki hiperinflacji od 1 sierpnia przeprowadzona zostanie denominacja dolara Zimbabwe w proporcji 10 miliardów:1. Jednym z powodów podjęcia decyzji o denominacji był problem z systemami informatycznymi bankomatów, które nie zostały zaprogramowane do obsługi kwot posiadających olbrzymią liczbę zer[10].

W związku z brakiem zaufania do danych podawanych przez rząd Zimbabwe ekspert, profesor Steve Hanke, starszy członek waszyngtońskiego Cato Institute przeprowadził analizę rynkową, w wyniku której ustalił rzeczywisty indeks hiperinflacji w Zimbabwe. Ostatnie kalkulacje wykazują, iż jest ona na poziomie 13,2 miliarda procent miesięcznie, co stanowi 516 trylionów (516 000 000 000 000 000 000) procent w stosunku rocznym[11]. Zimbabweńska hiperinflacja stała się tym samym drugą pod względem wielkości w historii świata, wyprzedzając jugosłowiańską hiperinflację z 1994 r. a plasując sie po węgierskiej z roku 1946, która wynosiła prawie 13 biliardów (12 950 000 000 000 000) procent miesięcznie, z cenami podwajającymi się co 15,6 godziny. W stanie na listopad 2008 ceny w Zimbabwe podwajają się co 1,3 dnia (31,2 godziny). 17 stycznia 2009 roku wyemitowane zostały banknoty o nominale 10 bilionów dolarów, przygotowane są również banknoty o nominałach 20, 50 i 100 bilionów dolarów, jednak nie zostały jeszcze wprowadzone do obiegu. 31 stycznia 2009 minister finansów Zimbabwe ogłosił, że dolar Zimbabwe przestał być jedyną obowiązującą walutą[12].

Podział administracyjny Zimbabwe[edytuj | edytuj kod]

Zimbabwe Provinces numbered 300px.png

Zimbabwe dzieli się na 8 prowincji i dwa miasta wydzielone. Niższym szczeblem administracji lokalnej są dystrykty, których w całym kraju jest 59. Jeszcze niżej sytuuje się 1200 gmin.

Prowincje i miasta wydzielone:

  1. Bulawayo (miasto wydzielone)
  2. Harare (miasto wydzielone)
  3. Manicaland
  4. Mashonaland Centralny
  5. Mashonaland Wschodni
  6. Mashonaland Zachodni
  7. Masvingo
  8. Matabeleland Północny
  9. Matabeleland Południowy
  10. Midlands

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Struktura etniczna[13]:

Największe miasta[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Miasta Zimbabwe.
Miasto Prowincja Liczba mieszkańców
(2012 rok)
1 Harare Harare 1 792 083
2 Bulawayo Bulawayo 766 500
3 Chitungwiza Maszona Wschodnia 365 026
4 Mutare Manicaland 188 753
5 Epworth Harare 148 157
6 Gweru Midlands 141 872
7 Kwekwe Midlands 101 282
8 Kadoma Maszona Zachodnia 77 749
9 Norton Mashonaland Zachodni 74 658
10 Masvingo Masvingo 72 396

Religia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Zbory Boże Zimbabwe.
    • inni – 9,9%
Information icon.svg Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Zimbabwe.

Źródło: Pew Research Center, 2010[14][15]

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Zimbabwe, z racji braku dostępu do morza, dysponuje dwoma rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi oraz siłami powietrznymi[16]. Uzbrojenie sił lądowych składało się w 2014 roku m.in. z: 325 opancerzonych pojazdów bojowych oraz 24 zestawów artylerii holowanej[16]. Siły powietrzne Zimbabwe z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 30 samolotów transportowych, 46 samolotów szkolno-bojowych, 26 śmigłowców oraz sześciu śmigłowców szturmowych[16].

Wojska Zimbabwe w 2014 roku liczyły 29 tys. żołnierzy zawodowych oraz 21,8 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) siły zbrojne Zimbabwe stanowią 95. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 95 mln dolarów (USD)[16].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB Międzynarodowego Funduszu Walutowego za rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 14-05-2013].
  2. Zimbabwe Currency. [dostęp 2012-02-16].
  3. Mugabe przegrał wybory w Zimbabwe, Gazeta Wyborcza, 2.04.2008
  4. 3 mln chińskich kałasznikowów dotarło do Zimbabwe gazeta.pl [dostęp 20-05-2010]
  5. title,Robert-Mugabe-po-raz-szosty-prezydentem-Zimbabwe, wid,10101448, wiadomosc.html?ticaid=16287 Robert Mugabe po raz szósty prezydentem Zimbabwe wp.pl [dostęp 20-05-2010]
  6. UE zaostrza sankcje wobec Mugabe gazeta.pl [dostęp 20-05-2010]
  7. Zimbabwe: Prezydent stoi za zamachem na premiera? – Świat – Fakty w INTERIA.PL
  8. Zimbabwe ma nową konstytucję. Prezydent będzie rządził krócej (pol.). [dostęp 2013-03-19].
  9. 1111 ofiar – to epidemia bez precedensu interia.pl [dostęp 20-05-2010]
  10. Rząd wyemitował banknot o nominale 100 mld dol. interia.pl [dostęp 2010-05-31]
  11. Zimbabwe inflation second worst in history – Telegraph
  12. Tam zwykły chleb kosztuje 76 milionów dolarów – Biznes w INTERIA.PL – notowania giełdowe, nieruchomości
  13. Jeshua Project "Zimbabwe – People Groups"
  14. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-14].
  15. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-14].
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Zimbabwe (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]