Kalesony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mężczyzna w podkoszulku z długim rękawem i (długich) kalesonach
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło kalesony w Wikisłowniku

Kalesony – część bielizny męskiej. Rodzaj obcisłych spodni z miękkiej i elastycznej dzianiny, najczęściej trykotu bawełnianego, najczęściej z długimi do kostek nogawkami (kalesony długie) lub sięgających powyżej połowy uda (kalesony krótkie), zwykle z rozcięciem z przodu umożliwiającym mężczyźnie oddawanie moczu bez konieczności zdejmowania bielizny.

Kalesony długie noszone są pod spodniami podczas mroźnej (lub wietrznej) pogody, w celu ochrony nóg przed zimnem. Stanowią także część bielizny termoaktywnej używanej podczas wypraw polarnych i wysokogórskich. Wykonane są wtedy z nowoczesnych włókien, zapewniających odpowiednią ochronę w ekstremalnych warunkach termicznych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawniej kalesony szyte były również z miękkiej, puszystej tkaniny bawełnianej (flaneli). Wówczas w pasie wszywana była bieliźniana gumka lub sznur. Rozporek, podobnie jak w spodniach, rozcięty był do końca, a górny brzeg kalesonów obszyty był szeroką taśmą tworzącą rodzaj pasa, który z jednej strony posiadał dziurkę, a z drugiej przyszyty był guzik. Ponieważ tkanina jest mniej elastyczna od dzianiny, wąskie końcówki nogawek rozcięte były na długości ok. 15-20 cm, co umożliwiało wsunięcie nogi do bardzo wąskiej nogawki. Nogawki zakończone były od dołu obrąbkiem wykonanym z tej samej tkaniny, o długości kilkakrotnie większej od obwodu. Wystające końce obrąbka tworzyły tzw. troki o długości kilkunastu centymetrów. Troki owijało się dookoła kostki i zawiązywało. Kalesony szyto również z płótna lnianego – bielizna zgrzebna.

Kalesony, jako część ubioru uznawana za wstydliwą, jak zresztą bielizna w ogóle, przez lata nazywane były eufemizmami, takimi jak "ineksprymable" (z fr. inexprimable - niewypowiedziany), "niewymowne" (spolszczenie wyrazu pochodzenia francuskiego), "napoleonki" (tylko kalesony długie). Znana jest także funkcjonująca głównie w Wielkopolsce nazwa "jegiery" (tylko kalesony długie), pochodząca od nazwiska niemieckiego XIX-wiecznego lekarza, G. Jägera, propagującego noszenie ciepłej bielizny. Użycie eufemizmów było konieczne, gdyż możliwe jest wyprowadzenie (wprawdzie naukowo błędnej z uwagi na brak w j. polskim przyrostka -eson) etymologii ludowej, jakoby wyraz kalesony pochodził od wyrazu kał (wg etymologii naukowej wywodzi się z wł. calzone).