Kamień z Rosetty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kamień z Rosetty
Naukowcy oglądają Kamień z Rosetty podczas Międzynarodowego Kongresu Orientalistów w 1874
Kamień z Rosetty otoczony przez zwiedzających w Muzeum Brytyjskim
Kamień z Rosetty – zbliżenie

Kamień z Rosetty – zabytek piśmiennictwa staroegipskiego, którego odkrycie miało przełomowe znaczenie dla odczytania egipskich hieroglifów.

Kamień znajduje się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego w Londynie.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Kamień z Rosetty to czarna kamienna (bazaltowa) płyta o wysokości maksymalnej 114,4 cm, szerokości 72,3 cm i grubości 27,9 cm oraz wadze 762 kg. Na kamieniu wyryty został tekst dwujęzyczny w trzech wersjach – po egipsku pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku. W górnej części znajduje się 14 linijek z 1419 hieroglifami, w środkowej 32 linijki z zapisem demotycznym, w dolnej – 34 linijki zapisane pismem greckim.

Górna część z hieroglifami jest uszkodzona, środkowa demotyczna zachowała się najlepiej, w dolnej brakuje prawego rogu, a więc zakończenia tekstu.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Tekst zapisany greką został bardzo szybko odczytany przez filologów. Był to ten sam tekst, który został zapisany w trzech wersjach i dwóch językach, aby był zrozumiały zarówno przez rodowitych Egipcjan, jak i przez Greków. Jego treść stanowi dekret wydany 27 marca roku 196 p.n.e. przez kapłanów egipskich w Memfis dla uczczenia faraona Ptolemeusza V z okazji pierwszej rocznicy koronacji, w związku z doznanymi od niego dobrodziejstwami. Faraon po wstąpieniu na tron ogłosił amnestię, obniżył podatki i podniósł dochody kapłanów.

Historia kamienia[edytuj | edytuj kod]

Płyta stanowiła część steli ustawianej w świątyniach na polecenie kapłanów w pobliżu wizerunku faraona. Została odkryta podczas robót fortyfikacyjnych w średniowiecznej twierdzy (nazwanej przez Francuzów Fort Julien) w egipskim porcie Rosette 15 lipca 1799 przez kapitana Pierre'a-François Boucharda w trakcie wyprawy Napoleona do Egiptu. Płyta stanowiła element starego muru twierdzy, remontowanego przez żołnierzy francuskich w oczekiwaniu na spodziewany atak turecki na zachodnią część Delty.

Znalezisko przetransportowano statkiem do Kairu, gdzie 29 lipca 1799 przedstawiono informację o tym odkryciu Instytutowi Egipskiemu oraz francuskiej placówce naukowej koordynującej całość prac badawczych na terenie Egiptu.

Na mocy traktatu pokojowego z Aleksandrii w 1801 zabytek został przejęty (podobnie jak i inne eksponaty zgromadzone wówczas przez francuskich naukowców w Egipcie) przez Wielką Brytanię. Kamień trafił najpierw do biblioteki Stowarzyszenia Antykwariuszy w Londynie, następnie w 1802 został oficjalnie ofiarowany Muzeum Brytyjskiemu (British Museum) jako dar króla Jerzego III. Jest tam przechowywany do dziś.

Ponieważ tekst grecki był znany, możliwe stało się odczytanie hieroglifów, czego dokonali w 1822 Jean-François Champollion i w 1823 Thomas Young.

Egipt dąży do odzyskania Kamienia z Rosetty, wywiezionego zdaniem jego władz nielegalnie w epoce kolonialnej.

Commons in image icon.svg

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]