Katyń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w Rosji. Zobacz też: zbrodnia katyńska oraz inne znaczenia słowa Katyń.
Katyń
Państwo  Rosja
Obwód  Obwód smoleński
Rejon smoleński
Powierzchnia 27,94 km²
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

1 773
62,17 os./km²
Nr kierunkowy +7 481
Kod pocztowy 214522
Położenie na mapie obwodu smoleńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu smoleńskiego
Katyń
Katyń
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Katyń
Katyń
Ziemia 54°46′12″N 31°41′23″E/54,770000 31,689722Na mapach: 54°46′12″N 31°41′23″E/54,770000 31,689722
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Rosja

Katyń (ros. Катынь) – wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie smoleńskim, nad Dnieprem, 18 km na zachód od Smoleńska.

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Przypuszcza się , że nazwa miejscowości pochodzi od rosyjskiego czasownika katat' , katit' (ros. катать, катить), gdyż przetaczano tędy statki z dorzecza Dniepru do dorzecza Dźwiny, albo od staroruskiego kat' , katuń (ros. кать, катунь) (obóz, obozowisko)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed I wojną światową Gniezdowo wraz z lasem katyńskim należało do rodziny Koźlińskich. W XIX wieku Piotr Koźliński ożenił się z Leokadią Lefftreu, która była córką dyrektora angielskiej firmy budującej linie kolejowe m.in. w Rosji. Na mocy intercyzy Gniezdowo i Katyń stały się współwłasnością brytyjską[2].

Zbrodnia katyńska[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Zbrodnia katyńska.

Tzw. "Las Katyński" w przeszłości należał do rodzin Koźlińskich oraz od 1896 do 1917 do Lednickich, zaś po rewolucji 1917 został przejęty przez państwo sowieckie[3]. Około 1929 przy terenie zostały umieszczone napisy pt. „Specjalna strefa GPU. Nieupoważnionym wstęp wzbroniony”. W 1931 część obszaru leśnego został otoczony drutem kolczastym. Została zbudowana duża willa, która była użytkowana jako dom wypoczynkowy dla funkcjonariuszy policji politycznej[4]

W tym rejonie, na uroczysku "Kozie Góry" (ros. Козьи Горы) (niekiedy nazywanym również "Kosogory", co może być zniekształconą nazwą pochodzącą z języka niemieckiego), funkcjonariusze radzieckiego Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRR (NKWD) od lat 30. XX wieku grzebali zwłoki ofiar czystek politycznych Józefa Stalina[a].

W 1940 roku funkcjonariusze NKWD rozstrzelali w tym miejscu ok. 4400 polskich jeńców wojennych z obozu w Kozielsku, ofiary zbrodni katyńskiej[5]. Teren Lasu Katyńskiego był ośrodkiem wypoczynkowym dla pracowników Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku; znajdowała się w nim willa położona nad brzegiem Dniepru[5]. W pobliskim Gniezdowie znajduje się Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu.

Wyrażenia "Katyń" i "Las Katyński" są używane metonimicznie na określenie zbrodni katyńskiej jako całości, dokonywanej w 1940 roku w różnych miejscach ZSRR i polegającej na wymordowaniu przez NKWD przeszło 21,5 tys. polskich jeńców wojennych i więźniów na mocy decyzji najwyższych władz Związku Radzieckiego zawartej w uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. decyzja katyńska).

Rezerwat archeologiczny[edytuj | edytuj kod]

Na wschód od Katynia, na terenie Gniezdowa, na odcinku 5 km na prawym brzegu Dniepru znajduje się rezerwat archeologiczny obejmujący cmentarzysko kurhanowe z kilkoma tysiącami grobów oraz dwa grodziska. Kurhany i grodziska są datowane na IXX wiek n.e.[6]

Uwagi

  1. podczas badań ekshumacyjnych z 1943 odnaleziono masowy grób z ciałami sowieckich kobiet i mężczyzn, zamordowanych ok. 5-10 lat wcześniej, przy czym krępowanych w sposób krępowani sznurami co polscy oficerowie mordowania w w 1940 i spoczywający obok. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 29. ISBN 2-86914-043-6.

Przypisy

  1. Комплекс памятников в окрестностях поселка Катынь (ros.) zapoved.net [dostęp 2011-08-13]
  2. Tadeusz A. Kisielewski, Zabójcy. Widma wychodzą z cienia, Poznań 2006, s. 40.
  3. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 25. ISBN 2-86914-043-6.
  4. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 26. ISBN 2-86914-043-6.
  5. 5,0 5,1 Andrzej Przewoźnik, Jolanta Adamska: Katyń. Zbrodnia, prawda, pamięć. Warszawa: Świat Książki, 2010. ISBN 978-83-247-2036-1.
  6. Гнёздовский археологический комплекс (Гнёздово) (ros.) gnezdowo.com [dostęp 2011-08-13]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]