Obwód smoleński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obwód smoleński
Смоленская область
Herb Flaga
Herb obwodu smoleńskiego Flaga obwodu smoleńskiego
Państwo  Rosja
Siedziba Smoleńsk
Gubernator Aleksiej Ostrowskij
Powierzchnia 49 786 km²
Populacja (2002)
• liczba ludności

1 049 574
Położenie na mapie Rosji
Położenie na mapie
Ziemia 55°00′00,0″N 33°00′00,0″E/55,000000 33,000000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Portal Portal Rosja

Obwód smoleński (ros. Смоленская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie i powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Obwód leży w zachodniej części Rosji, przy granicy z Białorusią. Obwód graniczy z następującymi obwodami: na północnym zachodzie z obwodem pskowskim, na północy z obwodem twerskim, na północnym wschodzie z obwodem moskiewskim, na wschodzie z obwodem kałuskim, a na południu – z obwodem briańskim. Na zachodzie, po stronie białoruskiej do obwodu smoleńskiego przylegają: obwód mohylewski i obwód witebski

Obwód smoleński zajmuje obszar 49 786 km².

Strefa czasowa[edytuj | edytuj kod]

Obwód smoleński należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK): do 25 października 2014 UTC+04:00 przez cały rok, od 26 października 2014 UTC+03:00 przez cały rok. Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+03:00, a czas letni – UTC+04:00.

Rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

Większa część obszaru obwodu smoleńskiego znajduje się na niezbyt wysokim terenie wyżynnym, na Grzędzie Smoleńsko-Moskiewskiej, stanowiącej zachodni kraniec Niziny Wschodnioeuropejskiej. Najwyższy punkt regionu znajduje się na wysokości 319 m n.p.m., zaś przeciętna wysokość bezwzględna w regionie to 220 m. Powierzchnia obwodu ma charakter pofałdowany i pagórkowaty; odznaczają się w niej głęboko wcięte doliny rzeczne. Miejscami na terenie obwodu występują niewielkie obszary nizinne, mające charakter lokalny (Nizina Wazuska, Wierchniednieprowska, Bieriezińska).

Hydrografia[edytuj | edytuj kod]

Około 60% powierzchni obwodu należy do zlewiska Dniepru, 25% – do zlewiska Wołgi, a 15% – do zlewiska Dwiny Główną rzeką regionu jest Dniepr, ponadto innymi dużymi rzekami są jego dopływy: Soż, Desna, Wop, Wiaźma i in. Ponadto dość dużymi rzekami są dopływy Wołgi: Wazuza i Ugra.

Na obszarze obwodu nie ma wielkich jezior. Zbiorniki wodne znajdują się głównie w północno-zachodniej części regionu i są pochodzenia lodowcowego (znajduje się tam ok. 50 takich jezior).

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze obwodu panuje klimat umiarkowany ciepły typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on dość chłodną zimą i ciepłym latem. Średnia temperatura stycznia to −8,5 ÷ −9 °C, a lipca +17 ÷ +18 °C.

W rejonie występuje ok. 600 mm opadów (zależnie od rejonu: od 530 do 650 mm), głównie w postaci deszczu, których maksimum przypada na okres letni (czerwiec – lipiec).

Okres wegetacyjny trwa średnio ok. 180 dni.

Świat roślinny[edytuj | edytuj kod]

Pierwotną roślinność obwodu stanowią lasy mieszane, złożone m.in. z dębów, buków, sosen, świerków, brzóz. Obecnie zajmują one ok. 40% powierzchni regionu.

Na terenie obwodu znajduje się park narodowy Pojezierze Smoleńskie, obejmujący obszar 146,2 tys. hektarów.

Świat zwierzęcy[edytuj | edytuj kod]

Dzik – typowy mieszkaniec lasów obwodu

Zwierzyna żyjąca w regionie to przedstawiciele typowej dla lasów mieszanych fauny: zające szaraki, lisy, jelenie, wilki, dziki i kuny. Spotyka się także niedźwiedzie, łasice, gronostaje i rysie. Żyją tutaj także gatunki przybyłe z terenów położonych bardziej na północ, m.in. łosie i zające bielaki.
Z ptaków spotkać można m.in. dzięcioły, sowy, drozdy, głuszce i gile.

W sumie na terenie obwodu występuje 55 gatunków ssaków, ok. 260 gatunków ptaków i ryb (m.in. okonie, sandacze, leszcze, szczupaki i miętus pospolity).

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Obwód zamieszkany jest przez 1005,9 tys. osób (2006). Gęstość zaludnienia wynosi średnio 20,2 os./km², zaś poziom urbanizacji sięga 71%. Około 1/3 populacji zamieszkuje w stolicy obwodu – Smoleńsku.

Liczba mieszkańców obwodu, podobnie jak liczba mieszkańców całej Rosji, systematycznie spada. W 2005 żyło tutaj 1 019 000 osób (szacunkowo), podczas gdy jeszcze w 2002 – 1 049 574 (dane spisowe), a w 1989 1 158 299 (dane spisowe).

Kreml w Smoleńsku
Panorama Smoleńska ze wzgórza katedralnego (zdjęcie z 1912)

Narodowości[edytuj | edytuj kod]

Narodowy skład populacji:
(wymieniono tylko narody liczące powyżej tysiąca przedstawicieli; dane według wyników spisu powszechnego z 2002)

naród liczebność
(w tys.)
Rosjanie 980,1
Ukraińcy 17,4
Białorusini 16,2
Ormianie 3,9
Cyganie 3,0
Tatarzy 2,4
Azerowie 2,4
Żydzi 1,4
Niemcy 1,1

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obwodu smoleńskiego znajduje się 15 miast i 12 osiedli typu miejskiego

Nazwa nazwa rosyjska Liczba
miesz-
kańców
(2006)
Chosławicze1) Хиславичи 4 495
Chołm-Żyrkowskij1) Холм-Жирковский 3 675
Diemidow Демидов 8 266
Diesnogorsk Десногорск 31 919
Dorohobuż Дорогобуж 11 706
Duchowszczina Духовщина 4 389
Gagarin Гагарин 27 406
Gołynki1) Голынки 3 852
Izdieszkowo1) Издешково 1 905
Jarcewo Ярцево 50 748
Jelnia Ельня 10 154
Kardymowo1) Кардымово 4 981
Krasnyj1) Красный 4 610
Monastyrszczyna1) Монастырщина 4 232
Oziornyj1) Озёрный 6 211
Poczynok Починок 9 337
Prżewalskoje1) Пржевальское 2 021
Rosław Рославль 55 894
Rudnia Рудня 9 697
Safonowo Сафоново 46 045
Szumiaczi1) Шумячи 4 570
Smoleńsk Смоленск 317 915
Syczowka Сычёвка 8 112
Ugra1) Угра 4 716
Wieliż Велиж 7 807
Wierchniedniepro-
wskij
1)
Верхнеднепро-
вский
13 832
Wiaźma Вязьма 55 950

1) osiedle typu miejskiego

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

podział administracyjny obwodu
stolica obwodu – Smoleńsk, w oddali katedra prawosławna

Obwód smoleński podzielony jest na 24 rejony. Dwa miasta: stolica regionu – Smoleńsk oraz Diesnogorsk nie wchodzą w skład żadnego rejonu i stanowią miasta wydzielone na prawach rejonu.

Rejony:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obwodu istnieje rozwinięty przemysł. Najważniejszymi jego gałęziami są budowa maszyn i obróbka metali, które obejmują m.in. wytwórstwo urządzeń i maszyn elektrycznych i elektronicznych, produkcję pojazdów itd. Rozwinięty jest także przemysł chemiczny i petrochemiczny (produkcja nawozów sztucznych i mas plastycznych) oraz spożywczy: mleczarski, olejowy i przetwórstwa owocowo-warzywnego. Istotne znaczenie ma też przemysł lekki – lniany i bawełniarski, a także produkcja dzianin oraz szwalnictwo i obuwnictwo. Duże znaczenie ma przemysł związany z szeroko rozumianą elektroenergetyką, obejmującą też wydobycie węgla i torfu, a także eksploatacja lasów i powiązane z nią gałęzie gospodarki: przemysł celulozowo-papierniczy i meblowy.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Ważną gałęzią gospodarki w obwodzie jest rolnictwo. W uprawie przeważają zboża, ziemniaki, warzywa oraz rośliny pastewne. Istotne znaczenie ma także uprawa lnu. Korzystny klimat pozwala na rozwój produkcji owoców. Chów i hodowla zwierząt obejmuje zwłaszcza bydło (o profilu mleczno-mięsnym) i świnie, a także drobiu. Ponadto w rejonie istnieje chów koni. Spore znaczenie ma pszczelarstwo.

Bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obwodu występują złoża węgla brunatnego (szacunkowe zasoby – 1,5 mld ton) i torfu (ok. 450 mln ton). Istnieją także złoża margla, fosforytów, a także surowców używanych w budownictwie: piasków, wapieni, dolomitów i glin. Występują tutaj także źródła wód mineralnych (siarkowo-wapniowo-magnezowych). W miejscowych jeziorach znajdują się zasoby sapropelu szacowane na 150 mln .

Władysław IV w okolicach Smoleńska (obraz Jana Matejki)
Smoleńsk w 1634
Smoleńsk w 1814
mapa guberni smoleńskiej z 1821

Historia ziemi smoleńskiej[edytuj | edytuj kod]

Miasto Smoleńsk powstało na ziemiach Krywiczów, zaś pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 863. W 882 miasto włączono do Rusi Kijowskiej. Po jej rozpadzie, w XII wieku powstało Wielkie Księstwo Smoleńskie, które w momencie swego największego rozwoju terytorialnego władało na obszarze odpowiadającym mniej-więcej terytorium dzisiejszego obwodu.

Od połowy XIII w. rozpoczął się upadek tego państwa, a od 1404 wchodziło ono w skąd Wielkiego Księstwa Litewskiego[1]. W 1514 Smoleńsk, a następnie inne ziemie dawnego księstwa weszły w skład Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Ponownie miasto i część dzisiejszego obwodu zostały włączone do Rzeczypospolitej Obojga Narodów w 1618, na mocy rozejmu w Dywilinie. Stan taki trwał do 1654 (formalnie od 1667 – rozejm andruszowski), kiedy to miasto i okolice zaanektowała Rosja[2]

W 1708 z terenów zbliżonych do dzisiejszego obwodu utworzono Gubernię Smoleńską.

W okresie najazdu Napoleona Bonaparte na Rosję na ziemiach obwodu miała miejsce duża bitwa, znana jako bitwa pod Smoleńskiem. W jej wyniku zginęło 20 tys. żołnierzy, nie całkiem pokonani Rosjanie wycofali się, a Francuzi zajęli miasto.

Po rewolucji październikowej w 1929 powstał w ramach Rosyjskiej FSRR obwód zachodni, obejmujący tereny znacznie większe niż dzisiejszy obwód. Po jego podziale, 27 września 1937 utworzono obwód smoleński.

W czasie II wojny światowej od lica 1941 do sierpnia/września 1943 teren obwodu okupowany był przez Niemców. Obszar poniósł wtedy duże straty ludnościowe i gospodarcze.

Tablice rejestracyjne[edytuj | edytuj kod]

Tablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie smoleńskim mają oznaczenie 67 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Przypisy

  1. Согласно статье «Смоленская земля» в Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона.
  2. Согласно статье «Смоленская губерния» в Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]