Kościół Świętego Ducha w Kodniu
![]() oraz 19.11.1966 r. (zespół zamkowy)[1] | |||||||||||||||
Kościół filialny | |||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Miejscowość | |||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||
Parafia | |||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Położenie na mapie gminy Kodeń ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie województwa lubelskiego ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie powiatu bialskiego ![]() | |||||||||||||||
![]() |
Kościół Świętego Ducha w Kodniu – gotycka cerkiew zamkowa w Kodniu, obecnie rzymskokatolicki kościół filialny parafii św. Anny w Kodniu.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Świątynia została ufundowana wraz zamkiem kodeńskim przez wojewodę nowogrodzkiego, Pawła Sapiehę ok. 1540[2]. Służyła jako kaplica dworska rodu Sapiehów do XIX wieku. Była to kaplica unicka. Przez kilka lat był tutaj przechowywany obraz Matki Boskiej Kodeńskiej wykradziony w 1630 z Rzymu przez Mikołaja Sapiehę, następnie umieszczony w kościele św. Anny[3].
W 1805 roku w świątyni zaprzestano w odprawiać nabożeństwa ze względu na zły stan techniczny obiektu[4]. Do połowy XIX w. w budynku zawaliły się sklepienia, które następnie zrekonstruowano[4]. W okresie międzywojennym po remoncie cerkiew zamkowa służyła jako tymczasowa świątynia dla neounickiej parafii św. Michała Archanioła (starsza cerkiew została w 1865 rozebrana[3]).
W 1945 obiekt stał się rzymskokatolickim kościołem filialnym parafii św. Anny. Od lat 60. XX wieku przeprowadzono kilka gruntownych remontów świątyni, wykonano ponowną aranżację wnętrza, w latach 70. XX wieku odnowiono dach, w 2001 osuszono fundamenty[4]. Kaplica zamkowa wraz z ruinami zamku Sapiehów, dawną zbrojownią, plenerowymi stacjami drogi krzyżowej stanowi teren Kodeńskiej Kalwarii.
Opis
[edytuj | edytuj kod]Świątynia reprezentuje rozwiązanie późnogotyckie szeroko rozsiadłej, orientowanej hali z półkolistą absydą. Znajdują się w niej sklepienia sieciowe rozpięte we wszystkich trzech nawach oraz okazały szczyt wieńczący fasadę zachodnią. Mimo zastosowania w nim łuków pełnych, całości nadano asymetryczną kompozycję oraz zastosowano plakiety ceramiczne (charakterystyczne dla architektury bizantyjskiej na tych ziemiach). Pojawiły się również renesansowe elementy dekoracyjne: portal zachodni, detale sklepień (wsporniki), które świadczą, że obiekt był stawiany z udziałem kamieniarzy z krakowskiej ekipy Berecciego[5]. Wewnątrz znajduje się otoczony kultem krucyfiks Chrystusa czczonego pod tytułem Ukrzyżowany Uśmiechnięty, ponieważ Zbawiciel wyobrażony został z pogodną i uśmiechniętą twarzą[6].
-
Fasada
-
Ołtarz
-
Portal
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubelskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2010-06-11] .
- ↑ G. Rąkowski: Polska egzotyczna. Cz. II. Przewodnik. Pruszków: Rewasz, 2003, s. 123. ISBN 978-83-62460-26-7.
- ↑ a b Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej – Kalendarium historyczne. [dostęp 2011-09-26].
- ↑ a b c Red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński: Katalog zabytków sztuki w Polsce. Województwo lubelskie powiat Biała Podlaska. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2006, s. 124–125.
- ↑ Tadeusz Chrzanowski „Kresy, czyli obszar tęsknot”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010, s. 121.
- ↑ Kalwaria Kodeńska. Sanktuarium Maryjne w Kodniu.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kodeń. mojepodlasie.friko.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-05-22)].
- Architektura I Rzeczypospolitej (województwo brzeskolitewskie)
- Fundacje kościelne Sapiehów herbu Lis
- Kościół unicki w I Rzeczypospolitej
- Sanktuaria maryjne w diecezji siedleckiej
- Świątynie pod wezwaniem Ducha Świętego
- Zabytkowe cerkwie w powiecie bialskim
- Architektura gotyku w województwie lubelskim
- Zabytkowe kościoły w powiecie bialskim
- Kościoły i klasztory misjonarzy oblatów w Polsce
- Kościoły rzymskokatolickie w Kodniu
- Dawne cerkwie greckokatolickie w Polsce