Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Świata i św. Małgorzaty w Parkowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół w Parkowie
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg AK-11a/103 z 12.12.1932 r.[1]
Kościół w Parkowie
Państwo  Polska
Miejscowość Parkowo
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia NMP Królowej Świata i św. Małgorzaty w Parkowie
Wezwanie Najświętszej Maryi Panny Królowej Świata i św. Małgorzaty
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kościół w Parkowie
Kościół w Parkowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół w Parkowie
Kościół w Parkowie
Ziemia 52°42′13″N 16°54′59″E/52,703611 16,916389Na mapach: 52°42′13″N 16°54′59″E/52,703611 16,916389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół – widok od strony parku plebańskiego
Wnętrze kościoła – widok z chóru
Obraz Matki Boskiej w kościele
Kaplica pogrzebowa i dzwonnica z XIX wieku
Plebania z XIX wieku
Nagrobek ks. W. Mędlewskiego na cmentarzu przykościelnym

Kościół parafialny pod wezwaniem Najświetszej Maryi Panny Królowej Świata i świętej Małgorzaty. Sanktuarium Matki Bożej Parkowskiej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Kościół znajduje się na wzniesieniu przy skrzyżowaniu dróg we wschodniej części Parkowa. Jest czwartym kościołem na tym miejscu, poprzednie trzy, począwszy od założenia parafii w XIV wieku, były drewniane. Jest orientowany, a więc ołtarz główny jest zwrócony na wschód.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia parafii w Parkowie sięga XIV wieku. Wtedy to wzniesiono pierwszy kościół. Kolejny kościół wzniesiono w 1448 roku przy lokacji miasta Sławkowo. W latach 1425-1462 wymieniani są plebani Mikołaj, Piotr, Jan, Grzegorz i Andrzej. W latach 1549-1603 kościół znajdował się w rękach protestantów. Zrujnowany budynek zastąpiono nowym, zbudowanym w 1677 roku. Jego konsekracji dokonał biskup pomocniczy poznański Maciej Kurski. Ten trzeci kościół przetrwał do końca XVIII wieku. Obecny kościół zbudowany został w latach 1780-1802, z fundacji Franciszka Rostworowskiego, generała Adama Grabowskiego, Ludwiki z Turnów Grabowskiej Zienkowiczowej i Ksawerego Zienkowicza. Na mocy legatu Franciszka Rostworowskiego budowę kościoła dokończyć miał Józef Wybicki. Nową świątynię, pierwotnie benedykowaną, konsekrował dopiero w 1845 roku prymas Polski metropolita gnieźnieński i poznański, arcybiskup Michał Leon Przyłuski. W dniu 12 grudnia 1932 roku kościół wpisany został do rejestru zabytków. W latach II wojny światowej kościół zamieniono na magazyn sprzętu elektrotechnicznego.

W okresie bardzo pomyślnych dla parafii rządów księdza Zbigniewa Szyka 1989-2007 (od roku 2007 proboszcza w parafii pocysterskiej w Wągrowcu) w kościele parkowskim wykonano szereg poważnych prac remontowo-budowlanych, dzięki którym świątynia odzyskała swój dawny blask: wymieniono zniszczone cynkowe pokrycie dachu na nową blachę miedzianą, cały kościół wyłożono piękną posadzką marmurową, osuszono fundamenty i ściany, uzupełniono zniszczone detale elewacji, kościół został wymalowany wewnątrz, łącznie z kopułą, wyremontowano zabytkowe główne drzwi wejściowe oraz drzwi od zakrystii i najbardziej zniszczone okna.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowany został w stylu barokowo-klasycystycznym na planie koła z centralnie umieszczoną kopułą, na wysokim tamburze (bęben). Kopuła jest przykryta blachą miedzianą i zwieńczona hełmem stożkowatym z kulą i krzyżem. Dach wygięty, półkopulasty. Kościół murowany, otynkowany, posiada na elewacji ozdobne pilastry, między którymi ulokowane zostały na przemian okna i nisze okienne zakończone półkoliście. Wejście główne zamknięte łukiem, ponad nim tablica z datą 1780 i okno w formie owalu. Środkowa część kościoła wydzielona ośmioma arkadami, które tworzą osiem pomieszczeń w formie kaplic. W nich między innymi prezbiterium, kruchta (nad nią chór), dwa ołtarze boczne i zakrystia. Pod kościołem krypta, w której złożone są doczesne szczątki proboszczów i fundatorów. Kopuła zdobiona jest malowidłami, a fryz belkowania imitacją stiuku.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszym zabytkiem znajdującym się wewnątrz świątyni jest obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem przedstawionej jako Królowa Świata, szkoły hiszpańskiej lub włoskiej z około połowy XVII wieku autorstwa nieznanego malarza w sukience srebrnej z XVIII wieku. Przedstawia Maryję z Dzieciątkiem Jezus na prawym ramieniu i podtrzymującą wespół z Nim kulę ziemską, w lewej ręce berło – symbol władzy królewskiej. Obraz posiada ciekawy akcent trynitarny. Obok Jezusa Chrystusa w lewym górnym rogu namalowana jest postać Boga Ojca, Stwórcy świata zsyłającego gołębicę – symbol Ducha św.Bliskość Trójcy św. ukazuje głęboką prawdę teologiczną o relacjach Marii, największego cudu Bożego, z poszczególnymi Osobami Bożymi i mówi,że Jej Niepokalanie,Macierzyństwo, Świętość i Królewskość, są jakoby "szybą", przez którą i za którą widzimy piękno, przymioty i potęgę Boga. Obraz oprawiony jest w ramę dekorowana motywem liści akantu.

Inne elementy wyposażenia:

  • tabernakulum z początku XX wieku,
  • stacje drogi krzyżowej z XIX wieku, wykonane ze stiuku i polichromowane,
  • rzeźby z około 1800 roku: św. Antoniego z Dzieciątkiem i św. Wawrzyńca (w ołtarzu głównym), Matki Bożej i św. Jana (w ołtarzu bocznym północnym) oraz Matki Bożej z Dzieciątkiem i Chrystusa (w ołtarzu bocznym południowym),
  • monstrancja ze złoconego srebra z połowy XVIII wieku,
  • kielich mszalny z początku XX wieku, bogato zdobiony,
  • tablice z wotami i miedziorytem z 1770 roku,
  • metalowa lampka wieczna z XIX wieku,
  • organy klasycystyczne z 1800 roku,
  • płyta nagrobna z piaskowca rodziny Grabowskich (z około 1810 roku) – znajduje się w posadzce, pośrodku płyty herb złożony: Grzymała (Grabowscy), Ogończyk (Bukowieccy), Trzy Kotwice (Turno), Wierzbna (Rydzyńscy) i Nałęcz (Rostworowscy),
  • liczne tablice epitafijne fundatorów kościoła (wśród nich gen. Adama Grabowskiego i Ludwiki z Turnów) oraz proboszczów parkowskich umiejscowione są na ścianach,
  • kopia obrazu Matki Bożej Parkowskiej wykonana w latach 60., noszona na procesjach jako feretron.

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

W bezpośredniej bliskości kościoła znajdują się:

  • dzwonnica – drewniana z pierwszej połowy XIX wieku, z dwoma dzwonami z XVI i XVIII wieku,
  • murowane ogrodzenie otaczające teren kościoła wraz z okazałą bramą z końca XIX wieku – wybudowane z inicjatywy księdza proboszcza Wiktora Mędlewskiego, w roku 2003 restaurowane staraniem ks. proboszcza Zbigniew Szyka,
  • plebania – murowana, otynkowana, parterowa z połowy XIX wieku, dach dwuspadowy w roku 2005 staraniem ówczesnego proboszcza ks. Zbigniewa Szyka wyremontowany i pokryty dachówką "karpiówką", po stronie frontowej budynku rosną dwa okazałe świerki,
  • organistówka – otynkowana, szachulcowa z początku XIX wieku,
  • grota MB z Lourdes porośnięta kwitnącym bluszczem,
  • nagrobki z XIX wieku – rodziny Sypniewskich i Marcina Szulczewskiego oraz księdza dziekana Wiktora Mędlewskiego z 1924 roku.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Parkowski kościół jest unikatowy w swoim założeniu – kościoły na planie regularnego koła należą do bardzo rzadko spotykanych, nie tylko w Wielkopolsce.
  • Testament Franciszka Rostworowskiego związał ze świątynią jednego z najwybitniejszych Polaków – Józefa Wybickiego.
  • Podczas remontu dachu kościoła w 2000 roku (położenia nowej blachy miedzianej), w kuli na szczycie wieży dokonano ciekawego odkrycia. Otóż znajdowały się w niej dwie szczelnie zamknięte, blaszane tuby, w których ukryte były opisy kościoła i parafii, przykładowe egzemplarze gazet i monet oraz fotografie. Pierwsza tuba sporządzona była przez proboszcza Mędlewskiego i umieszczona podczas remontu w 1895 roku, a drugą w 1950 roku umieszczono na polecenie proboszcza Floriana Łodziga. Zawartość obu tub została po obejrzeniu ponownie zamknięta i umieszczona w kuli, a ksiądz Zbigniew Szyk dodał trzecią tubę z aktualnymi materiałami.

Przypisy