Monstrancja

Gotycka monstrancja z kościoła Bożego Ciała w Poznaniu (ok. 1400 roku). Dar Władysława Jagiełły dla kościoła Bożego Ciała w Poznaniu. Obecnie w zbiorach poznanskiego Muzeum Archidiecezjalnego

Monstrancja (z łac. monstrare - pokazywać) – naczynie liturgiczne służące w liturgii katolickiej do umieszczania w nim poświęconej hostii, celem wystawiania na ołtarz podczas nabożeństw, adoracji, błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem oraz w czasie procesji eucharystycznych. Przykładową procesją eucharystyczną jest procesja Bożego Ciała.

Budowa monstrancji

Monstrancja składa się z stopy, trzonu z nodusem oraz otoczonego tzw. glorią reservaculum (repozytorium na hostię) z melchizedekiem. Na zwieńczeniu znajduje się najczęściej krzyż. Św. Karol Boromeusz zalecał umieszczanie figury Chrystusa Zmartwychwstałego.

W wierze katolickiej konsekrowana hostia jest uobecnieniem Jezusa Chrystusa, Boga-Człowieka. Wraz z rozpowszechnieniem kultu Bożego Ciała ukształtowała się forma naczynia do prezentacji hostii. Monstrancje wykonanywano ze złota (lub pozłacane) lub innych cennych surowców, często są dziełami złotnictwa.

W dobie późnego średniowiecza monstrancje przybierały formę stylizowanej, wieżowej kapliczki będącej swego rodzaju świątynią Chrystusa (wtedy hostię umieszcza się często w miejscu serca), w nowożytności rozpowszechniła się forma solaryczna – w formie promienistej glorii, w którego centrum umieszczona jest hostia.

Użycie monstrancji

Na początku adoracji duchowny wyjmuje z tabernakulum kustodię z hostią i umieszcza ją za pomocą specjalnego uchwytu zwanego melchizedekiem w monstrancji. Gdy adoracja się kończy, wykonuje te same czynności chowając Najświętszy Sakrament do tabernakulum.

Ciekawostki

Istnieje jedno udokumentowane zdarzenie podczas, którego monstrancja została użyta jako narzędzie walki. Użył go przywódca zbuntowanych betanek Roman Komaryczko, podczas próby eksmisji ze zgromadzenia zakonnego w Kazimierzu Dolnym. Jak opisywał Tygodnik Powszechny: Media sugerowały istnienie między nim a zakonnicami relacji o podłożu seksualnym. Podczas eksmisji Komaryczko był agresywny, złorzeczył i zamachnął się na jednego z policjantów monstrancją.

Bibliografia

• Bogusław Nadolski: Leksykon Liturgii. Poznań: Pallottinum, 2006, s. 977. ISBN 83-7014-531-0.