Kolumna (geomorfologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Big Flowerpot, Kanada
Old Man of Hoy, Szkocja
Kolumna niedaleko Old Harry Rocks, Anglia

Kolumna lub filargeologiczna forma ukształtowania terenu złożona ze stromej, często wręcz pionowej kolumny lub kolumn skalnych w morzu niedaleko wybrzeża[1]. Filary tworzą się gdy klifowa zatoka ulega erozji poprzez działanie fal morskich i wielkich mas wody uderzających o skałę[2]. Siła wody osłabia klif powodując odpadanie części z nich, tworząc tym samym kolumny lub małe wyspy. Potrafią uformować się również gdy most skalny rozsypie się wskutek naturalnych procesów i grawitacji. Kolumna może rozpaść się lub ulec erozji pozostawiając gruzowisko. Kolumny zazwyczaj tworzą się z poziomo zalegających skał osadowych zwłaszcza wapiennych czy piaskowców lub skał wulkanicznych. Jest to spowodowane występowaniem poziomego uławicenia oraz pionowego ciosu.

Inny rodzaj kolumn powstaje w skałach wulkanicznych, przede wszystkim bazaltach, w których pospolicie występuje cios termiczny w postaci słupów bazaltowych. Zwykle noszą one jednak inne nazwy: organów, schodów, drogi, grobli (Organy Wielisławskie, Małe Organy Myśliborskie, Grobla Olbrzyma).

Kolumny są często ważnymi lęgowiskami ptactwa morskiego.

Niektóre z kolumn są miejscami do wspinaczek.

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Don J. Easterbrook: Surface Processes and Landforms. New Jersey: Prentice Hall, 1999, s. 442.
  2. (ang.) http://www.ambaile.org.uk/en/item/item_photograph.jsp?item_id=22674