Kosaciec syberyjski
| Kosaciec syberyjski | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Kosaciec syberyjski
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
| Systematyka[1] | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| Domena | eukarionty |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Królestwo | rośliny |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | rośliny naczyniowe |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | Euphyllophyta |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | rośliny nasienne |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasa | okrytonasienne |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | jednoliścienne |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Rząd | szparagowce |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzina | kosaćcowate |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzaj | kosaciec |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Gatunek | kosaciec syberyjski |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazwa systematyczna | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iris sibirica L. Sp. Pl. 39 1753 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kategoria zagrożenia | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
||||||||||||||||||||||||||||||||
Kosaciec syberyjski (Iris sibirica L.) – gatunek roślin cebulowych i kłączowych należący do rodziny kosaćcowatych.
Spis treści |
Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]
Rodzimy obszar występowania obejmuje południową, środkową i zachodnią Europę, Turcję, Kaukaz i Syberię. Jest uprawiany w Ameryce Północnej[2]. W Polsce występuje w rozproszeniu na większości obszaru, ale najliczniej na Dolnym Śląsku, Wyżynie Lubelskiej, i na Roztoczu. W Karpatach występuje w Bieszczadach, Beskidzie Niskim, Beskidzie Wyspowym, Dołach Jasielsko-Sanockich i na Pogórzu Wiśnickim. Nie występuje w województwie łódzkim, południowej i północnej części województwa mazowieckiego i na Pomorzu Zachodnim[3].
Morfologia[edytuj]
- Łodyga
- Pusta, wzniesiona, do 80 cm wysokości. Wyższa od 2-6 równowąskich liści.
- Kwiaty
- Przeważnie występują po dwa, niekiedy po 3-4 na jednym pędzie. Działki okwiatu o szerszej nasadzie. Biało-niebieskie, żyłkowane zwężają się nagle bez strefy przejściowej w żyłkowany "paznokieć". Ciekawostką są spotykane w tych samych miejscach co roku białe – albinotyczne formy kwiatostanów na terenie Obszaru Natura 2000 Uroczysko Pięty[4][5]
Biologia i ekologia[edytuj]
Bylina, geofit. Występuje na torfowiskach niskich m.in. na wilgotnych łąkach trzęślicowych[6], niekiedy na ich obrzeżach[7] np. w ziołoroślach czy nawet w mokrej psiarze[6]. Niewielkie kępy z osobnikami kosaćca można spotkać też w rowach melioracyjnych oraz w pobliżu zbiorowisk roślinnych: rokicin z wierzbą rokitą oraz łozowisk z wierzbą szarą[4][5]na łąkach. Podłożem są żyzne gleby bagienne zawierające wapń, wyłącznie w nieuprawianych siedliskach. W górzystych terenach tylko w dolinach.
Zagrożenia i ochrona[edytuj]
Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową.
Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[8] pośród gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia V).
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-09].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-05-15].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ 4,0 4,1 Andrzej Staśkowiak: Walory przyrodnicze i warunki ochrony uroczyska "Pięty" w: Tereny Podmokłe – walory przyrodnicze i kulturowe powiatu skarżyskiego. Skarżysko Kamienna: PFOŚiGW, 2005, s. 18-42. ISBN 83-918928-2-4.
- ↑ 5,0 5,1 Andrzej Staśkowiak: "Walory przyrodnicze i warunki ochrony uroczyska "Pięty"" (pol.). 2006. [dostęp 2010-02-17].
- ↑ 6,0 6,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: MULTICO, 2003. ISBN 83-7073-377-8.
- ↑ Marcin Kutera: Ochrona czynna na torfowisku "Bagno Całowanie". Otwock: ZPKMChiB, 2007.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
Bibliografia[edytuj]
- Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Warszawa: Świat Książki, 1998. ISBN 83-7129-756-4.
