Kosaciec syberyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kosaciec syberyjski
Kosaciec syberyjski
Kosaciec syberyjski
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina kosaćcowate
Rodzaj kosaciec
Gatunek kosaciec syberyjski
Nazwa systematyczna
Iris sibirica L.
Sp. Pl. 39 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia
Owoce i nasiona

Kosaciec syberyjski (Iris sibirica L.) – gatunek roślin cebulowych i kłączowych należący do rodziny kosaćcowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rodzimy obszar występowania obejmuje południową, środkową i zachodnią Europę, Turcję, Kaukaz i Syberię. Jest uprawiany w Ameryce Północnej[2]. W Polsce występuje w rozproszeniu na większości obszaru, ale najliczniej na Dolnym Śląsku, Wyżynie Lubelskiej, i na Roztoczu. W Karpatach występuje w Bieszczadach, Beskidzie Niskim, Beskidzie Wyspowym, Dołach Jasielsko-Sanockich i na Pogórzu Wiśnickim. Nie występuje w województwie łódzkim, południowej i północnej części województwa mazowieckiego i na Pomorzu Zachodnim[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Pusta, wzniesiona, do 80 cm wysokości. Wyższa od 2-6 równowąskich liści.
Kwiaty
Przeważnie występują po dwa, niekiedy po 3-4 na jednym pędzie. Działki okwiatu o szerszej nasadzie. Biało-niebieskie, żyłkowane zwężają się nagle bez strefy przejściowej w żyłkowany "paznokieć". Ciekawostką są spotykane w tych samych miejscach co roku białe – albinotyczne formy kwiatostanów na terenie Obszaru Natura 2000 Uroczysko Pięty[4][5]

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit. Występuje na torfowiskach niskich m.in. na wilgotnych łąkach trzęślicowych[6], niekiedy na ich obrzeżach[7] np. w ziołoroślach czy nawet w mokrej psiarze[6]. Niewielkie kępy z osobnikami kosaćca można spotkać też w rowach melioracyjnych oraz w pobliżu zbiorowisk roślinnych: rokicin z wierzbą rokitą oraz łozowisk z wierzbą szarą[4][5]na łąkach. Podłożem są żyzne gleby bagienne zawierające wapń, wyłącznie w nieuprawianych siedliskach. W górzystych terenach tylko w dolinach. Gatunek charakterystyczny związku Molinion caeruleae[8]. Kwitnie w maju i czerwcu. Liczba chromosomów 2n = 28[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową.

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[9] pośród gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia V).

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-09].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-05-15].
  3. 3,0 3,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. 4,0 4,1 Andrzej Staśkowiak: Walory przyrodnicze i warunki ochrony uroczyska "Pięty" w: Tereny Podmokłe – walory przyrodnicze i kulturowe powiatu skarżyskiego. Skarżysko Kamienna: PFOŚiGW, 2005, s. 18-42. ISBN 83-918928-2-4.
  5. 5,0 5,1 Andrzej Staśkowiak: "Walory przyrodnicze i warunki ochrony uroczyska "Pięty"" (pol.). 2006. [dostęp 2010-02-17].
  6. 6,0 6,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: MULTICO, 2003. ISBN 83-7073-377-8.
  7. Marcin Kutera: Ochrona czynna na torfowisku "Bagno Całowanie". Otwock: ZPKMChiB, 2007.
  8. Matuszkiewicz W. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-13520-4.
  9. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Warszawa: Świat Książki, 1998. ISBN 83-7129-756-4.