Kultura cykladzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Historia architektury
< Sztuka prehistoryczna
Architektura starożytna
Architektura starożytnego Egiptu
Architektura starożytnej Mezopotamii:
Architektura sumeryjska i akadyjska
Architektura babilońska
Architektura asyryjska
Architektura starożytnej Persji
Architektura egejska:
Architektura minojska
Architektura cykladzka
Architektura helladzka
Architektura mykeńska
Architektura klasyczna:
Architektura starożytnej Grecji
Architektura starożytnego Rzymu
Neoattycyzm
Architektura wczesnochrześcijańska >
Coat of arms of Greece

Artykuł z serii Historia Grecji
Historia Grecji

Epoka brązu
Kultura minojska
Kultura mykeńska
Kultura cykladzka
Starożytna Grecja
Wieki ciemne
Okres archaiczny
Okres klasyczny
Epoka hellenistyczna
Sztuka starożytnej Grecji
Cesarstwo rzymskie
Cesarstwo Bizantyńskie
Imperium osmańskie

Kultura cykladzka - kultura epoki brązu, która występowała w latach 29001100 p.n.e. na wyspach archipelagu Cyklady. Jej głównymi ośrodkami były: Syros (obecnie Siros), Naksos i Milos.

Idole cykladzkie[edytuj | edytuj kod]

Z wczesnym rozwojem sztuki tej kultury, do około 1900 p.n.e., związane są znaleziska małych (przeciętnie ok. 0,2-0,5 m wysokości) figurek wykonanych najczęściej z marmuru, zwanych obecnie idolami cykladzkimi. Zdarzają się też znaleziska rzeźb o niestandardowych wymiarach – od 5 cm do ok. 1,5 m wysokości.

Wyróżnia się dwie tendencje rozwoju tej formy:

  • Jedna, wcześniejsza (30002500 p.n.e.) to znaczne uproszczenie sylwetki z lekko zaznaczoną głową i ramionami przy pomocy występów pionowego i poziomych. Wykonane w tej manierze figurki nazywane są wiolinowymi (z uwagi na kształt nieco przypominający skrzypce). W niektórych wypadkach są to naturalne kamienie o owalnym kształcie.
  • Druga tendencja, bardziej naturalistyczna, rozwinęła się nieco później (2500 - 1900 p.n.e.). Znaleziska związane z tym nurtem to przeważnie postacie kobiet o mocno uproszczonej formie, głowie osadzonej na nieproporcjonalnie długiej szyi, płaskich twarzach z zaznaczonym nosem i oczami, założonymi rękoma i wyraźnie ukształtowanymi nogami. Figurki te produkowano masowo. Odnaleziono też nieliczne figurki zbiorowe (podwójne i potrójne) oraz figurki mężczyzn: wojowników, muzykantów. Na niektórych rzeźbach odnaleziono ślady polichromii w kolorze czerwonym i niebieskim. Uważa się, że pokrywano farbami całą postać z szczególnym uwzględnieniem twarzy (zaznaczano zarys oczu, brwi, ust, malowano włosy) lub też pokrywano ornamentami część twarzy albo karku oraz tułów.

Przeznaczenie idoli cykladzkich nie jest całkowicie pewne. Małe figurki wkładane były do grobów, mogły więc mieć związek z obrzędami pogrzebowymi. Przypuszcza się, że figury dużych rozmiarów były umieszczane w miejscach kultu. Uważa się również, że przynajmniej niektóre z tworzonych figurek stanowiły wyobrażenia bóstw.

Wpływy mykeńskie i kreteńskie[edytuj | edytuj kod]

Dalsze dzieje rozwoju sztuki cykladzkiej związane są z silnymi wpływami sztuki mykeńskiej. Odnalezione z tego okresu ufortyfikowane osady na Keos (obecnie Kea) oraz miasta na Syros (Siros) zbudowany były z domów rozplanowanych na kształcie prostokąta. Wpływy sztuki kreteńskiej można odnaleźć w zachowanych licznych przykładach malarstwa ściennego, które wykazują cechy wspólne z freskami odnalezionych na Krecie. Do najciekawszych należą odkryte przez Spirydona Marinatosa w zniszczonym przez wybuch wulkanu mieście Akrotiri na wyspie Thera (obecnie Santoryn). Ceramika cykladzka naśladuje wzory spotykane w wyrobach odnalezionych w jaskini Kamares (wazy Kamares).

Napotkano na różne rodzaje grobów z tego okresu; są to groby szybowe (odnalezione na Syros), komorowe (Milos, Mykonos) oraz tolosowe (Syros).

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Idole[edytuj | edytuj kod]

Inne dzieła[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Michałowski, Jak Grecy tworzyli sztukę, Wiedza Powszechna 1970.
  • Praca zbiorowa, Encyklopedia sztuki starożytnej, WaiF i Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 167, ISBN 83-01-12466-0 (PWN), ISBN 83-221-0684-X (WaiF).
  • Praca zbiorowa, Sztuka świata, t. 2, Wydawnictwo Arkady 1990.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons