Ludwik Idzikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik Idzikowski
Ludwik Idzikowski
major pilot major pilot
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1891
Warszawa
Data i miejsce śmierci 13 lipca 1929
Faial na Azorach
Przebieg służby
Lata służby 19151918 (Rosja)
19181929 (Polska)
Siły zbrojne Imperial Russian Aviation Roundel.svg Carskie Siły Powietrzne
Roundel of Poland (until 1993).svg Siły Powietrzne RP
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi
Grób Ludwika Idzikowskiego na Cmentarzu Powązkowskim

Ludwik Idzikowski (ur. 24 sierpnia 1891 w Warszawie, zginął 13 lipca 1929 podczas próby przelotu Atlantyku) – major pilot Wojska Polskiego II RP.

Młodość i I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Maturę uzyskał w 1912 w Korpusie Kadetów w Rosji, a studia podjął na wydziale górniczym w Liege w Belgii. Podczas I wojny światowej, w lipcu 1915 został powołany do armii rosyjskiej i skierowany do lotnictwa. Ukończył Szkołę Pilotów w Sewastopolu i w 1916 został skierowany do eskadry na front w stopniu chorążego, następnie otrzymał stopień oficerski. Po rewolucji październikowej w Rosji powrócił do Warszawy i w listopadzie 1918 wstąpił do nowo tworzonego Wojska Polskiego w stopniu podporucznika.

Służba w Wojsku Polskim[edytuj | edytuj kod]

Od 1 czerwca 1919 latał bojowo podczas wojny polsko-bolszewickiej jako pilot, początkowo w 7 Eskadrze Myśliwskiej, składającej się głównie z amerykańskiego personelu, a później w 6 Eskadrze Wywiadowczej. Walczył m.in. w obronie Lwowa w 1919 i 1920. Po wojnie służył w 14 Eskadrze Lotniczej. W listopadzie 1921 przeniesiono go do Wyższej Szkoły Pilotów w Grudziądzu, gdzie był instruktorem, dowódcą eskadry, a następnie zastępcą szefa pilotażu, do listopada 1923. Następnie, przez kilka miesięcy pełnił służbę w Departamencie Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych, po czym powrócił do latania w 1 Pułku Lotniczym, w stopniu kapitana. W latach 1924-1926 dowodził eskadrą, a następnie dywizjonem.

Próby lotu przez Atlantyk[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1926 Idzikowski został przydzielony do Polskiej Misji Wojskowej Zakupów we Francji, gdzie testował w locie zakupione przez Polskę francuskie samoloty. Wówczas też wysunął projekt dokonania pierwszego przelotu samolotem przez Atlantyk w trudniejszym kierunku zachodnim, przeciwnym do wiatrów. Do tej pory, próby takie nie powiodły się, a Atlantyk pokonano jedynie w kierunku wschodnim. Z uwagi na brak zainteresowania polskich władz wojskowych, Idzikowski czynił na własną rękę przygotowania do lotu na francuskim samolocie wypożyczonym z zakładów, z francuskim nawigatorem. Szef Departamentu Aeronautyki MSWojsk., płk Ludomił Rayski, odmówił mimo to zgody na lot. Na skutek jednak zainteresowania prasy planami Idzikowskiego, polskie władze państwowe i wojskowe podjęły ideę lotu przez Atlantyk i w tym celu zakupiono we Francji nowo skonstruowany samolot rajdowy Amiot 123 – odmianę bombowca, który otrzymał nazwę "Marszałek Piłsudski". Do lotu wyznaczono Idzikowskiego, awansowanego 1 stycznia 1928 do stopnia majora, i mjr. Kazimierza Kubalę jako nawigatora. W tym czasie Idzikowski pełnił służbę w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa i pozostawał na ewidencji Kadry Oficerów Lotnictwa.

Amiot 123 "Marszałek Piłsudski"

Pierwszą próbę przelotu podjęli oni 3 sierpnia 1928, o godz. 4.45, z lotniska Le Bourget pod Paryżem. Jednakże, po przeleceniu ok. 3200 km, nad oceanem, przed osiągnięciem połowy drogi, załoga zauważyła spadający poziom oleju silnika, znamionujący pęknięcie zbiornika oleju. Polscy lotnicy zdecydowali zawrócić do Europy. Po 31 godzinach lotu od startu, kiedy olej w instalacji się skończył, Idzikowski zdecydował wodować obok napotkanego niemieckiego statku "Samos", ok. 70 km od brzegu Hiszpanii. Marynarze uratowali załogę i wyciągnęli dźwigiem samolot, który jednak uległ znacznym uszkodzeniom.

Idzikowski i Kubala podjęli mimo to rok później kolejną próbę pokonania Atlantyku. W tym celu ze składek Polonii amerykańskiej zakupiono drugi egzemplarz samolotu Amiot 123, mający mocniejszy silnik i inne drobne ulepszenia. Samolot nazwano "Orzeł Biały" (według niektórych źródeł, także "Marszałek Piłsudski"). Do ponownego lotu wystartowali 13 lipca 1929, o godz. 3.45, z lotniska Le Bourget. Po przeleceniu 2140 km, nad oceanem, silnik samolotu zaczął zmniejszać obroty i wydawać trzaski. Załoga postanowiła lądować na wyspie Faial na Azorach. Z powodu nieregularnej pracy silnika, ok. godz 21 (19 czasu lokalnego), Idzikowski zdecydował jednak lądować na bliższej o 50 km skalistej wyspie Graciosa. Podczas awaryjnego lądowania na polu, samolot wpadł na niewidoczny wał z kamieni i skapotował. Samolot spłonął. W katastrofie poniósł śmierć Ludwik Idzikowski, natomiast Kazimierz Kubala odniósł niewielkie obrażenia. Przyczyną awarii silnika okazało się uszkodzenie łożyska reduktora[1].

Zwłoki maj. Idzikowskiego zabrał 15 lipca polski żaglowiec ORP "Iskra", który akurat w tym czasie tam przebywał, i przywiózł 14 sierpnia do Polski. Ludwik Idzikowski został pochowany 17 sierpnia 1929 na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[2].

Przypisy

  1. Niektóre źródła mówiły o awarii iskrowników silnika.
  2. zdjęcia z uroczystości pogrzebowych

Oznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Był odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych (trzykrotnie), Złotym Krzyżem Zasługi, Polową Odznaką Pilota, a pośmiertnie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy R. Konieczny, Tadeusz Malinowski, Mała encyklopedia lotników polskich, Warszawa 1983, ISBN 83-206-0337-4
  • Rocznik Oficerski 1928, s. 541, 548
  • Jerzy Jędrzejewski. Polscy piloci doświadczalni. Biblioteka Historyczna Instytutu Lotnictwa 2014 r.

[Ж[Kategoria:Ofiary katastrof lotniczych w Portugalii]]