Major

Major Wojska Lądowe

Aktualne oznaczenie stopnia

naramiennik

kurtka nieprzemakalna

Oznaczenie stopnia do 1939

naramiennik

Mundur majora Wojska Polskiego – widać umiejscowienie oznak stopnia wojskowego na pagonach oraz na berecie

Major (skrót mjr) – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

Oznaczenia

Polski oficer w stopniu majora na naramiennikach nosi dwie belki i gwiazdkę. Oznaczenie stopnia na czapce garnizonowej składa się z dwóch wąskich galonów umieszczonych na całej długości łuku daszka oraz z jednej gwiazdki umieszczonej na środku otoku.

W myśl Przepisu Ubioru Polowego Wojsk Polskich z 1919 r.: na naramiennikach kurtki i płaszcza w odległości 1 cm od wszycia, w poprzek naramiennika, naszyte równolegle prosto w odległości 1,5 cm jeden od drugiego dwa płaskie sznureczki srebrne oksydowane szerokości 5 mm. Na środku naramiennika wzdłuż jedna gwiazdka haftowana oksydowanymi nićmi lub wytłaczana pięciopromienna, o ostrych promieniach.

Na wierzchu czapki wzdłuż szwów wierzchu na krzyż od otoka z jednej strony do otoka z drugiej i wzdłuż górnej krawędzi otoka dokoła, naszyty 1 płaski sznurek szerokości 5 mm, srebrny, oksydowany, dookoła otoku naszyte dwa takie same sznurki w odległości 0,5 cm jeden od drugiego. Z przodu pod orzełkiem jedna takaż gwiazdka jak na naramiennikach.

Zgodnie z przepisami ubiorczymi żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku major nosił jedną gwiazdkę umieszczoną na środku taśmy otokowej w linii równoległej do krawędzi taśmy; odległość między ramionami gwiazdek wynosiła 2 mm. Na daszku czapki garnizonowej – dwa galony szerokości 6 mm naszyte obok siebie w odstępie 2 mm; zewnętrzny naszyty w odległości 6 mm od krawędzi daszka na całej długości jego łuku. Na beretach i furażerkach – dwa paski na lewej stronie beretu (furażerki) długości 3 cm szerokości 5 mm w odstępie 4 mm, umieszczone pod kątem 45° w stosunku do dolnej krawędzi beretu (furażerki) oraz jedna gwiazdka rozmieszczona w linii prostej nad środkiem paska – prostopadle do jego położenia w odległości 5 mm od paska do podstawy jej ramion. Na naramiennikach – dwa paski i jedną gwiazdkę. Paski szerokości 6 mm umieszczone były w poprzek naramiennika: pierwszy pasek w odległości 1 cm od wszycia rękawa, drugi – 4 mm od pierwszego. Gwiazdka umieszczona była na środku naramiennika, w odległości 1 cm od drugiego paska.

Stanowiska w Wojsku Polskim

Obecnie w Wojsku Polskim dla oficera w stopniu majora przewidziane są między innymi stanowiska: zastępców dowódców batalionów, szefów sekcji oddziałów (pułk, brygada) oraz oficerów wydziałów w sztabach wyższych szczebli.

Etymologia

Etymologia słowa – śrdw. łac. major domus dosł. „zarządca domu”; późn. łac. maioratus „wyższość” od łac. maior „większy”; „starszy” od magnus.

Znane osoby w stopniu majora

• Ignacy Bronisz – jeden z dowódców zwycięskiej obrony twierdzy w Fuengirola koło Malagi siłami 4 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego przeciwko brytyjskiemu korpusowi lorda Blayneya 14-15 października 1810
• Hieronim Dekutowski ps. Zapora – cichociemny, dowódca oddziałów partyzanckich AK i WiN (pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika)
• Henryk Dobrzański ps. Hubal – pierwszy dowódca partyzancki II wojny światowej (pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika)
• Walerian Łukasiński – polski działacz niepodległościowy, żołnierz 4 Pułku Piechoty Liniowej (Czwartaków)
• Wojciech Kak – major wojsk polskich i francuskich, uczestnik kampanii napoleońskich oraz powstania listopadowego (pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika)
• Ferenc Puskás – węgierski piłkarz
• Henryk Sucharski – dowódca obrony Westerplatte (pośmiertnie awansowany do stopnia generała brygady)
• Zygmunt Szendzielarz ps. Łupaszko – dowódca 5 Wileńskiej Brygady AK (tzw. Brygady śmierci)
• Bolesław Waligóra – wieloletni szef Centralnego Archiwum Wojskowego, jeden z twórców archiwistyki wojskowej.
• Richard Winters – był trzecim dowódcą kompanii E, drugiego batalionu, 506 Spadochronowego Pułku Piechoty będącego częścią 101 Dywizji Powietrznodesantowej Armii Stanów Zjednoczonych podczas II wojny światowej. Jego losy zostały ukazane w serialu „Kompania Braci”.

Stopień majora w innych krajach

• Kanada, Niemcy, Wielka Brytania, USA, Szwecja, Dania: Major
• Francja, Irlandia: Commandant
• Finlandia: Majuri
• Afganistan: Jagran (جګړن)
• Korea Północna: Sojwa
• Korea Południowa: Soryong
• Chorwacja: Bojnik
• Grecja: Tagmatarkhis
• Turcja: Binbaşı
• Hiszpania: Comandante
• Chiny: 少校
• Węgry: Őrnagy
• Mongolia: Хошууч

W Armii Rosyjskiej (carskiej) nie było stopnia majora (zlikwidowano go w 1884). Kapitan od razu awansował do stopnia podpułkownika. Równocześnie istniał stopień sztabskapitana, wyższy od porucznika, niższy zaś od kapitana.

Historia

Po raz pierwszy w dziejach stopień majora pojawił się w XVI wieku w hiszpańskiej piechocie. W Polsce stopień ten używany jest od XVII wieku, przy czym przez dłuższy czas wiązały się z nim obowiązki administracyjno-gospodarcze, szkoleniowe i dyscyplinarne. Później major był przeważnie dowódcą batalionu.

Bibliografia

• Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. Warszawa: Zakłady Graficzno-Wydawnicze „Książka”, 1919.
• Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego; sygn. Mund. 45/71/III. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1972.
• Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1967, Wydanie I, Tom 2