Mascarenotus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mascarenotus
Rycina przedstawiająca Mascarenotus sauzieri występującego na wyspie Mauritius
Rycina przedstawiająca Mascarenotus sauzieri występującego na wyspie Mauritius
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd sowy
Rodzina puszczykowate
Podrodzina puszczyki
Rodzaj Mascarenotus
Mourier-Chauviré, Bour, Moutou & Ribes, 1994
Gatunki

Mascarenotus – wymarły rodzaj ptaków z rodziny puszczykowatych (Strigidae), rzędu sów (Strigiformes), który występował na Maskarenach, wyspach leżących na Oceanie Indyjskim. Został on opisany na podstawie sfosylizowanych szczątków oraz doniesień i szkiców podróżników. Niektóre szczątki tych ptaków przechowywane są w muzeach Paryża i Londynu. Sowy te wykazują bliskie pokrewieństwo do rodzajów Otus i Ninox. Niemniej nie dokonano dotychczas analiz DNA szczątków sów z rodzaju Mascarenotus w celu wyjaśnienia ich pochodzenia genetycznego. Przedstawiciele tego rodzaju byli stosunkowo dużymi sowami, posiadały długie i nagie nogi, smukłą sylwetkę i charakterystyczne kępki piór na głowie imitujące uszy.

Rodzaj ten był endemitem Maskarenów. Sowy te żywiły się przede wszystkim ptakami leśnymi i gadami ponieważ przed kolonizacją wysp poza nietoperzami nie występowały na nich inne ssaki lądowe. Poszczególne gatunki wymarły pomiędzy 1700, a 1836 rokiem po przybyciu ludzkich osadników. Główną przyczyną było niszczenie siedlisk żerowania oraz gniazdowania ptaków, jak również sprowadzenie obcych gatunków, głównie ssaków, na obszar wysp.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Sowy z rodzaju Mascarenotus były podobnej wielkości co sowa uszata (Asio otus). Kości skrzydeł były stosunkowo niewielkie, nogi zaś były bardzo długie, muskularne i zupełnie nagie. Sowy należały do większych w swojej rodzinie, a niektóre gatunki tego rodzaju osiągały wielkość niewielkiego puchacza (Bubo bubo), czyli nawet 60 cm. Wszystkie najprawdopodobniej posiadały na głowie dwie kępki piór, które przypominały struktury występujące np. u sowy uszatej. Największe rozmiary osiągał gatunek Mascarenotus sauzieri zamieszkujący wyspę Mauritius, następnie Mascarenotus murivorus zasiedlający wyspę Rodrigues, z kolei najmniejszy, Mascarenotus grucheti, żył na wyspie Reunion.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Według wszelkiego prawdopodobieństwa Mascarenotus ewoluowały z rodzaju Otus lub Ninox, z którymi mają najwięcej morfologicznych podobieństw. Wszystkie odkryte gatunki Mascarenotus pochodzą prawdopodobnie od jednego kolonizatora. Obecnie na podstawie szczątków opisane zostały trzy gatunki rodzaju Mascarenotus występujące na trzech największych wyspach archipelagu Maskarenów:

Lasy Reunion były miejscem bytowania sów z rodzaju Mascarenotus

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Budowa ciała sów z rodzaju Mascarenotus wskazuje, że ich siedliskiem były gęste lasy porastające poszczególne wyspy Maskarenów, które je porastały przed wprowadzeniem osadnictwa. Ze względu na nieobecność małych ssaków na wyspach pokarm tych sów stanowiły małe, zwinne ptaki. Pożywieniem były również gady z rodziny gekonowatych, przede wszystkim dla gatunku Mascarenotus murivorus, żyjącego na wyspie Rodrigues. Mocne i długie nogi oraz krótkie, zaokrąglone skrzydła wskazują na częściowy zanik zdolności do latania, przy jednoczesnym wykształceniu predyspozycji do długiego przebywania na ziemi.

Ten rodzaj sów jest doskonałym przykładem występowania ewolucji konwergencyjnej, czyli dostosowania swojej morfologii i anatomii różnych grup, niespokrewnionych ze sobą zwierząt, żyjących niekiedy tysiące kilometrów od siebie. Taka budowa ciała wskazuje również na zbieżność morfologiczną z innymi endemicznymi, wyspiarskimi sowami z rodzaju Grallistrix oraz ptakiem drapieżnym z rodziny jastrzębiowatychCircus dossenus żyjących w czasach prehistorycznych na Wyspach Hawajskich. Mascarenotus gniazdowały prawdopodobnie na ziemi przez co były szczególnie wrażliwe na wyginięcie w wyniku przybycia wraz z pierwszymi ludźmi na wyspy drapieżnych ssaków, w tym kotów, szczurów, mangust i świń.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Cécile Mourier-Chauviré, Roger Bour, François Moutou & Sonia Ribes (1994): Mascarenotus nov. gen. (Aves, Strigiformes), genre endémique éteint des Mascareignes et M. grucheti n. sp., espèce éteinte de La Réunion. C. R. Acad. Sci. Paris sér. II 318: 1699-1706.
  • Edward Newton & Hans Friedrich Gadow (1893): On additional bones of the Dodo and other extinct birds of Mauritius obtained by Mr. Théodore Sauzier. Trans. Zool. Soc. 13: 281-302
  • Walter Rothschild (1907): Extinct Birds
  • Émile Oustalet (1896): Notice sur la faune ornithologique ancienne et moderne des iles Mascareignes et en particulier de l'ile Maurice : d'apres des documents inedits. From Annales des sciences naturelles, 8e ser., III, 1-128.
  • Masauji Hachisuka (1953): The dodo and kindred birds, or, The extinct birds of the Mascarene Islands. London : H.F. & G. Witherby, 250 S.
  • Anthony Cheke & Julian Pender Hume: Lost Land of the Dodo. T. & A.D. Poyser, 2008, ISBN 0-7136-6544-0.

Przypisy