Miękusz rabarbarowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Miękusz rabarbarowy
Owocniki na olszy
Owocniki na olszy
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina żagwiowate
Rodzaj miękusz
Gatunek miękusz rabarbarowy
Nazwa systematyczna
Hapalopilus nidulans (Fr.) P. Karst.
Revue mycol., Toulouse 3(no. 9): 18 (1881)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Górna powierzchnia owocników
Hymenofor miękusza rabarbarowego

Miękusz rabarbarowy (Hapalopilus nidulans (Fr.) P. Karst.) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek ten w 1821 Elias Magnus Fries zdiagnozował jako Polyporus nidulans, później przez różnych badaczy był włączany do rodzajów Boletus (borowik), Fomes (hubiak), Inonotus (błyskoporek), Poria, Polystictus, Scindalma, Phaeolus (murszak). Obecnie za prawidłową uznaje się diagnozę P. Karsta, który w 1881 zaliczył go do rodzaju Hapalopilus. Ma ok. 20 synonimów łacińskich[2].

Nazwę polską podał Stanisław Domański w 1965[3]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako huba korkowa i huba czerwonawa[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Beztrzonowy, do podłoża przyczepiony bokiem. Pojedynczy ma kształt konsolowaty lub muszlowaty, szerokość 4-12 cm i grubość 2-4 cm. Zazwyczaj owocniki wyrastają w grupach po kilka sztuk, często zrastając się ze sobą. Czasami dachówkowato zachodzą na siebie lub tworzą rzędy. Powierzchnia górna u młodych owocników jest filcowata, u starszych naga. Jest nierówna, matowa, niestrefowana, dość miękka i przypomina pumeks. Barwa od żółtobrązowej do cynamonowobrązowej[5][6].

Hymenofor

Rurkowaty. Rurki o barwie od ochrowobrązowej do cynamonowobrązowej i długości 0,5-1,5 cm. Pory kanciaste, tej samej barwy, na jednym milimetrze mieszczą się 2-4[5]. Z czasem stają się wydłużone i nierówne[6].

Miąższ

U żywych owocników soczysty, włóknisty, miękki, w stanie suchym korkowaty i łamliwy. Ma barwę taką samą, jak górna powierzchnia kapelusza lub nieco jaśniejszą i jest słabo pręgowany. KOH (jak również inne wodorotlenki) barwi go na fioletowo lub szaroliliowo. Jest bez smaku i ma słaby, nieco anyżowy zapach[6].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki o kształcie od eliptycznego do cylindrycznego, gładkie, o rozmiarach 3.5-5 × 2-3 μm. W KOH bezbarwne[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest szeroko rozprzestrzeniony na kuli ziemskiej. Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji, Afryce i Oceanii[8], znaleziono go również w Australii[9]. Rośnie w różnego typu lasach liściastych i mieszanych, parkach, na pniach, pniakach i gałęziach martwych drzew. Owocniki są jednoroczne i rozwijają się od czerwca do października. Szczególnie często można go spotkać na brzozie brodawkowatej, grabie, leszczynie, jesionie wyniosłym, dębie i wierzbie iwie[4], ale rośnie także na innych gatunkach drzew liściastych. Na drzewach iglastych występuje rzadko, głównie na jodle pospolitej[10].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb trujący. Opisano zatrucie tym grzybem u jednej rodziny w Niemczech. Objawy: neurotoksyczne efekty, nudności, zaburzenia ruchu, wzroku, wątroby i niewydolność nerek. Objawy pojawiły się około 12 godzin po spożyciu grzybów. Mocz wszystkich trzech ofiar zatrucia był fioletowy. Po pewnym czasie objawy zatrucia ustąpiły[11].

Saprotrof powodujący białą zgniliznę drewna. Miękusz rabarbarowy jest silnym barwnikiem; barwi wełnę na intensywnie niebieski kolor[10].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  3. >Stanisław Domański: Grzyby (Fungi). Podstawczaki (basidiomycetes). Bezblaszkowe (aphyllophorales) żagwiowate I (polyporaceae I). Szczecinkowate I (mucronoporaceae I). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965, s. 162.
  4. 4,0 4,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  5. 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Grzybland. Miękusz rabarbarowy. [dostęp 2013-10-01].
  7. MushroomExpert (ang.). [dostęp 2013-09-29].
  8. Zhishu B, Zheng G, Taihui L. (1993). The Macrofungus Flora of China's Guangdong Province (Chinese University Press). New York, New York: Columbia University Press. p. 199. ISBN 962-201-556-5
  9. May TW, Milne J, Shingles S. (2003). Fungi of Australia: Catalogue and Bibliography of Australian Fungi. Basidiomycota p.p. & Myxomycota p.p. Csiro Publishing. p. 173. ISBN 978-0-643-06907-7
  10. 10,0 10,1 10,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  11. Roberts P, Evans S. (2011). The Book of Fungi. Chicago, Illinois: University of Chicago Press. p. 390. ISBN 978-0-226-72117-0