Mohawkowie
| Mohawkowie Kaniengehawa |
|
 |
|
| Thayendanegea (Joseph Brant) pędzla Gilberta Stuarta, 1786 | |
| Liczebność ogółem | 78 000+ |
| Regiony zamieszkania |  Stany Zjednoczone Kanada |
| Język | angielski, Kanien’géha, mohawk-niderlandzki i inne dialekty irokeskie |
| Religie | Karihwiio, Kanoh'hon'io, Kahni'kwi'io, chrześcijaństwo, Sganyadiyo, Religia długich domów |
| Pokrewne grupy etniczne | Onondagowie, Oneidowie, Tuskarorowie, Senekowie, Kajugowie oraz inne ludy irokeskie |
Mohawkowie (nazwa własna Kaniengehawa „Lud Krzemieni” lub Haudenosaunee „Lud Długich Domów”, alg. Mō häk „Pożeracze ludzi”) – północnoamerykańscy Indianie należący do ligi irokeskiej (nie należy mylić z plemieniem Mohave). W lidze nazywano ich „Oddźwiernymi Bramy Wschodu”, bowiem było to najbardziej na wschód wysunięte plemię z ligi irokeskiej, mieszkające w dolinie rzeki Mohawk we wschodniej części stanu Nowy Jork, pomiędzy dzisiejszymi miastami Albany i Utica.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Plemiona irokeskie pojawiły się na terenach stanu Nowy Jork około roku 800 i wkrótce rozpoczęły uprawę ziemi. Dla przerwania nieustających wojen międzyplemiennych prorok Huronów Deganawida i szaman Mohawków Hiawata założyli w XV lub XVI wieku ligę irokeską. Deganawida i Hiawata są być może postaciami mitycznymi[1].
Stali się partnerami w intratnym handlu futer i sojusznikami Holendrów a później Anglików w wojnie z Francuzami. Wkrótce po zawarciu brytyjsko-francuskiego pokoju w roku 1667 pewna grupa Mohawków i Oneidów emigrowała, pod wpływem jezuitów, do Kanady Francuskiej i osiadła na południowym brzegu Rzeki Świętego Wawrzyńca. Później grupa ta przeniosła się bliżej Montrealu i chociaż większość z nich przyjęła katolicyzm i zerwała tracycyjny sojusz antyfrancuski, nadal pozostała częścią składową ligi. W okresie późniejszym część spośród nich przeniosła się do Ohio, a w końcu na Terytorium Indiańskie.
Walczyli po stronie brytyjskiej podczas Wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, a po podpisaniu Traktatu Paryskiego w roku 1783 część przeniosła się do Kanady Brytyjskiej, gdzie władze utworzyły, dla lojalnych plemion Rezerwat Sześciu Narodów.
W XIX wieku mieszkający w rezerwatach Mohawkowie i inni Irokezi byli zatrudnianiu jako wioślarze przez różne kampanie handlowe w Kanadzie, a w pewnym momencie wzięli nawet udział w wyprawie w górę Nilu w Afryce[2].
[edytuj] Liczebność
Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 13 940 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia wyłącznie Mohawk, zaś 26 851 oświadczyło, że ma pochodzenie wyłącznie lub między innymi Mohawk.
Mohawkowie mieszkają też w Kanadzie. W kanadyjskiej prowincji Ontario Mohawkowie są najliczniejszym z Sześciu Narodów i mieszkają m.in. w rezerwacie Tyendinaga w pobliżu wschodniego krańca jez. Ontario. W połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku było ich około 13 tysięcy.
[edytuj] Sławne postaci
Deganawida, Hiawata, Joseph Brant, Theyanoguin, Pauline Johnson, Katarzyna Tekakwitha, Jay Silverheels, John Mohawk, Robbie Robertson
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
|
||||||||||
