Morświn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Morświn
Phocoena phocoena[1]
(Linnaeus, 1758)
Morświn
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd walenie
Rodzina morświnowate
Rodzaj Phocoena
Gatunek morświn
Synonimy
  • Delphinus phocoena Linnaeus, 1758[1]
Podgatunki
  • P. p. phocoena (Linnaeus, 1758)
  • P. p. relicta Abel, 1905
  • P. p. vomerina Gill, 1865
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło morświn w Wikisłowniku

Morświn (Phocoena phocoena) – gatunek walenia z rodziny morświnowatych (Phocoenidae). Spokrewniony z delfinami. Żyje samotnie lub w małych grupach.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Morświn występuje w płytkich wodach przybrzeżnych, chłodnych, umiarkowanych do subarktycznych na półkuli północnej, (m.in. wody Bałtyku). W polskiej części Bałtyku w 1994 przebywało do 600 osobników, jednak populacja tego gatunku maleje w zastraszający sposób. W 2014 populację morświnów żyjących w Morzu Bałtyckim oszacowano na 447 osobników[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane[4]
(samice są większe od samców)
Długość ciała 1,5-2 m
Masa ciała 45-60 kg
Dojrzałość płciowa 5 lat
Ciąża 11 miesięcy
Liczba młodych
w miocie
1
Długość życia 6-20 lat

Dane[edytuj | edytuj kod]

Długość: zarówno samiec jak i samica osiągają długość ok. 2 m
Masa ciała: 40 - 60 kg
Wielkość grupy: ok. 8 osobników, grupy mogą być większe podczas żerowania.
Siedlisko: zatoki i estuaria, w których pływy lub podnoszenie zimnych mas wody z dna powodują zmętnienie wody.
Rozmieszczenie: wody półkuli północnej, na obszarach umiarkowanych i subarktycznych.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Morświny mają krótko ścięty pysk. Zęby morświna są dłutowate. W górnej szczęce znajduje się 21 - 25 par, a w żuchwie 22 - 28. Płetwa grzbietowa osadzona jest bliżej ogona niż u delfinów, oraz jest krótsza. Płetwy piersiowe są krótkie i trójkątne. Ubarwienie tego gatunku, co jest osobliwe wśród waleni, podobne jest do rybiego. Kolory po bokach ciała z czerni grzbietu przechodzą w biel brzucha odcieniami, a nie całymi kolorami. Jak u wielu innych waleni, tak i morświn, nie ma podskórnego tłuszczu na spłaszczonych płetwach. Przeciwprądowe wymienniki ciepła zapobiegają wychłodzeniu. Wchodząca do płetwy tętnica z ciepłą krwią jest otoczona przez sieć anastomozujących żył, w których krew jest ocieplana przez przewodzenie ciepła z tętnicy. Dzięki temu krew wracająca z płetw, mających temperaturę dużo niższą niż wnętrze ciała, jest prawie tak samo ciepła jak krew tętnicza[5].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Pożywienie morświnów stanowią przydenne i pelagiczne ryby ławicowe, zwłaszcza śledzie, makrele, sardele i witlinki, niektóre przydenne bezkręgowce. Morświny wykazują mniejszą inteligencję niż delfiny i nie przywiązują się do człowieka jak te ostatnie, toteż nie dają się chować w niewoli. Utrudnia to znacznie utrzymanie ich ciągle zmniejszającej się światowej populacji. Zdarza się, że morświny wyskakują ponad powierzchnię wody, ale zdają się nie robić tego równie spontanicznie jak delfiny. Skoki morświnów nie są akrobacyjne

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Zarówno samce jak i samice osiągają dojrzałość płciową przy długości 1,5 m. Młode rodzą się w lecie, po okresie ciąży trwającym ok. 11 miesięcy. Samice zwykle rodzą co roku. Noworodek ma 70 - 90 cm długości.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się trzy podgatunki morświna[6]:

  • P. phocoena phocoena
  • P. phocoena relicta
  • P. phocoena vomerina

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski)[2], natomiast podgatunek P. p. relicta do kategorii EN (zagrożony wyginięciem)[7]. Ponadto subpopulacja żyjąca w Morzu Bałtyckim została zaliczona do kategorii CR (krytycznie zagrożony)[8].

Dla przypomnienia faktu o trwających od niespełna 20 lat prób odbudowy populacji ssaków Bałtyku w roku 2009 Poczta Polska przygotowała serię czterech znaczków, prezentujących mieszkańców Bałtyku w jednej scenerii wybrzeża, na której przedstawione są morświn, foka szara, foka pospolita i foka obrączkowana[9].

Morświn w kulturze[edytuj | edytuj kod]

W Gdyni na al. Jana Pawła II znajduje się pomnik morświna.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Phocoena phocoena w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Phocoena phocoena. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Morświny w Bałtyku zagrożone wyginięciem (pol.). wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2014-12-14].
  4. Andrew Masi: Phocoena phocoena (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 17 stycznia 2010].
  5. Schmidt-Nielsen K., Fizjologia zwierząt - adaptacja do środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Phocoena phocoena. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 17 stycznia 2010]
  7. Phocoena phocoena ssp. relicta. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 17 stycznia 2010]
  8. Phocoena phocoena (Baltic Sea subpopulation). Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 17 stycznia 2010]
  9. Poczta Polska, Numer katalogowy 4283 - 4286, data wydania: 31.07.2009 [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Peter Gill, Linda Gibson: Wieloryby, delfiny i morświny. Warszawa: "Cibet" PNT, 1998, seria: Poznawaj z Nami. ISBN 8385749152.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Morświn (pol.). Stacja Morska Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. [dostęp 17 stycznia 2010].