Muchomor twardawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muchomor twardawy
2008-07-07 Amanita excelsa colors corrected.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina muchomorowate
Rodzaj muchomor
Gatunek muchomor twardawy
Nazwa systematyczna
Amanita excelsa (Fr.) Bertill
in Dechambre, Dict. Encyclop. Sci. Medic. 13: 499 (1866)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Amanita spissa.JPG

Muchomor twardawy (Amanita excelsa (Fr.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1890. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka silna i bedłka twardawa[2],. Posiada ponad 50 synonimów łacińskich[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5–15 cm, początkowo półkulisty, potem lekko wypukły do rozpostartego. Kolor szarobrązowy lub brązowopopielaty. Kapelusz pokryty jest jaśniejszymi, białoszarymi łatkami. Czasami po deszczach zdarza się, że łatek brak[4]. Charakterystyczną cechą umożliwiającą odróżnienie go od podobnego i bardzo trującego muchomora plamistego jest brak prążkowania na brzegach kapelusza[5].

Blaszki

Gęsto ustawione, białe, przy trzonie nie przyrośnięte[6].

Trzon

Wysokość 6–15, wyjątkowo do 20 cm, grubość 2–3 cm. Jest walcowaty, łatwy do wyłamania i ma białawy, duży i górą karbowany pierścień. U nasady posiada dużą i zaostrzoną bulwę o szerokości do 4,5 cm, bez wyodrębnionej pochwy[4]. Charakterystyczną cechą tej bulwy, różniącą ją od muchomora plamistego jest występowanie na niej kilku brodawkowatych obwódek (u muchomora plamistego bulwa jest mniejsza i ma kilka rzędów wałeczków)[5]..

Miąższ

Biały, pod skórką kapelusza ma szary odcień. Ma zapach ziemi, smak podobny do zapach rzodkwi[7].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki szerokoelipsoidalne i gładkie, o rozmiarach 8–10 × 5–8 μm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w strefie umiarkowanej całej półkuli północnej, a także w Australii. Owocniki pojawiają się latem i jesienią, także w okresie suszy. Rośnie głównie w lasach iglastych, w lasach liściastych rzadziej. Występuje przeważnie grupowo[7]. W Polsce jest pospolity.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, ale o niewielkiej wartości. Potrawy przyrządzone ze świeżych grzybów nie mają większych wartości smakowych, suszone grzyby nadają się na przyprawę[7]. Rozróżnienie go od silnie trującego muchomora plamistego jest trudne i z tego powodu odradza się jego zbierania[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Muchomor plamisty, muchomor czerwieniejący i muchomor porfirowy[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. 4,0 4,1 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. 7,0 7,1 7,2 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.