Nagisa Ōshima
| 大島渚 (Nagisa Ōshima) | |
 Nagisa Ōshima na festiwalu w Cannes w 2000 r. |
|
| Data i miejsce urodzenia | 31 marca 1932 Okayama, Japonia |
| Data i miejsce śmierci | 15 stycznia 2013 Tokio, Japonia |
| Lata aktywności | 1959–1999 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Nagisa Ōshima (jap. 大島渚 Ōshima Nagisa?, ur. 31 marca 1932 w Okayamie, zm. 15 stycznia 2013 w Tokio[1]) – japoński reżyser filmowy.
Jego ojciec był urzędnikiem administracji rządowej, zmarł gdy Ōshima miał sześć lat. Wcześnie zainteresował się polityką i poznał teksty teoretyków socjalizmu i komunizmu. Rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie w Kioto, gdzie zaangażował się w aktywność polityczną, przewodząc lewicującej organizacji studenckiej.
Po ukończeniu studiów Ōshima stracił zainteresowanie prawem, zyskał za to zatrudnienie w agencji filmowej Shōchiku i wkrótce zaczął tworzyć jako reżyser, debiutując w 1959 r. filmem Dzielnica miłości (jap. 愛と希望の街 Ai to kibō no machi?).
Zaczął również działać na polu krytyki filmowej, publikując w 1958 r. esej Czy to przełom? (Moderniści japońskiego kina), w którym określił nowy trend w kinematografii japońskiej, do dziś niemal nieznany na Zachodzie (poza twórczością Yasuzo Masumury)[2].
Ōshima współtworzył japońską „nową falę” (jap. ヌーベルバーグ Nūberu bāgu?) kina na przełomie lat 50. i lat 60., aby na krótko odejść do telewizji w proteście wobec ograniczania kinowej dystrybucji jego zaangażowanych politycznie filmów. Powrócił w 1965 r., reżyserując obraz Rozkosze ciała. Film z 1967 r. pt. Ninja bugei-chō (忍者武芸帖), był adaptacją XVI-wiecznej mangi autorstwa Sampei'a Shirato. Ōshima nie stworzył ani filmu fabularnego, ani animowanego, filmując jedynie obrazy Shirato i dodając głosy aktorów. Obraz odniósł sukces komercyjny w Japonii, jednocześnie zdobywając uznanie krytyki.
Jednym z najgłośniejszych filmów w reżyserii Ōshimy było Imperium zmysłów (jap. 愛のコリーダ Ai no koriida?) z 1976 r. Historię opartą na prawdziwych zdarzeniach z lat 30. reżyser zdecydował się przedstawić bez unikania realistycznych scen erotycznych, uznanych wówczas za twardą pornografię. Aby zmontowanie filmu było w ogóle możliwe, Ōshima wysłał taśmę do Francji. Nieocenzurowana wersja obrazu do dziś jest niedostępna w ojczyźnie reżysera.
Podobną tematykę Ōshima podniósł dwa lata później w Imperium namiętności (愛の亡霊 Ai no bōrei). Film zdobył nagrodę za reżyserię na MFF w Cannes. Dużym sukcesem okazał się również obraz Wesołych świąt, pułkowniku Lawrence z 1983 r., z Davidem Bowiem i Ryūichim Sakamoto w rolach głównych. W roli Hary zadebiutował jako aktor dramatyczny Takeshi Kitano.
W 1996 r. reżyser doznał udaru mózgu, ale powrócił do filmu w 1999 r. swoim ostatnim filmem, Tabu (jap. 御法度 Gohatto?) z Takeshim Kitano, Ryūhei Matsudą i Tadanobu Asano, podejmując tematykę XIX-wiecznej homoseksualnej tradycji shudō (衆道).
Shōhei Imamura stwierdził kiedyś: Ja jestem wieśniakiem, Nagisa Ōshima jest samurajem. Interpretatorzy tych słów zwykle wskazują na podobną wymowę filmów Ōshimy i Imamury, przy czym u Ōshimy bohaterami filmów są przedstawiciele klasy wyższej (podobno rodzina Ōshimy miała tradycje samurajskie[2]), a Imamura, sam przynależący do klasy średniej, opowiada o życiu prostych ludzi i wyrzutków społeczeństwa (jap. hari).
Zbiór tekstów krytycznych i esejów Ōshimy został wydany po angielsku w 1993 r. pod tytułem Cinema, Censorship and the State (ISBN 0-262-65039-8). Reżyser mieszkał Fujisawie, w prefekturze Kanagawa.
Wybrana filmografia [edytuj]
| Rok | Tytuł | Tytuł japoński | Rōmaji |
|---|---|---|---|
| 1959 | Asu no taiyō | 明日の太陽 | Asu no taiyō |
| 1959 | Dzielnica miłości | 愛と希望の街 | Ai to kibō no machi |
| 1960 | Naga młodość | 青春残酷物語 | Seishun zankoku monogatari |
| 1960 | Taiyō no hakaba | 太陽の墓場 | Taiyō no hakaba |
| 1960 | Noc i mgła w Japonii | 日本の夜と霧 | Nihon no yoru to kiri |
| 1961 | Schwytany | 飼育 | Shiiku |
| 1962 | Powstaniec | 天草四郎時貞 | Amakusa Shirō Tokisada |
| 1963 | Pierwsza przygoda małego dziecka | 小さな冒険旅行 | Chiisana bōken ryokō |
| 1964 | Watashi wa beretto | 私はベレット | Watashi wa beretto |
| 1965 | Rozkosz | 悦楽 | Etsuraku |
| 1965 | Dziennik Yunbogiego | ユンボギの日記 | Yunbogi no nikki |
| 1966 | Koszmar za dnia | 白昼の通り魔 | Hakuchū no tōrima |
| 1967 | Waleczne czyny buntowniczego ninja | 忍者武芸帳 | Ninja bugei-chō |
| 1967 | Japońskie kuplety | 日本春歌考 | Nihon shunka-kō |
| 1967 | Podwójne samobójstwo latem w Japonii | 無理心中日本の夏 | Muri shinjū: Nihon no natsu |
| 1968 | Śmierć przez powieszenie | 絞死刑 | Kōshikei |
| 1968 | Trzej wskrzeszeni pijacy | 帰って来たヨッパライ | Kaette kita yopparai |
| 1969 | Dziennik złodzieja z Shinjuku | 新宿泥棒日記 | Shinjuku dorobō nikki |
| 1969 | Chłopiec | 少年 | Shōnen |
| 1970 | Po wojnie tokijskiej | 東京戰争戦後秘話 | Tōkyō sensō sengo hiwa |
| 1971 | Ceremonia | 儀式 | Gishiki |
| 1972 | Siostra na lato | 夏の妹 | Natsu no imōto |
| 1976 | Imperium zmysłów | 愛のコリーダ | Ai no koriida |
| 1978 | Imperium namiętności | 愛の亡霊 | Ai no bōrei |
| 1983 | Wesołych świąt, pułkowniku Lawrence | 戦場のメリークリスマス | Senjō no merii kurisumasu |
| 1986 | Max, mon amour | マックス、モン・アムール | Makkusu, mon amūru |
| 1999 | Tabu | 御法度 | Gohatto |
Przypisy
- ↑ Nagisa Oshima Dead: Japanese Film Director Dies At 80 (ang.). huffingtonpost.com. [dostęp 2013-01-15].
- ↑ 2,0 2,1 Nelson Kim: Nagisa Oshima (ang.). Senses of Cinema.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- 大島 渚 (Nagisa Ōshima) w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- 大島 渚 (Nagisa Ōshima) w bazie filmweb.pl
- 大島 渚 (Nagisa Ōshima) w bazie stopklatka.pl
- Nagisa Ōshima w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
