Nicola Porpora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nicola (Antonio) Porpora (ur. 17 sierpnia 1686, zm. 3 marca 1768) – włoski kompozytor operowy epoki późnego baroku i nauczyciel śpiewu, którego najsłynniejszym uczniem był Farinelli.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Nicola Porpora

Porpora przyszedł na świat w Neapolu. Ukończył tamtejsze konserwatorium Poveri di Gesù Cristo, gdzie świat opery zdominował Alessandro Scarlatti.

Pierwsza opera Porpory Agrippina została z sukcesem wystawiona na królewskim dworze w Neapolu w 1708 roku. Druga Berenice w Rzymie. Wystawiał je przez wiele lat w domach arystokratów i dowódcy sił zbrojnych Neapolu Księcia von Hesse-Darmstadt, a także w domu portugalskiego ambasadora w Rzymie. Sława jego polegała głównie na reputacji znakomitego nauczyciela śpiewu. W Conservatorio di Sant'Onofrio i w szkole Poveri di Gesù Cristo uczył Farinelliego i innych kastratów (Caffarelli, Salimbeni itd.). Zajmował się tym w latach 1715–1721. W 1720 i 1721 roku napisał dwie serenady w oparciu o tekst, jakiego dostarczył mu poeta Pietro Metastasio. Tak rozpoczęła się ich długoletnia współpraca. W 1722 roku sukcesy kompozytorskie zachęciły Porporę do zaniechania dydaktyki.

W okresie 1722–1728 Porpora tworzył głównie w Wenecji. W 1729 roku arystokracja angielska, niechętna muzyce Georga Friedricha Haendla ze względu na patronat królewski wspierający niemieckiego geniusza, zaprosiła Porporę do Londynu. Sezon 1733–1734 upłynął pod znakiem walki oper Porpory i Haendla. Porpora, do którego dołączył później Johann Adolf Hasse, mąż jednej z jego śpiewaczek Faustyny Bordoni, prowadził zakład operowy Theater of the Nobility i był groźny dla Haendla nie tylko z powodu swego niezaprzeczalnego talentu czy posiadaniu w swoim zespole wielkich śpiewaków (Farinelli, Faustina Bordoni), lecz także z powodu poparcia jego artystycznej działalności przez księcia Walii Fryderyk Ludwik oraz opozycyjnych wobec Jerzego I i gabinetu Walpole'a arystokratów i polityków. Kwestie polityczne wpływały na wybór opery na wieczorną rozrywkę bardziej niż gusta artystyczne. Pierwszą operą, jaką wystawił w Londynie Porpora była Arianna in Nasso (1733), później przyszedł czas na Polifemo (1735). Haendel wytrzymał bój o słuchaczy i widzów, komponując znakomitego Kserksesa (Serse – 1738), a przedtem jeszcze pierwszą „czarodziejską operę” Alcina (1735). Gdy w 1737 Opera of the Nobility zbankrutowała, Porpora opuścił Londyn.

Porpora był od 1748 kapelmistrzem w Dreźnie, lecz konkurencja Hassego zmusiła go do wyjazdu w 1752 roku. Z Drezna ruszył do Austrii. W Wiedniu nauczał młodego Josepha Haydna, który pracował u Porpory jako służący. Haydn twierdził, że maestro Porpora nauczył go „prawdziwych fundamentów wiedzy muzycznej”. W 1759 Poprora wrócił do Neapolu.

Od tego momentu życie stało się dla starego mistrza uciążliwe. Jego styl stawał się przestarzały, a dwór drezdeński przestał wypłacać mu pensję.

Opery[edytuj | edytuj kod]

Tytuł, rodzaj, autor libretta, miejsce premiery (miasto, teatr), rok premiery

  • Agrippina – opera heroiczna (N. Giuvo), Neapol, Pallazo Reale, 1708
  • Flavio Anicio Olibrio – opera heroiczna (A. Zeno i P. Pariati), Neapol, S. Bartolomeo, 1711, wers. zrew. Rzym, Alibert, 1722
  • Basilio re d’oriente – opera heroiczna (? G. B. Neri), Neapol, Fiorentini, 1713
  • Arianna e Teseo – opera heroiczna (P. Pariati), Wiedeń, Hoftheater, 1714
  • Berenice regina d’Egitto – opera heroiczna (A. Salvi), Rzym, Capranica, 1718; wspólnie z D. Scarlattim.
  • Temistocle – opera heroiczna (A. Zeno), Wiedeń, Hoftheater, 1718
  • Faramondo – opera heroiczna (lib. ?), Neapol, S. Bartolomeo, 1719
  • Eumene – opera heroiczna, (A. Zeno), Rzym, Alibert, 1721
  • Adelaide – opera heroiczna (A. Salvi), Rzym, Alibert, 1723
  • Amare per regnare – opera heroiczna (? F. Silvani), Neapol, S. Bartolomeo, 1723
  • Damiro e Pitia – opera heroiczna (D. Lalli), Monachium, 1724
  • Semiramide regina dell’Assiria – opera heroiczna (? F. Silvani), Neapol, S. Bartolomeo, 1724
  • Griselda – opera heroiczna (? A. Zeno), ?1724
  • Didone abbandonata – opera heroiczna, (P. Metastasio), Reggio nell'Emilia, Pubblico, 1725
  • Siface – opera heroiczna, (P. Metastasio), Mediolan, Ducale, 1725
  • La verità nell’inganno – opera heroiczna, (? F. Silvani), Mediolan, Ducale, 1726
  • Meride e Selinunte – opera heroiczna, (A. Zeno), Wenecja, S. Giovanni Grisostomo, 1726
  • Imeneo in Atene – opera heroiczna, (S. Stampiglia), Wenecja, S. Samuele, 1726
  • Siroe re di Persia – opera heroiczna, (P. Metastasio), Rzym, Delle Dame, 1727
  • Ezio – opera heroiczna, (P. Metastasio), Wenecja, S. Giovanni Grisostomo, 1728
  • Ermenegildo – opera heroiczna, (lib. ?), Neapol, 1729
  • Semiramide riconosciuta – opera heroiczna (P. Metastasio), Wenecja, S. Giovanni Grisostomo, 1729, wers. zrew. Neapol, S Carlo, 1739
  • Mitridate – opera heroiczna, (F. Vanstryp), Rzym, Capranica 1730
  • Tamerlano – opera heroiczna, (A. Piovene), Turyn, Regio 1730
  • Poro – opera heroiczna, (według P. Metastasio Allessandro nell’Indie), Turyn, Regio 1731
  • Annibale – opera heroiczna, (F. Vanstryp), Wenecja, S. Angelo 1731
  • Germanico in Germania – opera heroiczna, (N. Coluzzi), Rzym, Capranica 1732
  • Issipile – opera heroiczna, (P. Metastasio), Rzym, Rucellai, 1733
  • Arianna in Nasso – opera heroiczna, (P. Rolli), Londyn, Lincoln’s Inn Fields, 1733
  • Enea in Lazio – opera heroiczna, (P. Rolli), Londyn, Lincoln’s Inn Fields, 1734
  • Polifemo – opera heroiczna, (P. Rolli), Londyn, King’s Theatre, 1735
  • Ifigenia in Aulide – opera heroiczna, (P. Rolli), Londyn, King’s Theatre, 1735
  • Mitridate – opera heroiczna, (Gavardo da Gavardo i C. Cibber), Londyn, King’s Theatre, 1736
  • Lucio Papiro – opera heroiczna, (A. Salvi, zrew. G. Boldoni), Wenecja, S. Cassiano 1737
  • Rosbale – opera heroiczna, (według C. N. Stampa Eumene), Wenecja, S. Giovanni Grisostomo, 1737
  • Carlo il calvo – opera heroiczna, (lib ?), Rzym, Delle Dame, 1738
  • Il barone di Zampano – opera komiczna, (P. Trinchera), Neapol, Nuovo, 1739
  • L’amico fedele – opera komiczna, (G. di Pietro), Neapol, Fiorentini, 1739
  • Il trionfo di Camilla – opera heroiczna, (S. Stampiglia), Neapol, S. Carlo, 1740
  • Tiridate – opera heroiczna, (według P. Metastasio Zenobia), Neapol, S. Carlo 1740
  • Partenope – opera heroiczna, (lib ?), Neapol, 1742
  • La Rosmene – opera heroiczna, (lib ?), Wiedeń, 1742
  • Statira – opera heroiczna, (F. Silvani), Wenecja, S. Giovanni Grisostomo, 1742
  • Temistocle – opera heroiczna, (P. Metastasio), Londyn, Haymarket, 1743
  • Filandro – opera heroiczna, (V. Cassani L’inconstanza schernita), Drezno, Hoftheater, 1747
  • Il trionfo di Camilla – opera heroiczna, (S. Stampiglia, rew. G. Lorenzi), Neapol, S. Carlo, 1760

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]