Włosi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Włosi
Famous Italians.png
Galileusz • Michał Anioł • Leonardo da Vinci • Alessandro Volta • Guglielmo Marconi • Maria Gaetana Agnesi • Maria Montessori • Giordano Bruno
Liczebność ogółem
140 mln
Regiony zamieszkania
 Włochy:
56 mln[1]
 Brazylia:
25 mln[2][3]
 Argentyna:
20 mln[4]
 Stany Zjednoczone:
17,8 mln[5]
 Francja:
1,5 mln
 Urugwaj:
1,5 mln
 Kanada:
1,4 mln
 Wenezuela:
900 000
 Australia:
852 418
 Chile:
800 000[6]
 Niemcy:
611.000
 Szwajcaria:
291 200[7] Nie zawiera Italo-Szwajcarów
 Belgia:
290 000
 Wielka Brytania:
133 500
 Hiszpania:
153 700
 Paragwaj:
150 000
 Meksyk:
50 000
 Rumunia:
40 000
 Republika Południowej Afryki:
35 000
 Chorwacja:
19 636
 Polska:
1 367[8]
Języki
włoski
Główne religie
katolicyzm
Pokrewne grupy etniczne
Retoromanie, Francuzi, Hiszpanie, Katalończycy, Portugalczycy, Rumuni, Mołdawianie

Włosinaród zamieszkujący Włochy. We Włoszech jest ich około 56 mln, z czego prawie połowa wszystkich osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami, a najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.

Podstawę etniczną stanowią dawne plemiona italskie, zamieszkujące Półwysep Apeniński. Na przestrzeni dziejów przemieszały się one z ludnością pochodzenia etruskiego, liguryjskiego, weneckiego, celtyckiego, greckiego i semickiego. Potem w V w. – z Germanami, w VIXI w. – z Frankami, Arabami i Normanami. Złożony skład etniczny stał się podstawą wyodrębnienia dialektów i regionalizacji Włoch. Język literacki ukształtował się w pełni już w XIIIXIV w.

Kulturowy podział ludności Włoch przebiega zgodnie z podziałem gospodarczym – na przemysłowo rozwiniętą północ Włoch oraz rolnicze południe, z dawną strukturą własności (baronowie i dzierżawcy), żyjące tradycją dawnych obyczajów i prawa zwyczajowego (mafia, camorra).

Etymologia polskiej nazwy "Włoch/Włosi"[edytuj | edytuj kod]

Od prasłowiańskiego *volxъ[9] - "człowiek pochodzenia rzymskiego" poświadczone we wszystkich językach słowiańskich, jako ogólna nazwa ludności romańskiej, a w szczególności tej, z którą Słowianie blisko się zetknęli np. s-c-s vlax "vlachus, generatim homo romanae originis", rosyjskie volóx[10]/волох (też валах, влах) "Wołoch", ukraińskie volóx "Rumun", polskie Włoch, czeskie Vlach "Włoch, Wołoch", sch vlãh "Wołoch, inowierca", bułgarskie vlah/влах "Wołoch, Rumun, Aromun". Słowiańskie zapożyczenie z germańskiego: pragermańskie *walxa, staro-wysoko-niemieckie walh - "romanus/rzymski", staroangielskie wealh "obcy, Słowianin, Bryt, Walijczyk", staroislandzkie valir l.mn. "Francuzi" - a wszystkie pochodzą od celtyckiej nazwy etnicznej Volcos[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Statistiche demografiche ISTAT
  2. Consulta Nazionale Emigrazione. Progetto ITENETs – “Gli italiani in Brasile”; pp. 11, 19
  3. COLLI, Antonello. Italiani in Brasile, 25 milioni di oriundi. L´Italia nel´Mondo Website
  4. Unos 20 millones de personas que viven en la Argentina tienen algún grado de descendencia italiana – Dossier – Asteriscos.Tv
  5. United States – Selected Population Profile in the United States (Italian (030-031, 051-074))
  6. Italianos en Chile
  7. Swiss Statistics – Nationality
  8. dane Głównego Urzędu Statystycznego z 2002 roku
  9. x to nie "ks" a spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna w Polsce ch. ъ - jer twardy.
  10. Książka Zbigniewa Gołąba napisana została w języku angielskim i na polski przetłumaczona, zachowano oryginalną transkrypcję, w tym wypadku IPA (ta w książce Gołąba jest niekonsekwentna - raz IPA raz polska), ó - oznacza o akcentowane [sic!], rosyjskie i ukraińskie волох odczytamy jako Wołoch, валах - Wałach, влах - Włach
  11. Zbigniew Gołąb O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych, Kraków 2004, s.324, ISBN 83-242-0528-4