Ośmiornicowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ośmiornicowate
Octopodidae[1]
d'Orbigny, 1840
Ośmiornica zwyczajna (Octopus vulgaris) na rysunku E. Haeckela z 1904 roku
Ośmiornica zwyczajna (Octopus vulgaris) na rysunku E. Haeckela z 1904 roku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada głowonogi
Podgromada płaszczoobrosłe
Rząd ośmiornice
Podrząd ośmiornice właściwe
Rodzina ośmiornicowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ośmiornicowate (Octopodidae) – rodzina ośmiornic z podrzędu ośmiornic właściwych (Incirrina), obejmująca głowonogi o zróżnicowanej wielkości i morfologii, występujące we wszystkich morzach pełnosłonych różnych stref geograficznych[2]. Są poławiane gospodarczo (owoce morza).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania przedstawicieli tej rodziny ośmiornic obejmuje wszystkie morza pełnosłone od Arktyki po Antarktydę. Większość gatunków jest spotykana w płytkich wodach przybrzeżnych, ale znane są również gatunki głębokowodne, w tym przynajmniej jeden (Vulcanoctopus hydrothermalis) bytujący w ujściach hydrotermalnych.

Przyssawki ośmiornicy

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Ośmiornicowate mają bardzo duże oczy, duży, owalny w zarysie płaszcz i 8 silnych ramion zrośniętych nasadami. U samców jedno z ramion przekształcone jest w narząd kopulacyjny, nazywany hektokotylusem. Przyssawki ramion ułożone są w 1 lub 2 rzędach. Na przyssawkach nie występują ząbki ani haczyki. Na tułowiu brak płetw. Muszla wewnętrzna jest silnie zredukowana lub nie występuje[2].

Masa ciała poszczególnych gatunków jest zróżnicowana. Najmniejsze ważą ok. 1 g (Octopus wolfi), masa wielu gatunków wynosi kilkadziesiąt kilogramów, a u największych przekracza 200 kg. Rekordową masę, 272 kg, stwierdzono u osobnika ośmiornicy olbrzymiej (Enteroctopus dofleini).

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Octopodidae są drapieżnikami. Atakują z kryjówki lub pod osłoną nocy. Polują na bezkręgowce (głównie skorupiaki) i ryby, które paraliżują i zabijają silnie trującą wydzieliną gruczołów ślinowych.

Kopulacja u ośmiornic kończy się umieszczeniem spermatoforu (mieszka z plemnikami) w jamie płaszczowej samicy za pomocą hektokotylusa samca. U Octopodidae hektokotylus nie odpada od ciała samców.

Ośmiornica zwyczajna (Octopus vulgaris) w State Museum of Natural History w Stuttgarcie
Thaumoctopus mimicus wykazuje duże zdolności mimetyczne

Samice mogą nosić mieszek z plemnikami do 10 miesięcy[3]. Zapłodnienie następuje podczas składania jaj. Jaja są przytwierdzane do podłoża lub obiektów wodnych, a u Hapalochlaena i Amphioctopus są noszone na ramionach samicy[3]. Ich rozwój trwa, w zależności od gatunku, wielkości jaj i temperatury wody, od 30 dni do roku[3]. W czasie inkubacji jaj większość samic nie pobiera pokarmu[2].

Długość życia przedstawicieli tej rodziny wynosi od 6 miesięcy u małych gatunków tropikalnych do 4 lat u gatunków zimnowodnych[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Do Octopodidae zaliczono około 200 gatunków, co stanowi większość ośmiornic właściwych. Relacje pokrewieństwa pomiędzy nimi pozostają słabo poznane[4]. Klasyfikacja biologiczna tej rodziny nie jest ustalona i wymaga rewizji taksonomicznej[5]. Wyróżniono blisko 40 rodzajów, które tradycyjnie grupowane są w podrodzinach[1]:

Rodzajem typowym jest Octopus.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Octopodidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Ludwik Żmudziński: Żywe skarby mórz. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1980. ISBN 83-02-01238-6.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Norman, Mark D., F. G. Hochberg, Christine Huffard & Katharina M. Mangold (1922-2003): Octopodidae Orbigny, 1839. Octopods, octopuses, devilfishes (ang.). Tree of Life Web Project, 2009. [dostęp 26 listopada 2011].
  4. Kaneko et al. Taxonomic Study of Shallow-Water Octopuses (Cephalopoda: Octopodidae) in Japan and Adjacent Waters using Mitochondrial Genes with Perspectives on Octopus DNA Barcoding. „Malacologia”. 54 (1-2), s. 97–108, 2011. doi:10.4002/040.054.0102 (ang.). 
  5. P. Bouchet: Octopodidae (ang.). World Register of Marine Species, 2011. [dostęp 26 listopada 2011].