Płaszczoobrosłe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Płaszczoobrosłe
Coleoidea[1]
Bather, 1888
Ośmiornica
Ośmiornica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada głowonogi
Podgromada płaszczoobrosłe
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Płaszczoobrosłe, pochewkowce (Coleoidea, z gr. koleos – pochwa miecza + eidos – kształt), dwuskrzelne (Dibranchia), wewnątrzmuszlowce (Endocochlia) – podgromada głowonogów (Cephalopoda) obejmująca gatunki ośmio i dziesięcioramienne, u których muszla, w różnym stopniu zredukowana, jest całkowicie obrośnięta płaszczem. Pojawiły się w kredzie. Niektóre są uznawane za zwierzęta o wysokim stopniu inteligencji[2]. Wiele gatunków poławia się dla celów konsumpcyjnych.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasiedlają większość środowisk w wodach oceanicznych, od litoralu po głębie oceaniczne (rekordowa zanotowana głębokość to 7279 m[3]). Nie występują w wodach słodkich. W wielu regionach są dominującym elementem ekosystemu[3].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Szkielet wewnętrzny Coleoidea, zwykle nazywany muszlą lub muszlą wewnętrzną, jest całkowicie obrośnięty płaszczem. U niektórych gatunków zanikł całkowicie, u innych ma postać małej płytki (gladius), a u mątew tworzy kość mątwią. Jedynie samice Argonautidae budują muszlę zewnętrzną.

Głowonogi z tej grupy mają 8 lub 10 ramion zaopatrzonych w przyssawki. U samców 1 lub (rzadko) 2 ramiona są przekształcone w hektokotylus. Silnie umięśniony lejek umożliwia wystrzykiwanie wody z dużą siłą, dzięki czemu płaszczoobrosłe mogą wykonywać bardzo gwałtowne skoki[2]. Płaszczoobrosłe oddychają dwoma skrzelami[4] (stąd nazwa dwuskrzelne). Większość wykształciła płetwy. U wszystkich obecny jest woreczek czernidłowy zawierający ciemną wydzielinę wystrzykiwaną w razie zagrożenia. Oczy głowonogów mają budowę zbliżoną do oczu kręgowców[2]. W skórze większości gatunków występują chromatofory.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Ramiona wampirzycy piekielnej (Vampyroteuthis infernalis)

Do płaszczobrosłych zaliczane są wymarłe belemnity, klasyfikowane w randze nadrzędu Belemnoidea, oraz współcześnie żyjące i wymarłe gatunki – Neocoleoidea, dzielone, w zależności od liczby ramion, na[5]:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Coleoidea w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0428-6.
  3. 3,0 3,1 Young, Richard E., Michael Vecchione & Katharina M. Mangold: Coleoidea Bather, 1888. Octopods, squids, cuttlefishes and their relatives (ang.). The Tree of Life Web Project, 2008. [dostęp 2 grudnia 2011].
  4. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
  5. S. Gofas: Coleoidea (ang.). World Register of Marine Species, 2011. [dostęp 2 grudnia 2011].