Orzechowo (gmina Olsztynek)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Orzechowo
Orzechowo
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
Liczba ludności (2014) 4
Strefa numeracyjna (+48) 89
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0484624
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Orzechowo
Orzechowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Orzechowo
Orzechowo
Ziemia 53°33′46″N 20°26′53″E/53,562778 20,448056

Orzechowo (niem. Nusstal) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wieś leży na uboczu, w odległości 2 km od Swaderek, na wielkiej polanie otoczonej bagnami i lasami. Obecnie mieszkają tu 4 osoby (leśniczy z rodziną). W okolicy znajdują się tereny łowieckie. Wiodącą funkcją wsi jest turystyka. Ochronie podlega układ wsi z pozostałościami zabudowy wiejskiej z kościołem i cmentarzem. Przez Orzechowo wiodą szlaki turystyczne rowerowe: szlak czerwony (długości 27 km) oraz żółty (20 km). W Orzechowie nadleśnictwo Nowe Ramuki wyremontowało dawną szkołę przeznaczając ją na leśniczówkę. Budynek sąsiadujący z leśniczówką należy również do nadleśnictwa i zamieszkiwany jest przez podleśniczego. Kościół pw. Św. Jana Chrzciciele w Orzechowie, uważany jest za jeden z najpiękniejszych na terenie gminy Olsztynek.

W okolicy 1,5 km na północ od Orzechowa znajdują się jeziora – Głęboczek Mały (2 ha pow.), Głęboczek Duży (4,57 ha). Tereny bardzo ciekawe pod względem krajobrazowym, duże obszary leśne i bagienne przyciągają turystów. Wśród drzew dominuje sosna (bory sosnowe), świerk, modrzew, dąb, brzoza, olcha, buk. Przeciętny wiek drzewostanu wynosi 50 lat.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała prawdopodobnie w roku 1575 w dobrach kapituły warmińskiej. Założono ją jako osadę młyńską, zasiedloną przez Polaków. Dane z lat 1785 i 1820 określają Orzechowo jako „królewską wieś chłopską”, z 15 dymami i 85 mieszkańcami[1].

Na początku XX w. założono cmentarz katolicki. W 1910 r. z inicjatywy ks. Proboszcza Kierszpowskiego zbudowano kościół katolicki pod wezwaniem Jana Chrzciciela (do tego czasu Orzechowo należało do parafii Butryny), konsekrowany 12 lipca 1913 r. przez bp. Edwarda Herrmanna. W latach 1930-1935 proboszczem w Orzechowie był ks. Albin Wenskowski (poźniej objął probostwo we Wrzesinie). W 1939 r. mieszkało tu 14 rodzin, była szkoła, dom parafialny dla starszych ludzi, kuźnia.

Po 1945 r. Orzechowo podlegało pod parafię w Gryźlinach. Wieś uległa wyludnieniu w okresie PRL (lata siedemdziesiąte XX w.) na skutek działań pobliskiego ośrodka wypoczynkowego Urzędu Rady Ministrów w Łańsku. Ówczesne władze państwowe i PZPR dążyły do likwidacji wioski i przejęcia gruntów z przeznaczeniem m.in. na tereny łowieckie. W 1953 r. w Orzechowie wypoczywał prymas Stefan Wyszyński (przebywał 10 dni). W tym czasie we wsi mieszkało 20 kabiet i jeden mężczyzna (wieś była juz w połowie wyludniona). W 1977 roku ze wsi wyjechali do NIemiec ostatni mieszkańcy (rodzina Biehs). W 1991 r. bp. Edmund Piszcz reaktywował parafię w Orzechowie (z rezydencją proposzcza w Pluskach).

W 2005 r. mieszkało w Orzechowie 12 osób.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół, wybudowany w 1910 r., z dwoma żyrandolami w kształcie dzwonów. Starszy jest drewniany - upamiętnia mieszkańców poległych podczas I wojny światowej mieszkańców wsi. Umieszczono na nim 43 nazwiska, m.in.: Kowalewski, Hoh, Choina, Mathiak, Biernath, Baczewski, Zacheja, Sopella, Baszkrowith, Kasprowski, Kottkowski, Michalczik, Czeczko, Oppenkowski, Urban, NIemierza, Balewski, Jurewith, Quitek, Wieczorek, Piotrasch, Popowski, Bendorza, Broch. Drugi wykonany z poroży jeleni (darem od koła łowieckiego, w 2010, z okazji stulecia świątyni). Na wyposażeniu neogotycki konfesjonał szafowy oraz organ. Na witrażach przedstawiami scemi z życia Jana Chrzciciela, patrona kościoła. 26 stycznia 2000 roku kościół w Orzechowie został wpisany do rejestru zabytków na listę dóbr kultury.
  • Cmentarz przy kościele, podzielony na dwie części - starą i nową. Znajduje się przy drodze do Plusek czyny jest jeszcze cmentarz katolicki, założony na początku XX w.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Opis wsi na stronie Domu Warmińskiego
  • Bogumił Kuźniewski, Olsztynek. Miasto i gmina. Towarzystwo Przyjaciół Olsztyn,a, Olsztynek, 2007, 223 str. ISBN 978-89151-31-5 (formalnie błędny numer ISBN)
  • Orzechowo: wieś bez mieszkańców, ale z zabytkowym kościołem, "Nasza Warmia" [1] (dostęp 2014)
  • Kościół w Orzechowie... [2]
  • Andrzej Mielnicki, To byli chłopaki stąd. Gazeta Olsztyńśka, Reportek (14-15.08.2014), str. 6-7.

Przypisy

  1. Ta informacja może odnosić się do Orzechowa koło Dobrego Miasta, wymaga sprawdzenia