Pływacz zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pływacz zwyczajny
Illustration Utricularia vulgaris0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina pływaczowate
Rodzaj pływacz
Gatunek pływacz zwyczajny
Nazwa systematyczna
Utricularia vulgaris L.
Sp. pl. 1:18. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Pływacz zwyczajny (Utricularia vulgaris L.) – gatunek rośliny mięsożernej, należący do rodziny pływaczowatych (Lentibulariaceae). Jest gatunkiem kosmopolitycznym, występującym powszechnie w śródlądowych zbiornikach wodnych w Europie i Azji[2]. W Polsce występuje dość często na niżu, rzadko natomiast w niższych położeniach górskich.

Liść z aparatami chwytnymi
Kwiaty

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina swobodnie unosząca się w toni wodnej, nie posiada systemu korzeniowego. Blisko powierzchni wody znajduje się tylko podczas kwitnienia. Unoszenie się w wodzie umożliwiają jej pęcherzyki powietrza, będące równocześnie aparatami chwytającymi drobne zwierzęta wodne.
Pęd
Długości ok. 1 m, w większości pod wodą, ponad lustro wystaje tylko niewielki fragment zakończony skąpokwiatowym kwiatostanem. Pędy osiągają długość 30–100(200) cm, poszczególne międzywęźla zaś 3–10 mm. Zimowe pączki są owłosione.
Liście 
Nitkowate, z umieszczonymi na nich pęcherzykowatymi aparatami chwytającymi w liczbie 20–200, o długości 1–4,5 mm każdy. Łatki liści mają szczeciniasto orzęsione brzegi.
Kwiaty
Żółte, obupłciowe, grzbieciste, wykształcające 2 pręciki. Mają stożkowatą i na spodniej stronie ogruczoloną ostrogę. Górna warga korony ma wygięty brzeg. Szypułki kwiatowe są 2–3 razy dłuższe od przysadek i po przekwitnięciu łukowato zwieszają się w dół. Roślina kwitnie pomiędzy kwietniem a sierpniem, jest owadopylna.
Owoc
Torebka zawierająca liczne, drobne nasiona.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, jedna z niewielu roślin mięsożernych spotykanych w Polsce w naturze. Wykształcenie aparatów chwytających spowodowane jest potrzebą uzupełnienia niedoborów azotu. Zwierzęta, przede wszystkim drobne skorupiaki, chwytane są w drobne pęcherzyki, które otwierają się do wewnątrz, zasysając zdobycz wraz z wodą. Po wciągnięciu zdobyczy, klapka natychmiast z powrotem się zamyka. Schwytane zwierzęta trawione są przy pomocy enzymów wydzielanych ze ściany pęcherzyka.

Bardzo często rozmnaża się wegetatywnie przez fragmentację pędów oraz za pomocą turionów. Turiony powstają jesienią, zimują na dnie zbiornika, wiosną zaś wypływają ku górze, rozwijając się w nową roślinę.

Liczba chromosomów 2n = ok. 44[3].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Pływacz zwyczajny w zbiorniku wodnym na terenie Parku Narodowego Bory Tucholskie

Hydrofit występujący przeważnie w stosunkowo ciepłych, stojących wodach rozlewisk, stawów, rowów, starorzeczy, dołów potorfowych. W bogatych w plankton wodach eutroficznych występuje czasami masowo. Przeważnie nie schodzi poniżej głębokości 2 m. Przez jakiś czas może przetrwać w zagłębieniach wysychających zbiorników wodnych, traci wówczas stare pędy. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Potametea[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-17].
  3. Koczur A. Pływacz zwyczajny. s. 328-329. W: Czerwona Księga Karpat Polskich, Kraków 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  2. Zbigniew Podbielkowski, Henryk Tomaszewicz: Zarys hydrobotaniki. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN. ISBN 83-01-00566-1.