Pałac Uruskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Uruskich
Obiekt zabytkowy nr rej. 244 z 1 lipca 1965
Pałac Uruskich-Czetwertyńskich
Pałac Uruskich-Czetwertyńskich
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Krakowskie Przedmieście 30
Architekt Andrzej Gołoński
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1844
Ukończenie budowy 1847
Zniszczono 1944
Odbudowano 1948-1951
Pierwszy właściciel Seweryn Uruski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Uruskich
Pałac Uruskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Uruskich
Pałac Uruskich
Ziemia 52°14′24″N 21°01′01″E/52,240000 21,016944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pałac Uruskich (Czetwertyńskich) znajduje się przy ul. Krakowskie Przedmieście 30 w Warszawie.

W miejscu istniejącego dziś pałacu znajdował się wzniesiony na przełomie lat trzydziestych i czterdziestych XVIII w. późnobarokowy pałac przypisywany architektowi Janowi Zygmuntowi Deyblowi, należący do kasztelana krakowskiego, Stanisława Poniatowskiego, ojca króla Stanisława Augusta. Właśnie tu Stanisław August dowiedział się, że został obrany królem. Pałac uwiecznił Canaletto na obrazie przedstawiającym Krakowskie Przedmieście od strony Nowego Światu. Pałac kilkukrotnie zmieniał właścicieli aż w 1843 stał się własnością Seweryna Uruskiego, marszałka szlachty guberni warszawskiej, tajnego radcy, ochmistrza dworu cesarskiego. Zapragnął on wznieść na miejscu dotychczasowego pałacu nowy, więc stary polecił zburzyć.

Projekt zlecił u architekta Andrzeja Gołońskiego, który nadał nowej budowli cechy renesansu. Roboty trwały od 1844 do 1847. Piętrowy korpus główny odznacza się dwoma ryzalitami skrajnymi wyższymi o piętro. Nad częścią środkową elewacji frontowej widnieje wielki kartusz z herbem fundatora Sas dłuta Ludwika Kaufmana. Kartusz podtrzymywany jest przez dwa lwy, a pod nim znajduje się napis: AGES (łac.: „będziesz czynił” [a nie mówił o tym])[1]. W lewym ryzalicie elewacji przed II wojną światową znajdowała się brama przejazdowa wiodąca na dziedziniec otoczony oficynami. Z elewacją frontową pałacu, regularną i symetryczną, kontrastuje elewacja południowa wychodząca na uliczkę prowadzącą na dziedziniec Pałacu Kazimierzowskiego, malownicza i nieregularna. Akcentem wysokościowym jest wieża, która w XVII wieku pełniła funkcję wieży ciśnień lokalnego wodociągu Tytusa Liwiusza Boratiniego. Po śmierci Seweryna Uruskiego w 1890 pałac przeszedł najpierw na własność jego żony, a potem córki Marii zamężnej z ks. Włodzimierzem Światopełk-Czetwertyńskim. W latach 1893–1895 pałac odnowiono pod kierunkiem Józefa Hussa, który wybudował nową oficynę północną zakręcającą ku wschodowi na miejscu dawnej, zrujnowanej. Na parterze nowej oficyny mieściły się wozownie, wyżej – mieszkania do wynajęcia.

Spalony podczas powstania warszawskiego. W posiadaniu rodziny Czetwertyńskich pałac znajdował się do roku 1947, po czym przeszedł w posiadanie Uniwersytetu Warszawskiego. Odbudowano go w zmienionej formie (m.in. bez wjazdu bramnego w północnej części elewacji) w latach 1948–1951 według projektu Jana Dąbrowskiego. Obecnie mieści się tu Wydział Geografii i Studiów Regionalnych.

Tablica pamiątkowa na ścianie pałacu Uruskich upamiętniająca wiec studentów domagających się wolności słowa w marcu 1968

Przypisy

  1. Halina Cieszkowska, Krystyna Kreyser: Wizytówki Warszawy. Warszawa: Wydawcnictwo Felberg SJA, 2000, s. 169. ISBN 8391146561.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]