Pałac Kazimierzowski w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pałac Kazimierzowski w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 243/1 z 1 lipca 1965
Pałac Kazimierzowski
Pałac Kazimierzowski
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres Krakowskie Przedmieście 26/28
Architekt Giovanni Trevano
Rozpoczęcie budowy 1637
Ukończenie budowy 1641
Zniszczono 1695, 1944
Odbudowano 1737-1739, 1954
Pierwszy właściciel Władysław IV Waza
Kolejni właściciele Jan Kazimierz, Aleksander Józef Sułkowski,Stanisław August Poniatowski
Obecny właściciel Uniwersytet Warszawski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Kazimierzowski w Warszawie
Pałac Kazimierzowski w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Kazimierzowski w Warszawie
Pałac Kazimierzowski w Warszawie
Ziemia 52°14′25,51″N 21°01′10,02″E/52,240419 21,019450Na mapach: 52°14′25,51″N 21°01′10,02″E/52,240419 21,019450
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Villa Regia, fragment panoramy Warszawy Dahlbergha z 1656
Pałac Sułkowskich około 1720 r. - fasada główna
Zygmunt Vogel, Pałac Kadetów, 1785
Pałac przed 1939

Pałac Kazimierzowski – pałac w Warszawie przy Krakowskim Przedmieściu 26/28, w dzielnicy Śródmieście przy historycznym Trakcie Królewskim. Zbudowany w latach 1637-1641, w latach 1765-1794 siedziba korpusu kadetów Szkoły Rycerskiej, od 1824 siedziba Uniwersytetu Warszawskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac, obecnie noszący nazwę Kazimierzowski, wzniesiony został w latach 1637-1641 jako pałac letni Villa Regia według projektu włoskiego architekta Giovanni Trevano w stylu wczesnego baroku dla króla Władysława IV[1]. Był to budynek prywatny rodziny Wazów, znajdujący się poza ówczesnymi granicami miasta. Od strony zachodniej oraz wschodniej znajdowały się loggie widokowe. Od strony Wisły widok rozciągał się na położony u podnóża ogród oraz równinę za rzeką. W narożach zbudowano cztery dekoracyjne wieżyczki.

Po śmierci króla Władysława IV pałac został przebudowany przez Jana Kazimierza w roku 1652. W 1656 roku pałac został zniszczony przez wojska szwedzkie w czasie Potopu. W 1660 został odbudowany po zniszczeniach potopu szwedzkiego według projektu Izydora Affaita starszego lub Tytusa Burattiniego. Nazwany został Pałacem Kazimierzowskim na cześć fundatora króla Jana Kazimierza[2], dla którego pałac ten stał się ulubioną siedzibą. Opuszczony po abdykacji króla w 1668, stał się później własnością żony palatyna reńskiego Anny Gonzagi de Clèves-Nevers (starszej siostry żony króla), a potem króla Jana III Sobieskiego. W 1695 budynek został całkowicie zniszczony przez pożar.

Od około 1724 własność króla Augusta II, w tym okresie powstaje brama wjazdowa od strony ul. Krakowskie Przedmieście, a na dziedzińcu osiem budynków koszarowych poprzecznie do fasady pałacu. W 1735 własność hrabiego Aleksandra Sułkowskiego - powstaje tu cegielnia, fabryka pieców i browar, a w latach 1737-1739 odbudowuje on pałac prawdopodobnie według projektu Jana Zygmunta Deybla i Joachima Daniela Jaucha.

W roku 1765 lub 1766 nowym właścicielem zostaje Stanisław August Poniatowski, który lokuje tu Korpus Kadetów Szkoły Rycerskiej, po przebudowie wnętrz przez Dominika Merliniego. W 1794 po upadku insurekcji kościuszkowskiej szkoła ta zostaje zlikwidowana.

W 1814 pożar zniszczył saskie budynki koszar przez pałacem i w 1816 na ich miejscu powstają początkowo dwa boczne pawilony projektu Jakuba Kubickiego. W tym też roku pałac stał się siedzibą Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie od 1817 do 1831 mieści się w nim Liceum Warszawskie. W latach 1818-1822 następuje rozbudowa o dwa równoległe do Krakowskiego Przedmieścia pawilony projektu Michała Kado.

W 1824 pałac zostaje gruntownie przebudowany w stylu klasycystycznym według projektu prawdopodobnie Hilarego Szpilowskiego i Wacława Ritschela. Około 1820 roku powstają kolejne dwa pawilony przy samym budynku pałacu - północny i południowy. Następnie w latach 1840-1841 powstaje kolejny pawilon projektu Antonia Corazziego, pierwotnie przeznaczony na siedzibę gimnazjum realnego, później Szkoły Głównej. Około roku 1863 przebudowano pawilony według projektów Antoniego Sulimowskiego.

W latach 1891-1894 na dziedzińcu pałacu, pomiędzy bramą od strony Krakowskiego Przedmieścia a korpusem pałacu, powstaje gmach Biblioteki projektu Antoniego Jabłońskiego-Jasieńczyka i Stefana Szyllera, a w 1910 powstaje nowa brama wjazdowa.

W latach 1929-1931 dokonano przebudowy gmachu biblioteki, a w roku 1930 wzniesiony został gmach Auditorium Maximum według projektu Aleksandra Bojemskiego. W okresie II wojny światowej pałac został zniszczony wraz z innymi budynkami uniwersyteckimi – ucierpiał zarówno w czasie obrony Warszawy w 1939 i w czasie powstania warszawskiego[3].

Po wojnie odbudowany w latach 1945-1954 według projektu Piotra Biegańskiego. Ostatecznie odbudowa całego kampusu zakończyła się w 1960 roku.

Budynek Pałacu Kazimierzowskiego obecnie mieści rektorat Uniwersytetu Warszawskiego, mieści się tutaj też Muzeum Historii UW. Po rewitalizacji budynku w roku 2006 budynek ten jest jednym z najlepiej się prezentujących na całym Trakcie Królewskim.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Na skarpie za pałacem znajduje się trzytonowa armata upamiętniająca udział studentów w walkach o niepodległość Polski w latach 1918-1920[4].
  • Pałac Kazimierzowski był plenerem wielu polskich filmów, m.in. Przedwiośnie Filipa Bajona.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mógł też powstać z inicjatywy króla Zygmunta III Wazy.
  2. Franciszek Maksymilian Sobieszczański: Przewodnik po Warszawie : z planem miasta ozdobionym 10cią rycinami na stali. Warszawa: Główny Skład w Kantorze Drukarni Gazety Codziennej, 1857, s. 36.
  3. W czasie powstania teren Uniwersytetu zajmowali Niemcy – m.in. 23 sierpnia i 2 września 1944 w ataku powstańców na Uniwersytet brał udział samochód pancerny Kubuś
  4. Robert Gawkowski: Powroty uniwersyteckiej armaty. "Uniwersytet Warszawski", uw.edu.pl, kwiecień 2004. [dostęp 2013-01-30]. s. 24-25.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]