Pierwiosnek (roślina)
| Pierwiosnek | |
|---|---|
 Morfologia
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | wrzosowce |
| Rodzina | pierwiosnkowate |
| Rodzaj | pierwiosnek |
| Nazwa systematyczna | |
| Primula L. Sp. Pl. 142. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka (Primula L.) – rodzaj roślin należący do rodziny pierwiosnkowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 400 gatunków[2]. Występują głównie w Europie i Azji na obszarach o klimacie umiarkowanym, najliczniej w Chinach i Himalajach[2]. Niektóre jednak gatunki sięgają swoją południową granicą zasięgu aż po góry Nowej Gwinei[2]. Gatunkiem typowym jest Primula veris L.[3].
[edytuj] Morfologia
Byliny, zazwyczaj kłączowe o liściach pojedynczych, u większości gatunków najszerszych przy końcu i przeważnie tworzących różyczki liściowe[2]. Kwiaty najczęściej zebrane w baldachy, u kilku tylko gatunków wyrastają pojedynczo lub po kilka. Budowa kwiatów zróżnicowana u różnych gatunków, ale zawsze są to kwiaty rurkowate o 5 płatkach odgiętych na zewnątrz i bardzo często karbowanych[2].
[edytuj] Systematyka
Aretia Link, Sredinskya (Stein) Fed.
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do podrodziny pierwiosnkowe Primuloideae, rodziny pierwiosnkowatych Primulaceae, która wraz z siostrzaną rodziną hebankowatych należą do rzędu wrzosowców, grupy astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots)[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal , klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe Takht. ex Reveal & Tahkt., nadrząd Primulananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd pierwiosnkowce (Primulales Dumort.), podrząd Primulineae Burnett, rodzina pierwiosnkowate (Primulaceae Vent., podrodzina Primuloideae Kostel, plemię Primuleae Dumort., podplemię Primulinae Pax in Engl. & Prantl, rodzaj pierwiosnek (Primula L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- pierwiosnek bezłodygowy (Primula vulgaris Huds.,syn. P. acaulis (L.) Grufberg ) – w Polsce gatunek wymarły
- pierwiosnek Hallera, p. długokwiatowy (Primula halleri Honck., syn. P. longiflora All.) – gatunek wymarły
- pierwiosnek lekarski (Primula veris L., syn. P. officinalis (L.) Hill)
- pierwiosnek łyszczak (Primula auricula L.)
- pierwiosnek maleńki (Primula minima L.)
- pierwiosnek omączony (Primula farinosa L.)
- pierwiosnek wyniosły (Primula elatior (L.) Hill)
- pierwiosnek abchaski (Primula abchasica Sosn.)
- pierwiosnek bezwonny (Primula anisidora Balf. f. et Forrest)
- pierwiosnek błotny (Primula helodoxa Balf.)
- pierwiosnek burmański (Primula burmannica Balf. f. et Ward)
- pierwiosnek chiński (Primula sinensis Lindl.)
- pierwiosnek Cockburna (Primula cockburniana Hemsl.)
- pierwiosnek główkowaty (Primula capitata Hook.)
- pierwiosnek gruziński (Primula juliae Kusn.)
- pierwiosnek japoński (Primula japonica Gray)
- pierwiosnek kubkowaty, p. pokojowy (Primula obconica Hance)
- pierwiosnek kwiecisty (Primula florindae Kingdon-Ward)
- pierwiosnek omszony (Primula ×pubescens Jacq.)
- pierwiosnek piętrowy (Primula ×bullesiana hort.)
- pierwiosnek pruhonicki (Primula ×pruhoniciana)
- pierwiosnek przyprószony (Primula pulverulenta Duthie)
- pierwiosnek różowy (Primula rosea Royle)
- pierwiosnek Siebolda (Primula sieboldii E. Moren)
- pierwiosnek ślimakowaty, p. miękki (Primula malacoides Franch)
- pierwiosnek Viala (Primula vialii Delavay ex Franch.)
- pierwiosnek wianuszkowaty, p. Bulleya (Primula bulleyana Forrest)
- pierwiosnek zarzyczkowaty (Primula cortusoides L.)
- pierwiosnek ząbkowany (Primula denticulata Sm.)
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-12].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-22].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-08-15].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Primula (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-22].
- ↑ 6,0 6,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
- ↑ Pierwiosnki. [dostęp 2009-03-04].
- ↑ Miłowit Boguszewicz, Piotr Banaszczak: Katalog roślin II : drzewa, krzewy, byliny polecane przez Związek Szkółkarzy Polskich. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni. Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
