Pierwiosnek omączony
| Pierwiosnek omączony | |||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Systematyka[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Domena | eukarionty |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Królestwo | rośliny |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | rośliny naczyniowe |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | rośliny nasienne |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasa | okrytonasienne |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | klad astrowych |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Rząd | wrzosowce |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzina | pierwiosnkowate |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzaj | pierwiosnek |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Gatunek | pierwiosnek omączony |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazwa systematyczna | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Primula farinosa L. Sp. Pl. 143. 1753 |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Kategoria zagrożenia | |||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|||||||||||||||||||||||||||||||
Pierwiosnek omączony, pierwiosnka omączona (Primula farinosa L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny pierwiosnkowatych.
Spis treści |
[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne
Występuje w stanie naturalnym w Europie i w Azji. W Europie jest rzadki i występuje na bardzo rozproszonych stanowiskach, w Azji jego zasięg jest oddzielny od europejskiego dużą przerwą. W Polsce roślina bardzo rzadka. Dawniej podawana była z 9 stanowisk, jednak wyginęła na nich. W 2008 potwierdzono występowanie na jednym tylko stanowisku: na stokach Radziejowej Beskidzie Sądeckim (na wysokości około 800 m n.p.m.)[2].
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Głąbik o wysokości 5–30 cm.
- Liście
- Z wyraźną żyłką główną i brakiem siatki żyłek. Liście nagie, na spodniej stronie omączone (stąd właśnie pochodzi polska nazwa gatunkowa rośliny). Odwrotnie jajowatopodługowate, o nasadach klinowato zwężonych. Liście w pączku są podwinięte ku dołowi.
- Kwiaty
- Zebrane w baldaszek na szczycie głąbika. Są różowoliliowe, o kielichu tępo kanciastym i płatkach głęboko wciętych. Korona ma średnicę 10–16 mm, przysadki równe długością szypułce kwiatów.
[edytuj] Biologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do września. Rozmnaża się tylko przez nasiona. Rośnie na torfowiskach, w Beskidzie Sądeckim na górskiej młace[2]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O/All. Caricetalia davalianae[3]. Liczba chromosomów 2n = 18,36[4]. W Polsce występujące okazy mają liczbę chromosomów 2n=18.
[edytuj] Zagrożenia i ochrona
Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Informacje o stopniu zagrożenia na podstawie:
- Polskiej Czerwonej Księgi Roślin – gatunek narażony na wymarcie (kategoria zagrożenia CR)[5].
- Czerwonej listy roślin i grzybów Polski – gatunek wymierający, krytycznie zagrożony (kategoria zagrożenia E)[6].
Jedyne w Polsce stanowisko tej rośliny znajduje się na obszarze Popradzkiego Parku Krajobrazowego i jest objęte ochroną czynną. Jego populacja w 2008 liczyła 236 roślin kwitnących i 137 płonnych. Zagrożona jest zmianą warunków środowiska (osuszanie młaki wskutek pobierania z niej wody), a także osłabia ją pasożytniczy grzyb Urocystis primulicola. Planowane jest wysiewanie go Z zebranych nasion na innych stanowiskach.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-12].
- ↑ 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ K. Zarzycki, R. Kaźmierczakowa: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: IB PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kazimierz Zarzycki. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
[edytuj] Bibliografia
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
