Pigwa pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pigwa pospolita
Illustration Cydonia oblonga0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj pigwa
Gatunek pigwa pospolita
Nazwa systematyczna
Cydonia oblonga Mill.
Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754
Synonimy

Cydonia vulgaris Pers,
Pyrus cydonia L.[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Zobacz hasło pigwa w Wikisłowniku
Kwiaty
Owoce

Pigwa pospolita (Cydonia oblonga Mill.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych (Rosaceae). Jest jedynym przedstawicielem rodzaju pigwa. Pochodzi z obszarów Azji: Zakaukazia, Iranu, Turkiestanu, południowo-wschodniej Arabii, Azji Mniejszej, rozprzestrzeniła się również w innych regionach[2]. Do Europy Południowej prawdopodobnie została sprowadzona. W Polsce jest uprawiana. Czasami bywa mylona z pigwowcem.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Duży krzew lub niewielkie drzewko osiągające 5 m (w naszych warunkach rzadko do 3 m), z cienką łuskowatą korowiną, stale odpadającą płatami o zmiennym ubarwieniu zależnym od odmiany (czerwonawa, popielata lub prawie czarna).
Liście
Jajowate do owalnych, całobrzegie, wierzchnia strona naga, lekko błyszcząca, spodem kutnerowato filcowate, z owłosionym ogonkiem.
Kwiaty
Osadzone pojedynczo, ukazujące się po rozwoju liści, o kolorze białym, bladoróżowym do różowego. Obcopylne, pięciokrotne o 15-25 pręcikach i jednym słupku. Kwitnie na przełomie maja i czerwca.
Owoce
Tzw. owoce jabłkowate, żółte, u większości odmian o średnicy 6 cm (u nowych odmian owoce bywają większe i osiągają nawet 1 kg), z pięcioma komorami nasiennymi, zawierającymi pestki. Pokryte są kutnerem. Nasiona czerwono-brązowe, odwrotnie jajowate, nieregularnie kanciaste, o silnie śluzowiejącej łupinie. MTN 24-45 g. Miąższ owoców twardy i mocno cierpki, aromatyczny, z dużą ilością komórek kamiennych.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w systemie Reveala 

Gromada okrytonasienne Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe Takht., nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce Perleb, podrząd Rosineae Rchb., rodzina różowate Juss., rodzaj pigwa (Cydonia Mill.)[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina lecznicza[edytuj | edytuj kod]

Surowiec zielarski[4]
Nasienie pigwy (Semen Cydoniae) zawierające w epidermie około 22% śluzu, zbudowanego z arabinozy, ksylozy i kwasów uronowych, a w zarodku nieco nitrylozydu amygdaliny.
Działanie
Stosuje się tylko w postaci nierozdrobnionej jako środek przeczyszczający, a także zewnętrznie jako przeciwzapalny.

Roślina ozdobna[edytuj | edytuj kod]

Jest uprawiana ze względu na swoje ładne owoce, ozdobna jest także podczas kwitnienia. Sadzona jest w ogródkach przydomowych i w parkach. Wykorzystywana bywa do formowania bonsai.

Roślina jadalna[edytuj | edytuj kod]

Owoce nie nadają się do bezpośredniego spożycia, gdyż są twarde i bardzo kwaśne (nazywane bywają nawet polską cytryną). Są jednak bardzo aromatyczne i używane są do wytwarzania syropów, nalewek, win, konfitur; także na kompot. Doskonale nadaje się na domieszkę do przetworów z owoców o mdłym lub słabo wyraźnym smaku, dobrze smakuje w połączeniu z jabłkami. Dzięki dużej zawartości pektyn służą również do żelowania przetworów z owoców o niskiej zawartości pektyn.
Znajduje się w rejestrze roślin uprawnych Unii Europejskiej. Szczególnie cenione są odmiany o dużych i smacznych owocach. Najbardziej znane z nich to Bereczki i Portugalska.

Inne zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Jest uprawiana głównie jako skarlająca podkładka dla grusz i innych drzew owocowych z rodziny Rosaceae. W tym celu uprawiane są wyselekcjonowane typy rozmnażane w sposób wegetatywny. Najczęstszym sposobem rozmnażania są odkłady pionowe[5]. W Polsce najpopularniejszym typem pigwy stosowanym jako podkładka skarlająca pod grusze jest Pigwa S1. W Europie Zachodniej natomiast wyselekcjonowane w Anglii Pigwa MA, Pigwa MC oraz belgijska Pigwa Adams.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Ma płytki system korzeniowy i dlatego wymaga żyznej i stale wilgotnej gleby. Jest światłolubna, na mróz nie jest całkowicie odporna. Szlachetne odmiany wielkoowocowe, aby nie utraciły cech, rozmnażane są przez odkłady pionowe lub szczepienie na podkładkach gruszy kaukaskiej, głogu jednoszyjkowego, lub jarzębiny[6], bądź po prostu na siewkach pigwy.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-11-23].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-11-23].
  3. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Cydonia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2011-11-23].
  4. Stanisław Kohlmünzer: Farmakognozja: podręcznik dla studentów farmacji. Wyd. V unowocześnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 669. ISBN 8320028469.
  5. Specjalizacja w produkcji podkładek. [dostęp 2011-11-23].
  6. Szkółkarstwo-niepospolite krzewy z rodziny różowatych. [dostęp 2011-11-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Miejski Ogród Botaniczny w Zabrzu. [dostęp 2011-11-23].
  2. Grzegorz Łysiak: Uprawa i odmiany gruszy. Warszawa: Hortpress, 2006, s. 156. ISBN 83-89211-18-1.
  3. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.