Głóg jednoszyjkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Głóg jednoszyjkowy
Crataegus monogyna egybigés galagonya.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj głóg
Gatunek głóg jednoszyjkowy
Nazwa systematyczna
Crataegus monogyna Jacq.
Fl. austriac. 3:50, t. 292, fig. 1. 1775
Synonimy

Crataegus oxyacantha var. praecox hort. ex Loudon[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna Jacq.) – gatunek rośliny z rodziny różowatych. Pochodzi z obszarów zachodniej Azji, Kaukazu, Europy i Afryki Północnej, rozprzestrzenił się także na innych obszarach Afryki, w Australii, Nowej Zelandii i Ameryce Północnej[2]. W Polsce jest pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Jest także uprawiany. Inne nazwy: głożyna, ciernie białe, jaworek, bodlak, bulimączka[3].

Pokrój
Kwiaty
Owoce

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzew lub niskie drzewo. Dorasta do 6–8 m wysokości, ma silnie zdrewniałe cierniste gałęzie.
Liście
Są 3–7 klapowe lub sieczne, wyposażone w przylistki, głęboko wcięte. Klapy liści są całobrzegie, lub z nielicznymi tylko ząbkami pod szczytami.
Kwiaty
Zebrane w podbaldachy. Są koloru biało kremowego, mają 5-dzielny kielich o rurce zrośniętej z zalążnią, 5-płatkową koronę, 1 słupek z pojedynczą szyjką (wyjątkowo tylko zdarzają się z dwiema szyjkami) i liczne pręciki. Działki kielicha trójkątne lub lancetowate, odgięte i silnie przylegające do owocu. Płatki korony białe, okrągławe.
Owoce
Kuliste o średnicy 7–10 mm z jedną pestką, o barwie od jasnokoralowej do ciemnobrunatnej.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina wieloletnia, megafanerofit, nanofanerofit. Obrzeża lasów, zarośla, przydroża. Kwitnie w okresie od maja do czerwca. Ma przedsłupne kwiaty[4]. Owoce dojrzewają w okresie sierpień – październik, rozsiewane są przez zwierzęta (zoochoria). W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Rhamno-Prunetea[5]. Liczba chromosomów 2n = 34.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina lecznicza – zarówno kwiaty jak i owoce głogu wykazują działanie lecznicze podobne, jak głogu dwuszyjkowego.
  • Roślina ozdobna: często sadzony, szczególnie odmiany o barwnych kwiatach. Używany też na żywopłoty – są nie tylko gęste, ale w zasadzie nie do pokonania przez ludzi i zwierzęta.
  • Kulinaria. Owoce są jadalne na surowo, bardziej jednak nadają się na przetwory.

Obecność w kulturze i symbolice[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu głóg jednoszyjkowy symbolizował ostrożność i nadzieję[6].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-23].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-04-02].
  3. Anrea-Anna Cavelius: Zioła w medycynie naturalnej. Bremen: MAK Verlag GmbH, 2005. ISBN 978-3-939991-32-8.
  4. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  6. Leksykon symboli. Warszawa: ROK Corporation, 1991. ISBN 83-85344-23-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.