Plutoid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy klasy masywnych obiektów transneptunowych. Zobacz też: plutonek.
Duże obiekty transneptunowe: porównanie rozmiarów, kolorów i albedo.

Plutoidy – klasa obiektów astronomicznych, obiegających Słońce poza orbitą Neptuna, które posiadają na tyle dużą masę, żeby mogły dzięki siłom własnej grawitacji uzyskać kształt zbliżony do sferycznego. Plutoidy nie wyczyściły otoczenia swojej orbity z innych obiektów i z tej racji nie mogą być zaliczane do kategorii planet. Księżyce plutoidów nie należą do plutoidów, nawet wtedy, gdy są wystarczająco masywne, aby przybrać kształt sferyczny. Nazwa tej klasy obiektów pochodzi od odkrytej w 1930 roku planety karłowatej Pluton.

Potrzeba wprowadzenia takiej klasy pojawiła się w związku z odkrywaniem w pasie Kuipera i dalej coraz większej liczby obiektów transneptunowych, które swymi rozmiarami i cechami przypominają Plutona. Wszystkie plutoidy są jednocześnie planetami karłowatymi.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Początkowo[kiedy?] proponowano[kto?] określenie „obiekt plutonowy” lub: „plutoid”, „plutonid”, „plutonoid”, „obiekt Tombaugha”. Nie ustalono[kto?] jednak oficjalnej nazwy. Roboczy projekt Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU) przedstawiony 16 sierpnia 2006 roku proponował określenie „plutony”[a] jako nazwę nowej klasy obiektów[1].

24 sierpnia 2006 r. na kongresie IAU w Pradze przyjęta została propozycja zdefiniowania nowej klasy obiektów transneptunowych podobnych do Plutona, nie określono jednak jej nazwy[2], odrzucając[3] propozycję nadania jej nazwy „obiektów plutonowych”[4].

W czerwcu 2008 roku na spotkaniu Komitetu Wykonawczego IAU w Oslo zatwierdzono ostateczną nazwę „plutoidy” dla tej grupy obiektów, zaproponowaną przez IAU Committee on Small Body Nomenclature[5][b].

Charakterystyka plutoidów[edytuj | edytuj kod]

Do klasy plutoidów należą ciała niebieskie, które obiegają Słońce w czasie dłuższym niż 200 lat, mają orbity o dużym mimośrodzie i nachyleniu do ekliptyki. Ich masy powinny być wystarczająco duże, by uformować te obiekty w kształt zbliżony do kuli. Dodatkowo muszą one obiegać centralną gwiazdę (jeśli istnieją poza Układem Słonecznym), same nie będąc ani gwiazdą ani księżycem planety.

Przedstawiciele[edytuj | edytuj kod]

Znamy co najmniej 45 obiektów transneptunowych odpowiednio dużych, żeby z dużym prawdopodobieństwem mogły zostać uznane za plutoidy[6]. Jednak obecnie do tej grupy zaliczamy tylko cztery największe z nich[potrzebne źródło]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dla odróżnienia w języku polskim pisownia nazwy własnej planety karłowatej „Pluton” jest zapisywana wielką literą, pojęcie „pluton” – jako nowo definiowane określenie obiektu w klasie planet karłowatych było zapisywane małą literą, gdyż miało określać całą grupę ciał o podobnych właściwościach.
  2. Jednak IAU Working Group for Planetary System Nomenclature (WG-PSN), która w wyniku błędów w komunikacji nie wzięła udziału w akceptacji, nazwy odrzuciła jej stosowanie.
    Por.: Division III (Planetary Systems Sciences): Triennial Report 2006–2009. „Proceedings of the International Astronomical Union”. Volume 4, Transactions T27A (Transactions IAU), s. 150, 2008-12. Karel A. van der Hucht (red.). doi:10.1017/S1743921308025398 (ang.). 

Przypisy[edytuj | edytuj kod]