Charon (księżyc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Charon
Obraz Charona wygenerowany komputerowo na podstawie zdjęć Kosmicznego Teleskopu Hubble'a
Obraz Charona wygenerowany komputerowo na podstawie zdjęć Kosmicznego Teleskopu Hubble'a
Odkrył James Walter Christy[1]
Data odkrycia 22 czerwca 1978[1]
Tymczasowe oznaczenie S/1978 P1
Charakterystyka orbity
Półoś wielka 19 591[2] km
Mimośród 0,0002[2]
Okres obiegu 6,387[2] d
Nachylenie do ekliptyki 112,783 ± 0,014°
Nachylenie do płaszczyzny orbity planety 119,591 ± 0,014°
Nachylenie do płaszczyzny równika planety 0,080[2]°
Długość węzła wstępującego 26,928[2]°
Argument perycentrum 146,106[2]°
Anomalia średnia 131,070[2]°
Własności fizyczne
Średnica równikowa 1207,2[1] km
Powierzchnia 4 578 343[1] km2
Objętość 921 162 612[1] km3
Masa 1,55×1021[1] kg
Średnia gęstość 1,678[1] g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni 0,283[1] m/s2
Prędkość ucieczki 0,585 km/s[1]
Okres obrotu wokół własnej osi synchroniczny
Albedo 0,37
Jasność obserwowana
(z Ziemi)
16,8m
Temperatura powierzchni 53 K

Charon (Pluton I) – największy naturalny satelita Plutona, odkryty 22 czerwca 1978 roku przez Jamesa Christy’ego.

Odkrycie i nazwa[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia, które przeglądał Christy w 1978, na lewym widoczne wyraźne wybrzuszenie – księżyc Charon

22 czerwca 1978, przeglądając powiększone fotografie Plutona wykonane 1,55-metrowym teleskopem w placówce United States Naval Observatory w Flagstaff, z zamiarem dokładniejszego wyliczenia parametrów orbity, Christy zauważył, że na znacznej części zdjęć tarcza planety wygląda jak nieregularny owal, natomiast gwiazdy mają regularnie kolisty kształt. Na niektórych zdjęciach planeta była zaś okrągła. Christy przejrzał również zdjęcia z poprzednich lat i także dostrzegł wydłużenie obrazu planety. Co więcej, wybrzuszenie zdawało się zmieniać położenie względem otaczających gwiazd. Po wykluczeniu możliwości, że wydłużenie to mogło być spowodowane wadami klisz fotograficznych, bądź że były to gwiazdy w tle, Christy doszedł do wniosku, że jest to nieznany wcześniej księżyc Plutona. Na podstawie ruchu wybrzuszenia na zdjęciach ustalono, że okres obiegu satelity to ok. 6,4 dnia. W celu potwierdzenia odkrycia wykonano kolejne zdjęcia w obserwatorium w Flagstaff oraz Cerro Tololo. Wyliczone przewidywania zgadzały się z otrzymanymi zdjęciami[3].

7 lipca 1978 odkrycie zostało oficjalnie ogłoszone przez Centralne Biuro Telegramów Astronomicznych. Odkryty księżyc otrzymał prowizoryczne oznaczenie 1978 P1. Christy zaproponował nazwę Charon, od mitologicznego przewoźnika dusz przez rzekę Acheron[4]. Nazwa ta pozwoliłaby jednocześnie uczcić żonę Christy’ego – Charlene (zdrobniale Char) oraz dochować tradycji nazywania planet i księżyców od postaci z mitologii greckiej i rzymskiej[5].

Inny pracownik United States Naval Observatory – Robert S. Harrington wyliczył, że począwszy od początku 1985 w układzie Plutona wystąpi szereg zaćmień i okultacji. Pierwsza pomyślna obserwacja jednego z tych tranzytów miała miejsce 17 lutego 1985, z tylko ok. 40-minutowym błędem w stosunku do wyliczeń Harringtona, co było ostatecznym dowodem na istnienie księżyca. Cyrkularz MUA z potwierdzeniem tej obserwacji ukazał się 22 lutego 1985 i od tej pory nazwa Charon stała się oficjalna[4].

Orbita[edytuj | edytuj kod]

Pluton i Charon (z prawej)

Charon obiega Plutona po niemal kołowej orbicie o promieniu ok. 19 600 km. Jedno okrążenie trwa 6 dni 9 godzin 17 minut – tyle samo, co okres rotacji tej planety karłowatej, dlatego obydwa ciała są stale zwrócone do siebie tymi samymi stronami.

Średnica Charona (1207 km) jest tylko dwa razy mniejsza od Plutona, a jego masa jest siedem razy mniejsza; środek masy układu Pluton-Charon znajduje się w przestrzeni między tymi ciałami. Te cechy sprawiają, że Pluton i Charon są czasami nazywane podwójną planetą karłowatą.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Dwa możliwe warianty budowy wewnętrznej Charona: ciało zdyferencjonowane (podzielone na warstwy) i jednorodne

Ze względu na małe rozmiary i dużą odległość od Słońca, niewiele wiadomo na temat budowy i składu chemicznego Charona. Przypuszcza się, że jest on pokryty warstwą lodu wodnego o temperaturze ok. -220°C. Wiosną 1996 roku za pomocą Teleskopu Hubble’a udało się wykonać zdjęcia, na których można rozróżnić pewne szczegóły powierzchni obydwu ciał.

Więcej szczegółów dotyczących tego księżyca poznamy w 2015 roku, gdy do układu Plutona dotrze sonda New Horizons.

Charon w fantastyce naukowej[edytuj | edytuj kod]

W świecie gry Mass Effect Charon odgrywa ważną rolę. W roku 2156 naukowcy odkrywają, że nie jest on księżycem tylko Przekaźnikiem Masy pokrytym grubą warstwą lodu. Zostaje nadana mu nazwa „Przekaźnik Charona”. Ten technologiczny artefakt umożliwia niemal natychmiastowy transport statku między skupiskami gwiazd i systemami planetarnymi.

Charon występował też jako planeta szkoleniowa w pierwszych wydaniach powieści Joego Haldemana pt. „Wieczna wojna” o kosmicznej wojnie ludzi z obcą rasą. W późniejszych wydaniach nazwa planety została zmieniona na Cerberus.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Charon: Overview (ang.). W: Solar System Exploration [on-line]. NASA. [dostęp 2015-03-27].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Planetary Satellite Mean Orbital Parameters (ang.). Jet Propulsion Laboratory, 2013-08-23. [dostęp 2015-03-27].
  3. September Lecture. „Star Dust”. XXXV (2), październik 1978. National Capital Astronomers (ang.). 
  4. 4,0 4,1 25th Anniversary of the Discovery of Pluto's Moon Charon (ang.). U.S. Naval Observatory, 2003-06-20. [dostęp 2015-03-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-14)].
  5. Brad Mager: Pluto's Companion (ang.). W: Pluto: The Discovery of Planet X [on-line]. [dostęp 2015-03-27].