Obiekt transneptunowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Występowanie obiektów transneptunowych

Obiekty transneptunowe, transneptuny lub transneptunowce (ang. trans-Neptunian objectTNO) – planetoidy obiegające Słońce po orbitach, znajdujących się poza trajektorią Neptuna. Należą do nich ciała wielkości Plutona oraz mniejsze. Obszar ich występowania dzielony jest na Pas Kuipera i dysk rozproszony; niektóre jeszcze odleglejsze ciała określa się jako obiekty odłączone.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Poza orbitą Neptuna krąży zapewne wiele tysięcy planetoid; dotychczas odkryto ponad 1600 takich ciał (według stanu na dzień 1 stycznia 2015 roku 1632 obiekty, z czego 251 ma nadane numery, w tym 23 ma nadane nazwy[1]). Ważnym składnikiem tych ciał, podobnie jak lodowych księżyców planet-gazowych olbrzymów, jest lód. Obiekty te charakteryzują się najczęściej czerwoną barwą powierzchni, co tłumaczy się faktem, że są wystawione na silne oddziaływanie promieniowania kosmicznego, wywołującego przemiany fizyczne i chemiczne powierzchni.

Klasy obiektów transneptunowych[edytuj | edytuj kod]

Wśród obiektów transneptunowych można wyróżnić:

Ciała krążące w pasie Kuipera

  • Plutonki – pozostające w rezonansie orbitalnym 3:2 z Neptunem, co oznacza, że na trzy obiegi orbitalne Neptuna przypadają dwa obiegi obiektu transneptunowego. W tej grupie znajduje się Pluton, do plutonków zalicza się także małe ciała.
  • Twotina – planetoidy transneptunowe, krążące wokół Słońca w rezonansie orbitalnym 2:1 z Neptunem, czyli na dwa obiegi orbitalne Neptuna przypada jeden obieg planetoidy

(istnieją także inne obiekty pozostające w rezonansie orbitalnym z Neptunem).

  • Cubewana – obiekty nie wykazujące rezonansów orbitalnych (klasyczne).

Obiekty spoza pasa Kuipera

  • Obiekty z dysku rozproszonego – planetoidy, których orbity zostały mocno zmienione w wyniku oddziaływań grawitacyjnych gazowych olbrzymów, same obiekty zaś wyrzucone na trajektorie znajdujące się dalej od Słońca. Należy do nich największy znany obiekt transneptunowy, (136199) Eris.
  • Obiekty odłączone – pośrednia kategoria pomiędzy dyskiem rozproszonym a obiektami z obłoku Oorta.
  • Obiekty z obłoku Oorta – ciała (planetoidy, komety, pył i gaz) obiegające Słońce w odległości od 300 do 100 000 j.a.

Największe planetoidy transneptunowe, zaliczone do grupy planet karłowatych, nazywa się plutoidami. Mogą one krążyć zarówno w pasie Kuipera, jak i w dysku rozproszonym. Do tej grupy zalicza się (134340) Pluton, (136199) Eris, (136108) Haumea oraz (136472) Makemake.

Misje badawcze[edytuj | edytuj kod]

W kierunku Plutona wysłano sondę kosmiczną New Horizons, która będzie badać także planetoidy z Pasa Kuipera.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. JPL Small-Body Database Search Engine (ang.). [dostęp 2015-01-01]. – baza danych małych ciał Układu Słonecznego Jet Propulsion Laboratory

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]