Podkolan zielonawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podkolan zielonawy
Platanthera.chlorantha.8264.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina storczykowate
Podrodzina storczykowe
Rodzaj podkolan
Gatunek podkolan zielonawy
Nazwa systematyczna
Platanthera chlorantha (Custer) Rchb.
J.C.Mössler & H.G.L.Reichenbach, Handb. Gewächsk. ed. 2, 2: 1565 (1829)
Synonimy

Platanthera chlorantha Custer

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Podkolan zielonawy (Platanthera chlorantha (Custer) Rchb.) – gatunek byliny należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Występuje w Europie Środkowej. W Polsce na całym obszarze, zarówno na niżu, jak i w niższych położeniach górskich, ale jest rośliną rzadką i podlega ochronie.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga 
Pojedyncza, prosta, wzniesiona, kanciasta, nie rozgałęziająca się. Osiąga wysokość 20–50 cm.
Liście 
Posiada dwa duże liście odziomkowe, które oskrzydlonym ogonkiem obejmują dolną część łodygi. Wyrastają na łodydze naprzeciwlegle. Są one odwrotnie jajowate, owalne. Oprócz nich występują małe, siedzące, lancetowate liście łodygowe, ustawione skrętolegle.
Kwiaty 
Pojedyncze, żółtawobiałe, lub zielonkawe (stąd nazwa gatunkowa) kwiaty tworzą na szczycie łodygi grono, które jest szersze dołem, niż na szczycie. Kwiaty o szerokości 18–23 mm i budowie typowej dla storczyków. Mają wolne listki okwiatu - trzy z nich zwrócone do siebie tworzą hełm, dwa odstające tworzą skrzydełka, a jeden języczkowy zwisa. Ostroga ma długość 20–40 mm, z tyłu jest maczugowato zgrubiała i tępa. Warżka całobrzega, wąska i wydłużona. Pyłek zlepiony w tzw. pyłkowiny o maczugowatym kształcie, górą oddalone od siebie o 2 mm, dołem o 4 mm i zakończone lepką uczepką.
Owoce 
Torebka z dużą ilością bardzo drobnych, bezbielmowych nasion.
Organy podziemne
Posiada dwie bulwy; jedna jest tegoroczna, druga z poprzedniego roku. Z zeszłorocznej bulwy wyrasta pęd nadziemny, tegoroczna bulwa gromadzi substancje zapasowe dla przyszłorocznego pędu.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośnie w świetlistych lasach liściastych i zaroślach, na polanach, porębach i wilgotnych łąkach. Geofit ryzomowy, preferuje gleby wapienne.

Roślina kwitnie od maja do lipca. Kwiaty zapylane są przez motyle nocne – ćmy, które wabione są za pomocą intensywnego zapachu (przyjemnego także dla ludzi). Ćmy przylatujące po nektar dotykają dzióbka, a wówczas pyłkowiny za pomocą uczepek przyklejają się do ich ciała. Nasiona rozsiewane są przez wiatr.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta częściową ochroną gatunkową. Gatunek w latach 1946–2014 objęty był w Polsce ochroną ścisłą. Od roku 2014 wpisany na listę gatunków roślin objętych ochroną częściową na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska[2].

Zagrożeniem dla gatunku jest gospodarcze użytkowanie lasów liściastych oraz bezpośredni zbiór roślin. Niektóre siedliska znajdują się ba obszarach chronionych, m.in. w Wolińskim, Białowieskim, Kampinoskim, Roztoczańskim i Pienińskim Parku Narodowym oraz w rezerwatach leśnych, np. Świnia Góra, Białowodzka Góra czy Borki[3].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z podkolanem białym.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-08-05].
  2. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.
  3. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 78. ISBN 978-83-7073-444-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.