Poręba
| Poręba | |||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo |  śląskie |
||
| Powiat | zawierciański | ||
| Gmina | gmina miejska | ||
| Burmistrz | Marek Śliwa | ||
| Powierzchnia | 40,04 km² | ||
| Populacja (2008) • liczba ludności • gęstość |
8747[1] 218,4 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 32 | ||
| Kod pocztowy | 42-480 | ||
| Tablice rejestracyjne | SZA | ||
|
Położenie na mapie województwa śląskiego
  Poręba
|
|||
|
Położenie na mapie Polski
 Poręba
|
|||
 50°29′34″N 19°20′01″E / 50.492777777778, 19.333611111111Na mapach: 50°29′34″N 19°20′01″E / 50.492777777778, 19.333611111111 |
|||
| TERC (TERYT) |
2243316011 | ||
|
Urząd miejski
ul. Dworcowa 142-480 Poręba |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa | |||
Poręba (niem. Poremba, ros. Поремба) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, położone nad Czarną Przemszą. Do 1954 roku siedziba gminy Poręba. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
Spis treści |
Dane ogólne [edytuj]
- Powierzchnia: 40,04 km², w tym[2]:
- użytki rolne: 49%
- użytki leśne: 41%
- Liczba mieszkańców: 10 214 (według danych z 30 czerwca 2007[3])
- Burmistrz: Marek Śliwa
- Przewodniczący Rady: Gabriel Zieliński
Historia [edytuj]
Osada założona została w XIV wieku. Pierwsza wzmianka o Porębie pochodzi z 1373. W 1957 uzyskała status osiedla. W latach 1973–1975 i od 1982 była samodzielnym miastem. W latach 1975–1982 położona w granicach Zawiercia. Na terenie dzisiejszej Poręby istniało dawniej wielkie rozlewisko wodne zwane Czarnym Jeziorem. Od tego jeziora Poręba wzięła część swej pierwotnej nazwy. W 1375 osada nosiła nazwę Czarnej Poręby i należała do morawczyka Krzywosąda, zwanego pospolicie Krzywakiem. W XV w. nazwa została zmieniona na Porębę Mrzygłodzką i przeszła w ręce szlachcica Pileckiego. W XVI w. osadnictwo tych terenów na prawie magdeburskim spowodowało znaczny rozkwit Poręby. Bujne tereny leśne, złoża węgla brunatnego i rudy sprzyjały rozwojowi przemysłu. W miejscowych lasach wypalano węgiel drzewny. Rozwijał się wytop żelaza oraz stali.
Po III rozbiorze Polski, w 1795 r., wybudowano w zakładzie pierwszy piec do przetapiania rudy. Uruchomienie pieca odlewniczego stworzyło z Poręby ośrodek przemysłowy. Odlewano rury żelazne, elementy do młynów, cegielni oraz innych fabryk, a także na potrzeby rolnictwa. Odlewnia odlewała naczynia emaliowane i urządzenia sanitarne. Poręba rozwijała się wraz z fabryką. Powstawały nowe osiedla. W latach 1930–1935 wybudowano trzy szkoły podstawowe. W czasie II wojny światowej Niemcy zmienili nazwę Poręby na „Haudorf”. Po zakończeniu II wojny światowej, w fabryce rozpoczęto produkcję obrabiarek, w tym także obrabiarek ciężkich.
Miejscowość w 1866 roku odwiedził polski malarz Artur Grottger, który pracował tu nad jednym z cykli swoich rysunków pt. „Wojna”[4].
Transport [edytuj]
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 78 Chmielnik – Chałupki i linia kolejowa Miasteczko Śląskie – Zawiercie.
Zabytki [edytuj]
- wieża wyciągowa w Porębie z 1798 – jeden z najstarszych zabytków techniki w województwie śląskim
- Dwie kapliczki z przełomu XVIII i XIX wieku znajdujące się w Porębie i na Górce
- Pałacyk z przełomu XVIII i XIX wieku obecnie poczta
- Pałacyk z XIX wieku obecnie urząd miasta
- kościół neogotycki z lat 1901–1908
- stary piec odlewniczy (wspomniana wyżej wieża wyciągowa to fragment pieca odlewniczego)
- dąb „Bartek” liczący ponad 700 lat, obwód 600 cm najstarszy pomnik przyrody w województwie śląskim
- Dwie lipy liczące około 300 lat znajdujące się na Krzemiendzie przy trasie Zawiercie – Siewierz
- Starodrzew 92 dębów przy ul. Przemysłowej
- hala starego zakładu z 1898 (spłonęła 2 czerwca 2008 – pozostały jednak mury zewnętrzne)
Obiekty sportowe [edytuj]
- Stadion Miejski w Porębie
- Boisko sportowe do siatkówki plażowej koło FUM PORĘBA
- Boisko sportowe do tenisa koło FUM PORĘBA
- Basen koło FUM PORĘBA
- Dwa zalewy Poręba I i Poręba II
- Boisko do gry w piłkę nożną, piłkę siatkową i koszykówki przy ZS w Porębie
- Halę widowiskowo-sportową należącą do MZS w Porębie
- Orlik 2012
Edukacja [edytuj]
- Przedszkola
- Przedszkole Miejskie nr 1 w Porębie
- Przedszkole nr 2 w Szkole Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II
- Szkoły podstawowe
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Wojska Polskiego w Miejskim Zespole Szkół w Porębie
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Pawła II
- Szkoła Podstawowa nr 3
- Gimnazja
- Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Miejskim Zespole Szkół w Porębie
- Szkoły średnie
- Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół w Porębie
- Technikum w Zespole Szkół w Porębie
Demografia [edytuj]
Dane z 30 czerwca 2004[3]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 8808 | 100 | 4598 | 52,2 | 4210 | 47,8 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
220 | 114,8 | 105,1 | |||
Struktury wyznaniowe [edytuj]
- Świadkowie Jehowy
- Sala Królestwa – zbory Poręba-Północ, Poręba-Południe
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Ludność Polski 2008 GUS.
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl, 2002. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ 3,0 3,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Wiesław Juszczak, Artur Grottger, Pięć cyklów, Warszawa: Arkady, 1959, s. 19.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Urząd Miasta Poręba
- e-poreba.pl – Miejski Portal Internetowy
- porebianie.pl – Niezależny Miejski Portal Informacyjny
- Poręba w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
