Kampinoski Park Narodowy

Kampinoski Park Narodowy rezerwat biosfery UNESCO
Logo parku
Położenie	woj. mazowieckie
Data utworzenia	16 stycznia 1959
Powierzchnia - leśna - uprawna - wodna	385,44 km² 275,66 km² 79,5 km² 1,84 km²
Pow. ochrony - ścisłej - częściowej - krajobrazu	46,38 km² 309,9 km² 29,16 km²
Powierzchnia otuliny	377,56 km²
Długość szlaków turystycznych	1230,8 km
Odwiedzających rocznie	1 milion
Siedziba	ul. Tetmajera 38, 05-080 Izabelin
Położenie na mapie województwa mazowieckiego Kampinoski Park Narodowy
Położenie na mapie Polski Kampinoski Park Narodowy
52°19′N 20°34′E
Strona internetowa parku

Kampinoski Park Narodowy – polski park narodowy utworzony w 1959 roku w województwie warszawskim (obecnie województwo mazowieckie).

21 stycznia 2000 KPN został wpisany na światową listę rezerwatów biosfery UNESCO.

Obejmuje tereny Puszczy Kampinoskiej w pradolinie Wisły, w zachodniej części Kotliny Warszawskiej. W puszczy, która jest pozostałością po Puszczy Mazowieckiej, zaczęto karczowanie polan, uprawę ziemi i budowę osad w XVII w. Osady rozrastały się w miarę powiększania areału rolnego. W XX wieku sytuacja uległa zmianie. Od końca lat 70. ziemia jest wykupywana przez KPN i stopniowo zalesiana, a osadnictwo ograniczane. Na odtworzenie boru potrzeba 150 lat, by powstał najbardziej cenny drzewostan grądowy – 350 do 400 lat. Powierzchnia parku wynosi 38 544 ha, powierzchnia otuliny 37 756 ha.

Wydmy powstałe w pradolinie Wisły i obszary bagienne są najbardziej charakterystycznymi elementami tutejszego krajobrazu. Wydmy Parku uważane są za najlepiej zachowany kompleks wydm śródlądowych w skali Europy. Tak kontrastowe środowiska sprzyjają różnorodności świata roślin i zwierząt. Bagna porośnięte są roślinnością łąkową, turzycami, zaroślami i lasami bagiennymi, do których należą występujące w Parku lasy olsowe i łęgowe. Najczęściej spotykanym w Puszczy Kampinoskiej zespołem leśnym jest kontynentalny bór sosnowy świeży. Z dębów stanowiących tu ważną domieszkę – około 10% – występują trzy gatunki, dwa rodzime: dąb szypułkowy i dąb bezszypułkowy oraz pochodzący z Ameryki dąb czerwony.

Kampinoski Park Narodowy

Kampinoski Park Narodowy – okolice Palmir

Kampinoski Park Narodowy – okolice Palmir

Kampinoski Park Narodowy w wiosennej szacie

Park i dolina nieuregulowanej Wisły ze starorzeczami, piaszczystymi łachami, wyspami i zaroślami stanowią ważne miejsce bytowania wielu zwierząt. Wśród nich znajdują się gatunki przywrócone naturze: łoś – będący symbolem parku, bóbr oraz ryś.

Tereny Parku mają bogatą historię, związaną z walkami o niepodległość. Miały tu miejsce walki powstańcze w 1794 i 1863, walki armii Poznań we wrześniu 1939, a także walki w 1944. Znajdują się tu: mogiły powstańców z 1863, cmentarz partyzantów, jak również cmentarz w Palmirach, na którym spoczywają Polacy rozstrzelani przez Niemców w latach 1939-1944.

Na terenie parku dozwolona jest turystyka piesza, rowerowa i konna. Służą jej znakowane szlaki turystyczne o długości około 360 km oraz Kampinoski Szlak Rowerowy o długości 144,5 km. W okresie wiosenno-letnim bardzo atrakcyjnym środkiem dojazdu na północno-zachodni skraj parku, do Wilczy Tułowskich, jest zabytkowa kolej wąskotorowa z Sochaczewa.

Obszar parku został uznany przez Parlament Europejski za ostoję ptaków o randze europejskiej. W 2000 KPN wraz z otuliną został wpisany na listę rezerwatów biosfery jako Rezerwat Biosfery „Puszcza Kampinoska”. Strefę centralną rezerwatu tworzą obszary ochrony ścisłej parku, strefę buforową obszary ochrony częściowej i krajobrazowej, zaś strefą przejściową jest otulina.

Łoś w KPN

Żurawie koło OOŚ „Żurawiowe”

Historia

W latach trzydziestych utworzono w Puszczy Kampinoskiej pierwsze rezerwaty (Granica, Sieraków, Zamczysko) za sprawą badań Romana (badania florystyczno-fitosocjologiczne) i Jadwigi (badania geomorfologiczno-geologiczne) Kobendzów

Park został powołany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 1959 roku. Został założony na powierzchni 407 km². Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 września 1997 jego powierzchnia została zmieniona na 385,4433 km²

Położenie

Pierwotnie położony w powiatach nowodworskim, pruszkowskim i sochaczewskim w województwie warszawskim. Rozciąga się na na północny zachód od Warszawy. Pokrywa się z terenami Puszczy Kampinoskiej.

Środowisko abiotyczne

Na terenie parku występują wydmy (paraboliczne i wały wydmowe) i bagna.

Gleby i budowa geologiczna

Na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego występują zwykle kwaśne i mało żyzne gleby wytworzone z piasków eolicznych: gleby rdzawe i bielicowe oraz gleby gruntowoglejowe. Można spotkać też: czarne ziemie, gleby gruntowoglejowe, mułowe, torfowe, murszowe i murszowate, a czasem mady rzeczne.

Fauna i flora

Fauna

Ssaki:

• łoś (od 1951)
• bóbr (od 1981^{[potrzebne źródło]})
• ryś (od 1992)
• wydra
• kuna leśna
• lis
• jeż wschodni
• jenot
• sarna
• jeleń
• dzik
• nietoperz
• borsuk

Ptaki:

• sowa błotna
• bocian czarny
• bocian biały
• żuraw
• derkacz
• bąk zwyczajny
• bączek
• zimorodek zwyczajny
• wodniczka
• orlik krzykliwy
• błotniak
• rybitwy
• dzięcioły

Szata roślinna

Lasy stanowią 70% powierzchni Kampinoskiego Parku Narodowego. Dominującym siedliskiem roślinnym jest bór świeży.

drzewa:

• dąb
• brzoza
• jesion
• olcha
• topola

relikty glacjalne:

• chamedafne północna
• zimoziół północny
• goździk piaskowy
• łyszczec baldachogronowy
• sasanka łąkowa
• wężymord stepowy
• owsica łąkowa
• wiśnia kwaśna

element subatlantycki:

• goździeniec okółkowy
• chroszcz nagołodygowy
• skalnica ziarnista
• wąkrota zwyczajna
• prosiennicznik nagi
• tomka oścista

gatunki subkontynentalne (oprócz ww. reliktów):

• leniec bezpodkwiatkowy
• krwawnik pannoński
• kocanki piaskowe

gatunki górskie:

• paproć górska
• paprotnik kolczysty
• nerecznica górska
• świerzbnica leśna
• pępawa miękka

gatunki borealne i borealno-górskie:

• wroniec widlasty
• nerecznica grzebieniasta
• wierzba czarniawa
• pomocnik baldaszkowy

Formy ochrony przyrody

Park jest obszarem NATURA 2000 oraz Rezerwatem Biosfery.

Na terenie parku lub w okolicach znajdują się:

Obszary ochrony ścisłej

Bagna w kwietniu

• Biela
• Cyganka
• Czapliniec
• Czarna Woda
• Czerwińskie Góry
• Debły
• Granica
• Kaliszki
• Kalisko
• Karpaty
• Krzywa Góra
• Nart
• Pożary
• Przyćmień
• Roztoka
• Rybitew
• Sieraków
• Wilków
• Zaborów Leśny
• Zamczysko
• Żurawiowe
• Klukowo

Szlaki turystyczne

Szlaki piesze

Szlaki piesze w KPN

• Szlaki główne:
  • Główny Szlak Puszczy Kampinoskiej (Dziekanów Leśny – Wiersze – Brochów) 55,8 km
  • Północny Szlak Leśny im. Teofila Lenartowicza (Śladów – Piaski Królewskie – Janówek) 39,6 km
  • Południowy Szlak Leśny (Dziekanów Leśny – Granica – Żelazowa Wola) 56,1 km
  • Południowy Szlak Krawędziowy (Kampinos – Granica – Leszno – Dąbrowa Leśna) 49,8 km
  • Północny Szlak Krawędziowy (Tułowice – Grochale Nowe – Modlin) 41,0 km
  • Szlak im. Powstańców Warszawskich (Leszno – Wiersze – Truskaw) 19,5 km
  • Szlak im. Aleksandra Janowskiego (Leoncin – Stara Dąbrowa – Leszno) 21 km
  • Szlak im. Zygmunta Padlewskiego (Kampinos – Granica – Nowe Polesie) 16,3 km
• Szlaki łącznikowe:
  • Szlak im. Stefana Żeromskiego (Wólka Węglowa – Uroczysko Na Miny) 7,3 km
  • Podwarszawski Szlak Pamięci (Laski – Wólka Węglowa) 11,7 km
  • Szlak Przechadzkowy (Izabelin – Wólka Węglowa) 7,3 km
  • Szlak im. Antoniego Trębickiego (Palmiry – Mogilny Mostek) 2,6 km
  • Szlak im. Kazimierza W. Wójcickiego (Truskaw – Palmiry) 11,5 km
  • Palmirski Szlak Łącznikowy (Cmentarz Palmiry – Truskaw) 3,5 km
  • Szlak Borowy (Nowiny – Krzywa Góra) 4 km
  • Brochowski Szlak Łącznikowy (Brochów – Borowa Góra) 8,3 km

Szlaki rowerowe

Mapa KSzR

• Szlak główny
  • Kampinoski Szlak Rowerowy (wokół KPN) 144,5 km
• Szlaki łącznikowe:
  • (z Niepokalanowa, Sochaczewa, Secymina, Modlina, Czosnowa, Dziekanowa i Starego Bemowa)
  • Szlak, Wisły (z Powsina przez Powiśle).
  • Szlak Wisły (z Chomiczówki).

Działalność parku

Zarządzeniem z 8 grudnia 2009 roku minister środowiska powołał na pięcioletnią kadencję Radę Naukową w składzie:

• prof. dr hab. Roman Andrzejewski – ekolog;
• prof. dr hab. Eugeniusz Bernadzki – leśnik-ekolog;
• mgr Marek Bojanowicz – ekonomista, Towarzystwo Przyjaciół KPN;
• prof. dr hab. Danuta Czępińska-Kamińska – gleboznawca, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego;
• mgr inż. Andrzej Fiołek – Wójt Gminy Brochów;
• prof. dr hab. Jacek Goszczyński – zoolog, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego;
• Lechosław Herz;
• mgr Bartłomiej Kolipiński – planowanie przestrzenne, Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego;
• dr hab. Ewa Krogulec – hydrolog, Uniwersytet Warszawski;
• dr inż. Piotr Lutyk – Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Warszawie;
• mgr Witold Malarowski – Wójt Gminy Izabelin;
• dr Dorota Michalska-Hejduk – fitosocjolog, Uniwersytet Łódzki;
• prof. dr hab. Romuald Olaczek – ekolog-geobotanik, Uniwersytet Łódzki;
• mgr Anna Ronikier-Dolańska – Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie;
• Waldemar Roszkiewicz;
• doc. dr hab. Jerzy Solon – Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN w Warszawie;
• prof. dr hab. Henryk Tracz – leśnik-ekolog, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego;
• dr Jerzy Wojtatowicz – architekt krajobrazu, Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania w Warszawie;
• dr Bogumił Wicik – geograf, Uniwersytet Warszawski;
• mgr inż. Jan Zychliński – Starosta Powiatu Warszawskiego Zachodniego.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona KPN
• Wirtualny Kampinoski Park Narodowy – projekt finansowany przez UE
• PUSZCZA KAMPINOSKA – serwis
• Puszcza Kampinoska
• Przewodnik po puszczy
• Ptaki Kampinosu