Roztoczański Park Narodowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Roztoczański Park Narodowy
POL Roztoczański Park Narodowy LOGO.svg
Logo parku
Roztocze National Park (06).JPG
Oznaczenie granicy parku
Położenie Polska, woj. lubelskie
Data utworzenia 1974
Powierzchnia
- leśna
- uprawna
- wodna
84,83 km²
81,02 km²
2,04 km²
0,53 km²
Pow. ochrony
- ścisłej
- częściowej
- krajobrazu

8,06 km²
73,2 km²
3,57 km²
Powierzchnia otuliny
Długość szlaków turystycznych 53,3 km
Odwiedzających rocznie 100 tys.
Siedziba Zwierzyniec
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Roztoczański Park Narodowy
Roztoczański Park Narodowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Roztoczański Park Narodowy
Roztoczański Park Narodowy
Ziemia 50°37′00″N 22°58′00″E/50,616667 22,966667Na mapach: 50°37′00″N 22°58′00″E/50,616667 22,966667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa parku
Portal Portal Ochrona środowiska
Brama do parku
Budynek dyrekcji parku
Rzeka Wieprz przepływająca przez park

Roztoczański Park Narodowypark narodowy położony w środkowo-wschodniej części Polski, na Roztoczu, utworzony 10 maja 1974. Dyrekcja parku ma swoją siedzibę w Pałacu Plenipotenta w Zwierzyńcu. Symbolem parku jest konik polski[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Roztoczański Park Narodowy położony jest w środkowo-wschodniej części Polski, w województwie lubelskim, obejmując najcenniejsze przyrodniczo obszary Roztocza. Aktualna jego powierzchnia wynosi 8.483 ha, z czego lasy zajmują 8.102 ha (95,5%). Ochroną ścisłą objęto 806 ha (9,5%)[2].

Park obejmuje część Roztocza Środkowego, które tworzą głównie skały górnokredowych. W jego strefie krawędziowej występują utwory trzeciorzędowe, a w dolinach piaski czwartorzędowe. Wysokość na terenie parku wynosi najwyżej 350 m n.p.m.[3]

Historia powstania[edytuj | edytuj kod]

Początki ochrony przyrody na Roztoczu sięgają XVI wieku, gdy na obszarze należącym wówczas do ordynacji założonej przez kanclerza Jana Zamoyskiego, utworzono zwierzyniec. Teren zwierzyńca otoczono parkanem o długości ok. 30 km, a obejmował on obszar obecnego obszaru ochrony ścisłej Bukowa Góra oraz część obwodu Florianka. W zwierzyńcu Zamojskich znajdowały się jelenie, rysie i dziki, wilki, żbiki i tarpany. Zlikwidowano go pod koniec XVIII lub na początku XIX wieku - zwierzęta zostały wypuszczone bądź oddane okolicznym mieszkańcom[2].

Duże walory przyrodnicze Roztocza spowodowały, że tym obszarem zainteresowali się liczni badacze. Dzięki ich staraniom od I połowy XX wieku zaczęto tworzyć rezerwaty leśne i florystyczne. Pierwszym z nich był utworzony w 1936 rezerwat przyrody Bukowa Góra. Do 1974 pod ochroną znajdowało się 1.064,38 ha. W 1974 powołano park narodowy, powstały na obszarze Lasów Państwowych, Nadleśnictw Kosobudy i Zwierzyniec, obejmujący początkowo 4.801 ha[2].

Konik polski[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Konik polski.

W Roztoczańskim Parku Narodowym istnieje hodowla koników polskich. Zainicjował ją w 1982 prof. dr hab. Mirosław Kownacki. Koniki mogą biegać po specjalnym wyznaczonym terenie przeznaczonym na ten cel, który ma obecnie powierzchnię 180 ha. Zwierzęta żyją tam bez ingerencji człowieka, dokarmiane są tylko w czasie zimy[4].

Flora[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej zalesiony park narodowy w Polsce, grunty leśne pokrywają 95,5% powierzchni parku. Roztocze to obszar graniczny gromadnego występowania ważnych gatunków drzew lasów zachodnioeuropejskich - jodły, buku, jaworu, lipy szerokolistnej, świerku i cisu. W parku wyróżniono około 20 zespołów leśnych, z których do najważniejszych należą wyżynny jodłowy bór mieszany (nieco mniej niż ⅓ powierzchni parku) i żyzna buczyna karpacka. Często występuje także zespół acidofilnej buczyny niżowej, pokrywa wraz z dwoma wymienionymi zespołami około 45% powierzchni parku[3].

Na najżyźniejszych glebach parku rosną grądy, które prócz buków tworzą dęby, graby, wiązy i klony zwyczajne i jawory oraz lipy. W północnej części parku, na ciepłych glebach wapiennych, występują świetliste dąbrowy z domieszką sosen i grabów. W pokrytych lasem dolinach o piaszczystym podłożu, w różnej odległości od rzeki Wieprz, obecne są różne typy borów sosnowych i mieszanych. Na terenach silnie nawodnionych występują łęgi, olsy i torfowiska wysokie, na których zachowały się relikty glacjalne i subarktyczne, jak brzoza niska, zimoziół północny i turzyca strunowa. Wśród flory parku występują rośliny typowe dla południowo-wschodniej Polski reprezentują m.in. zawilec wielkokwiatowy, pluskwica europejska, miodunka miękkowłosa, driakiew żółta. W wyniku wpływów klimatu atlantyckiego rosną tu również rosiczka pośrednia, przygiełka brunatna i sit sztywny. Roślinność górską reprezentują tojad dzióbaty, żywiec gruczołowaty, czosnek siatkowaty i lepiężnik biały. Flora naczyniowa parku to około 750 gatunków, podstawę stanowią gatunki nizinne. Do roślin chronionych, występujących w Roztoczańskim Parku Narodowym, należą obuwik pospolity[3].

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Szczególnie bogate w gatunki są w parku ślimaki, krocionogi, pajęczaki i owady. Występują rzadcy przedstawiciele szarańczaków, mrówek, pluskwiaków oraz chrząszczy (w parku ponad 2000 gatunków[4]) z rodziny biegaczowatych i kózkowatych. Wśród gadów występuje żółw błotny i padalec zwyczajny w odmianie turkusowej[3].

Z ponad 190 gatunków ptaków w parku 130 regularnie gniazduje w jego obrębie. Są to m.in. (kolejność niesystematyczna) orlik krzykliwy, trzmielojad, kobuz, muchołówka białoszyja i muchołówka mała, głuszec[5], jarząbek, bocian czarny, dzięcioł białogrzbiety i dzięcioł zielonosiwy, pliszka górska[3], a także czyż zwyczajny i gołąb siniak[4].

Formy ochrony przyrody[edytuj | edytuj kod]

Do pełniejszej ochrony stworzono na terenie parku 5 obszarów ochrony ścisłej:

Ośrodki dydaktyczne i muzealne[edytuj | edytuj kod]

W ramach Roztoczańskiego Parku Narodowego funkcjonują dwa obiekty, w których prowadzona jest działalność edukacyjna i popularyzatorska:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Piotr Profus, Zofia Tomek: Ssaki. W: Tadeusz Wilgat (red.): Roztoczański Park Narodowy. Zwierzyniec: Roztoczański Park Narodowy, s. 202. ISBN 83-900625-2-6.
  2. 2,0 2,1 2,2 Roztoczański Park Narodowy. [dostęp 2011-09-05].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Jan Duda: Roztoczański Park Narodowy. W: Parki narodowe w Polsce. Videograf II, 2008, s. 36-37. ISBN 978-83-7183-601-5.
  4. 4,0 4,1 4,2 Oficjalna strona Roztoczańskiego Parku Narodowego. [dostęp 15 maja 2014].
  5. Tabela 6. Ptaki Roztoczańskiego Parku Narodowego - diagnoza stanu. W: Stefan Reszel, Tadeusz Grądziela (red.): Roztoczański Park Narodowy. Przyroda i człowiek. Wyd. I. Zwierzyniec: Roztoczański Park Narodowy, 2013, s. 159. ISBN 978-83-935430-2-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]