Powożenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konkurs A - ujeżdżenie: George Bowman (GBR)
Powożenie - zaprzęg jednokonny
Maraton - przeszkoda wodna, Edwin Bryson (IRL)
Zaprzęg czterokonny, Pippa Bassett (GBR)
MŚ w Lipsku 2008, Benjamin Aillaud (FR)
MŚ w Warce 2007, Harrie Verstappen (NL)

Powożenie – jedna z najstarszych konkurencji jeździeckich, obecnie jest jedną z 7 dyscyplin wspieranych przez Międzynarodową Federację Jeździecką (FEI). W dyscyplinie tej powożący siedzi w pojeździe zaprzęgowym i kieruje koniem, parą lub czwórką koni[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Konie zaprzęgnięte w dwukołowe wozy obecne były już w starożytnym Egipcie, o czym świadczą datujące sie na XI w. p.n.e. płaskorzeźby, przedstawiające sceny z uroczystości, igrzysk oraz bojów. Wyścigi zaprzęgów były także popularne w starożytnej Grecji, począwszy od 680 roku p.n.e. Już podczas XXV olimpiady greckiej rozgrywano wyścigi kwadryg. Wyścigi zaprzęgów stanowiły bardzo atrakcyjną część programu olimpiad. Ich kontynuacją w czasach późniejszych były rzymskie wyścigi rydwanów[2][3].

W XVIII wieku powożenie zostało uznane za sport w Anglii, dzięki działaniom ówczesnego księcia Walii, późniejszego króla Jerzego IV. W XX wieku ważnym propagatorem tej dyscypliny był Filip, książę Edynburga, który w latach 70.- 80. był zawodnikiem powożenia (zaprzęgi czterokonne) oraz przewodniczącym FEI[2][3].

Organizacja FEI rozpoczęła rozgrywanie zawodów w powożeniu w roku 1970. Powożenie było w kolejności czwartą dyscypliną uznaną przez tę organizację. W rozwój i uznanie dyscypliny przez FEI ważny wkład mieli członkowie Polskiego Związku Jeździeckiego: Eryk Brabec i Czesław Matławski. Pierwsze przepisy utworzono wcześniej na podstawie przepisów dla dyscypliny WKKW[2][3][1].

Początki ważniejszych imprez datują się na lata:[2][3]

  • 1971 – Mistrzostwa Europy w zaprzęgach czterokonnych (do 1981 roku w lata nieparzyste),
  • 1972 – Mistrzostwa Świata w zaprzęgach czterokonnych (kolejne w lata parzyste),
  • 1983 – Mistrzostwa Europy w zaprzęgach parokonnych (jedyne),
  • 1985 – Mistrzostwa Świata w zaprzęgach parokonnych (kolejne rozgrywane w lata nieparzyste),
  • 1998 – Mistrzostwa Świata w zaprzęgach jednokonnych (kolejne planowane w lata parzyste).

Zawody w powożeniu[edytuj | edytuj kod]

Zawody rozgrywane są w 3 kategoriach: zaprzęgów czterokonnych, parokonnych i jednokonnych. Kobiety współzawodniczą z mężczyznami. Celem zawodów jest sprawdzenie wartości użytkowej koni oraz kultywacja kultury. Zawody trwają zazwyczaj 3 dni i składają się z 3 konkursów – każdy w kolejnym dniu. Wygrywa ten, kto zdobędzie najmniejszą ilość punktów karnych. Czas przebiegu w konkursach B i C przeliczany jest na punkty karne, podobnie "pozytywną" punktację konkursu A przelicza się tak, by dostosować wpływ wyniku na całe zawody. Powożącemu w zawodach towarzyszy tzw. luzak (w zaprzęgach czterokonnych – 2 luzaków), którego rola polega na nawigowaniu w maratonie i pomocy przy obsłudze koni i zaprzęgu. Dopuszczalne działania luzaków regulowane są przepisami, których nieprzestrzeganie skutkuje punktami karnymi lub nawet eliminacją zaprzęgu.[2][3][4][5][6]

Konkurs A – ujeżdżenie[edytuj | edytuj kod]

Celem tego konkursu jest ocena regularności, swobody, harmonii, impulsu i prawidłowości ruchu koni. Ważna jest również dokładność, precyzja oraz wygląd zawodnika i jego zaprzęgu (strój, uprząż, prezencja). Konkurs ten rozgrywany jest na placu (czworoboku) o wymiarach 100 m x 40 m. Zaprzęg wykonuje określony program składający się z figur w stępie i w kłusie.[2][3]

Konkurs B – maraton[edytuj | edytuj kod]

Celem tego konkursu jest ocena stanu wytrenowania, zwinności i wytrzymałości koni, ocena wyczucia tempa, odległości oraz zręczności powożenia zawodnika. Trasa pełnego maratonu składa się z pięciu odcinków i nie przekracza 22 km. W ostatnim etapie oznaczonym literą E, należy w dowolnym tempie pokonać od 5 do 8 przeszkód. O zwycięstwie w konkursie B decyduje szybkość, precyzja i prawidłowość jazdy. Używa się bryczki o specjalnej konstrukcji, typu "maratonowego" (tzw.maratonówki), innej niż w konkursie A i C.[2][3]

Konkurs C – zręczność powożenia[edytuj | edytuj kod]

Celem jest ocena kondycji, posłuszeństwa i elastyczności koni po maratonie (konkursie B) oraz precyzji powożącego. Konkurs ten jest rozgrywany na placu, gdzie ustawione są przeszkody o ściśle określonych wymiarach. Obowiązuje ten sam pojazd i ubiór zawodnika i luzaka, jak w konkursie A. Z powodu rozmiaru przeszkód tego konkursu, obowiązują przepisowe wymiary powozu.[2][3]

Dyscyplina sportu dla niepełnosprawnych[edytuj | edytuj kod]

Od 2006 roku organizacja FEI zarządza także zawodami w powożeniu dla osób niepełnosprawnych i jest jedyną międzynarodową federacją sportową, która nadzoruje obie odmiany konkurencji. Obywają się parajeździeckie imprezy sportowe o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Podobnie jak w dyscyplinie ujeżdżenia, ogólne zasady rozgrywania konkursów pozostają niezmienione, a w określonych sytuacjach dopuszcza się używanie sprzętu pomocniczego. Grupy współzawodników są dobierane w zależności od ich sprawności fizycznej, dzięki czemu możliwe jest ocenianie przebiegu koni bez względu na niepełnosprawność powożących.[7]

Powożenie w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Zawody w powożeniu w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze Mistrzostwa Polski w Powożeniu datują się na lata:[2]

  • 1979 w zaprzęgach czterokonnych,
  • 1985 w zaprzęgach parokonnych,
  • 1998 w zaprzęgach jednokonnych.

W Polsce odbyło się również kilka imprez międzynarodowych w latach:[3][6]

  • 1975 – Mistrzostwa Europy w Powożeniu Zaprzęgami Czterokonnymi w Sopocie,
  • 1995 – Mistrzostwa Świata w Powożeniu Zaprzęgami Parokonnymi w Poznaniu,
  • 2007 – Mistrzostwa Świata w Powożeniu Zaprzęgami Parokonnymi w Warce,
  • 2008 – Mistrzostwa Świata w Powożeniu Zaprzęgami Jednokonnymi w Jarantowie.

Osiągnięcia polskiego powożenia[edytuj | edytuj kod]

Polskie zaprzęgi w dyscyplinie powożenia przez wiele lat zajmowały silną pozycję na arenie międzynarodowej, na co wskazują wysokie pozycje rankingowe Mistrzostw Świata dla wszystkich trzech rodzajów zaprzęgów[2][8][6]. Polską rasą odnoszącą sukcesy w powożeniu są konie śląskie.

Zaprzęgi czterokonne – Mistrzostwa Świata:

Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce
1 Brązowy Drużynowo Zygmunt Szymoniak, Tadeusz Czermiński 1974 – Frauenfeld (wge)
2 Brązowy Indywidualnie Zygmunt Waliszewski 1976 – Apeldoorn (nl)
3 Brązowy Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Tadeusz Czemiński, Antoni Musiał 1976 – Apeldoorn (nl)
4 Brązowy Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Władysław Adamczak 1980 – Windsor (gbr)

Zaprzęgi czterokonne – Mistrzostwa Europy:

Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce
1 Srebrny Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Tadeusz Czemiński, Zygmunt Szymoniak 1975 – Sopot (pol)
2 Srebrny Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Zygmunt Szymoniak 1977 – Donaueschingen (wge)
3 Srebrny Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Władysław Adamczak 1981 – Zug (swi)
4 Brązowy Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Władysław Adamczak 1979 – Haras du Pin (fra)
5 Brązowy Indywidualnie Zygmunt Waliszewski 1979 – Haras du Pin (fra)
6 Brązowy Indywidualnie Władysław Adamczak 1981 – Zug (swi)

Zaprzęgi parokonne – Mistrzostwa Świata:

Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce
1 Srebrny Indywidualnie Rajmund Wodkowski 1987 – Riesenbeck (wge)
2 Srebrny Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Czesław Konieczny 1995 – Poznań (pol)
3 Srebrny Drużynowo Roman Kusz, Jacek Kozłowski, Ireneusz Kozłowski 2003 – Wersal (fra)
4 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Czesław Konieczny 1987 – Riesenbeck (wge)
5 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Marek Pawelec 1989 – Balaton Fenyves (hun)
6 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Marek Pawelec 1991 – Zwettl (aut)
7 Brązowy Indywidualnie Roman Kusz 1991 – Zwettl (aut)
8 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Marek Pawelec 1993 – Gladstone (usa)
9 Brązowy Indywidualnie Roman Kusz 2003 – Wersal (fra)

Zaprzęgi jednokonne – Mistrzostwa Świata:

Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce
1 Srebrny Indywidualnie Bartłomiej Kwiatek 2010 – Pratoni del Vivaro (ita)
2 Brązowy Drużynowo Agnieszka Chwastek, Wiktor Pietrowski, Przemysław Zabłocki 2004 – Åstorp (swe)
Commons in image icon.svg

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 About Driving (ang.). FEI. [dostęp 2011-08-13].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Danuta Nowicka: Przybliżenie dyscypliny. Polski Związek Jeździecki. [dostęp 2011-08-13].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Departament Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi: Jeździeckie dyscypliny sportowe. Portal Turystyki Aktywnej "W siodle". [dostęp 2011-08-13].
  4. Rozmowa z Bartłomiejem Kwiatkiem, Wicemistrzem Świata w Powożeniu Zaprzęgami Jednokonnymi. Portal Spomlek, 2010-08-27. [dostęp 2011-08-13].
  5. zob. Przepisy FEI - powożenie. Polski Związek Jeździecki. [dostęp 2011-08-14].
  6. 6,0 6,1 6,2 Jeździectwo - Medale (ang.). Sports 123. [dostęp 2011-08-18].
  7. Para-Equestrian Driving (ang.). FEI. [dostęp 2011-08-16].
  8. Artur Szałkowski: Bartłomiej Kwiatek wicemistrzem świata w powożeniu. Wałbrzych Nasze Miasto, 2010-08-10. [dostęp 2011-08-13].