Protungulatum
| Protungulatum | |
| Sloan and Van Valen, 1965 | |
| Okres istnienia: mastrycht–paleocen | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | ?prakopytne |
| Rodzina | ?Arctocyonidae |
| Podrodzina | ?Arctocyoninae |
| Rodzaj | Protungulatum |
| Gatunki | |
|
|
†Protungulatum (łac. "pierwszy kopytny" od ungula − kopyto) − rodzaj wymarłego ssaka z kladu Eutheria o niepewnej pozycji filogenetycznej, żyjącego pod koniec późnej kredy i w paleocenie[1]. Żył na obszarach dzisiejszych Stanów Zjednoczonych i Kanady[2].
Tradycyjnie zaliczany do parafiletycznej lub polifiletycznej grupy prakopytnych, co czyniłoby go pierwszym znanym kopytnym i najprymitywniejszym przedstawicielem tej grupy[2], a być może pierwszym roślinożernym ssakiem[3]. Z analizy kladystycznej Wible'a i współpracowników (2007) wynika jednak, że Protungulatum najprawdopodobniej był bazalnym przedstawicielem łożyskowców sensu lato (Eutheria, tj. kladu siostrzanego do kladu Metatheria obejmującego m.in. torbacze) nie należącym do łożyskowców sensu stricto (Placentalia, tj. grupy koronnej Eutheria); według tej analizy Protungulatum był blisko spokrewniony z rodzajami Oxyprimus i Purgatorius, razem z którymi tworzył klad siostrzany do Placentalia. Wyniki badań przy użyciu testu Wilcoxona dla sumy rang (testu Templetona) wskazały jednak, że nie można też wykluczyć bliskiego pokrewieństwa Protungulatum z kladem Cetartiodactyla i tym samym jego przynależności do Placentalia[4]. Także z analiz kladystycznych przeprowadzonych przez Archibalda i współpracowników (2011) wynika, że najprawdopodobniej Protungulatum najprawdopodobniej tworzy z rodzajami Oxyprimus i Purgatorius klad w obrębie Eutheria nie należący do Placentalia[1].
Protungulatum osiągał wielkość dzisiejszego szczura[2]. Jego niskie uzębienie zaczęło przystosowywać się do miażdżenia i zgniatania pokarmu roślinnego[2], jednakże stworzenie to nie było typowym roślinożercą. Oprócz miękkich roślin i owoców spożywało także owady[2].
Zwierzę bywa nieraz uważane się za przodka m.in. nieparzystokopytnych, waleni i szczerbaków[3].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 J. David Archibald, Yue Zhang, Tony Harper, Richard L. Cifelli. Protungulatum, confirmed Cretaceous occurrence of an otherwise Paleocene eutherian (placental?) mammal. „Journal of Mammalian Evolution”. 18 (3), s. 153-161, 2011. doi:10.1007/s10914-011-9162-1 (ang.).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Condylarths: Archaic hoofed mammals (ang.). Paleocene Mammals. [dostęp 2010-02-12].
- ↑ 3,0 3,1 Protungulatum - Dinosaurs and Extinct Species, Mammals at The Natural History Museum (ang.). [dostęp 2010-02-12].
- ↑ J. R. Wible, G. W. Rougier, M. J. Novacek, R. J. Asher. Cretaceous eutherians and Laurasian origin for placental mammals near the K/T boundary. „Nature”. 447, s. 1003-1006, 2007. doi:10.1038/nature05854 (ang.).
