Mastrycht

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
System Oddział Piętro Wiek (Mln lat)
Paleogen Paleocen Dan młodsze
Kreda Górna Mastrycht 65,5–70,6
Kampan 70,6–83,5
Santon 83,5–85,8
Koniak 85,8–89,3
Turon 89,3–93,5
Cenoman 93,5–99,6
Dolna Alb 99,6–112,0
Apt 112,0–125,0
Barrem 125,0–130,0
Hoteryw 130,0–136,4
Walanżyn 136,4–140,2
Berrias 140,2–145,5
Jura Górna Tyton starsze
Podział wg IUGS, lipiec 2009,

Mastrycht (ang. Maastrichtian)

Stratotyp dolnej granicy mastrychtu znajduje się w Tercis les Bains nad rzeką Adour (Landes, Francja). Granica opiera się na pierwszym wystąpieniu amonita Pachydiscus neubergicus (Hauer, 1858).

Nazwa pochodzi od miasta Maastricht w Limburgii (Holandia).

Był to ostatni okres, w którym żyły nieptasie dinozaury, pterozaury, plezjozaury i mozazaury.

Fauna kręgowa[edytuj | edytuj kod]

Ssaki[edytuj | edytuj kod]

Ssaki mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Montana Jeden z największych mezozoicznych ssaków.
Zalambdalestes
Montana Uważany za najwcześniejszego przedstawiciela naczelnych lub Primatomorpha
Mongolia

Ptaki[edytuj | edytuj kod]

Ptaki mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Rodzaj ptaków spokrewnionych ze współczesnymi kaczkami i gęsiami. Znaleziony w formacji Hornerstone w New Jersey. Starszy z dwóch znanych gatunków Anatalavis. Młodszy, z wczesnego eocenu Londynu, nosi nazwę A. oxfordi.
Rodzaj drapieżnego ptaka. Obejmuje dwa gatunki, oba występujące w mastrychcie. Gatunek typowy, Avisaurus archibaldi, został odkryty w formacji Hell Creek w stanie Montana.
Monotypowy rodzaj nielotnego uzębionego morskiego ptaka, spokrewniony z hesperornisem. Był to duży ptak (ponad 1,5 m długości) żyjący w płytkich wodach na terenach dzisiejszej północnej Kanady.
Przedstawiciel siewkowych z formacji Lance Creek. Jego relacje ewolucyjne są niejasne. Znany jedynie z niekompletnej kości kruczej C. major jest jedynym znanym gatunkiem z rodzaju Ceramornis.
Rodzaj siewkowatych z formacji Lance Creek w stanie Wyoming.
Rodzaj ptaka drapieżnego odkryty w Argentynie. Prawdopodobnie spokrewniony z Avisaurus. Metrowej długości przypominający orła drapieżca, jedyny znany gatunek rodzaju to Enantiornis leali.
Rodzaj dużych nielotów podobnych do bezgrzebieniowych. Jaja przypisywane wcześniej tytanozaurom mogą w rzeczywistości należeć do przedstawicieli Gargantuavis. Znany z terenów dzisiejszej Francji Gargantuavis philoinos jest jedynym znanym gatunkiem rodzaju.
Duży wodny nurkujący ptak z zębami, szczątkowymi skrzydłami i płatowatymi palcami. Odkryty w Kansas przez Marsha podczas wojny o kości.
Stosunkowo prymitywny rodzaj spokrewniony z hesperornisem. Ten uzębiony nielotny ptak żył w wodach słodkich, w przeciwieństwie do swych krewnych. Jedyny znany gatunek rodzaju to Judinornis nogontsavensis. Żył w estuariach i rzekach gór formacji Nemegt w Mongolii.
  • Laornis
    1. Laornis edvardsianus
Rodzaj ptaka brodzącego o niepewnej pozycji systematycznej, przypominał wielkością i budową nóg współczesnego kulika. Jedyny znany gatunek, żył w Argentynie
Ptak morski z Chile. Miał śródstopie ptaka nurkującego z pomocą nóg, ale jego pokrewieństwo jest nieznane. Jedyny znany gatunek żył na granicy kampanu i mastrychtu.
Rodzaj ptaków z formacji Lance Creek spokrewniony z hesperornisem.

Typowy (i jedyny znany gatunek) otrzymał epitet na cześć doktora Alexandra F. Skutcha. Odkryte szczątki obejmują tylko prawą kość kwadratową i fragmenty szkieletu pozaczaszkowego.

Krewny współczesnych kaczek i gęsi.

Jedyny znany gatunek rodzaju, Vegavis iaai, jest znany ze skamieniałości jednego osobnika odkrytych na Antarktydzie.

Teropody (nie-ptasie)[edytuj | edytuj kod]

Nie-ptasie teropody mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
  1. Abelisaurus comahuensis
Formacja Allen?, Formacja Anacleto?, Argentyna Dwunożny drapieżnik osiągający prawdopodobnie 7–9 m długości; znany jedynie z jednej niekompletnej czaszki
Majungasaurus
Masiakasaurus
Noasaurus
Ornithomimus
Pyroraptor
Saurornitholestes
Tarbosaurus
Theriznosaurus
  1. Adasaurus mongoliensis
Formacja Nemegt, Mongolia Dromeozauryd, osiągający prawdopodobnie około 2,5 m długości, wyróżniający się stosunkowo małymi pazurami na drugich palcach stóp.
  1. Albertosaurus sarcophagus
  1. Alioramus remotus
  1. Anserimimus planinychus
  1. Atrociraptor marshalli
  1. Bagaraatan ostromi
  1. Bahariasaurus ingens
Słabo poznany rodzaj mierzącego około 1,8 m drapieżnika z rodziny troodontów. Jego szczątki odnaleziono w Mongolii. Zawdzięcza swą nazwę „borogom” (ang. „borogoves”) z wiersza Jabberwocky Lewisa Carrolla. Znany jedynie z niekompletnych kończyn przednich.
  1. Bradycneme draculae
Dawniej uważany za wielką sowę. Jego nazwa znaczy „zły wolnostop”. Znaleziony w Transylwanii, aluzja do hrabiego Drakuli może być zamierzona.
  1. Carnotaurus sastrei
Duży, mierzący około 10 m długości drapieżnik, żyjący na terenie dzisiejszej Argentyny. Carnotaurus cechował się krótkim pyskiem, niewielkimi różkami nad oczami i bardzo krótkimi kończynami przednimi. Znany z jednego kompletnego szkieletu oraz odcisków skóry dowodzących, że nie był opierzony.
  1. Deinocheirus mirificus
  1. Dromiceiomimus brevitertius
  1. Dryptosaurus aquilunguis
  1. Elmisaurus rarus
  1. Elopteryx nopcsai
  1. Erliansaurus bellamanus
  1. Euronychodon portucalensis
  1. Gallimimus bullatus
  1. Heptasteornis andrewsi
  1. Laevisuchus indicus
  1. Majungasaurus crenatissimus
  1. Masiakasaurus knopfleri
  1. Nanotyrannus lancensis
Może być młodym osobnikiem Tyrannosaurus lub innego rodzaju Tyrannosauridae[1].
  1. Noasaurus leali
  1. Nomingia gobiensis
  1. Paronychodon lacustris
  1. Pyroraptor olympius
  1. Struthiomimus altus
  1. Tarbosaurus bataar
  1. Therizinosaurus cheloniformis
  1. Tochisaurus nemegtensis
  1. Troodon formosus
  1. Tyrannosaurus rex
  1. Variraptor mechinorum

Zauropody[edytuj | edytuj kod]

Zauropody mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Alamosaurus
Wielkość antarktozaura w porównaniu z człowiekiem
Saltasaurus
Bruhathkayosaurus mógł być największym dinozaurem.
Grès à Reptiles, Francja; Hiszpania
Indie

Ceratopsy[edytuj | edytuj kod]

Ceratopsy mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Anchiceratops
Pentaceratops
Triceratops był pospolitym rodzajem w mastrychcie.
  • Triceratops
    1. Triceratops horridus
    2. Triceratops prorsus
USA

Pachycefalozaury[edytuj | edytuj kod]

Pachycefalozaury mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Dracorex
Pachycephalosaurus
  • Prenocephale
    1. Prenocephale prenes
    2. Prenocephale brevis
    3. Prenocephale edmontonensis
    4. Prenocephale goodwini

Ornitopody[edytuj | edytuj kod]

Ornitopody mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Amurosaurus
Anatotitan
Charonosaurus
Edmontosaurus
Olorotitan
Parksosaurus
Shantungosaurus
Thescelosaurus
  1. Charonosaurus jiayinensis
  • Edmontosaurus
    1. Edmontosaurus regalis
    2. Edmontosaurus annectens
    3. Edmontosaurus sakatchewansis
  • Rhabdodon
    1. Rhabdodon priscus
    2. Rhabdodon septimanicus
  • Tanius
    1. Tanius sinensis
  1. Zalmoxes robustus
  2. Zalmoxes shqiperorum

Ankylozaury[edytuj | edytuj kod]

Ankylozaury mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Potwierdzone Największy ankylozaur
Kampan do mastrychtu Formacja Horseshoe Canyon, Alberta, Kanada Masywny nodozaur mierzący około 6,6 m długości i 2 m wysokości. Miał małe, nierówne kostne płytki na grzbiecie i głowie oraz ostre kolce na grzbiecie i ogonie. Cztery największe kolce wyrastały z ramion po każdej stronie, dwa z nich dzieliły się u niektórych gatunków na części. Widziana z góry czaszka miała kształt gruszki.

Pterozaury[edytuj | edytuj kod]

Pterozaury mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Formacja Densus-Ciula, Rumunia, jeden z największych znanych pterozaurów (rozpiętość skrzydeł ok. 12 m)
Hatzegopteryx
Nyctosaurus
Quetzalcoatlus
Ameryka Północna
Ameryka Północna, jeden z największych znanych pterozaurów (rozpiętość skrzydeł ok. 10 m)

Krokodyle[edytuj | edytuj kod]

Krokodyle mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika

Plezjozaury[edytuj | edytuj kod]

Plezjozaury mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Elasmosaurus

Łuskonośne[edytuj | edytuj kod]

Łuskonośne mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Mozazaur
Globidens
Platecarpus
Plotosaurus
Prognathodon
Tylosaurus
Mozazaur
Mozazaur
  • Hainosaurus
    1. Hainosaurus bernardi
    2. Hainosaurus gaudryi
Mozazaur
Mozazaur
Mozazaur
  • Liodon
    1. Liodon sectorius
Mozazaur
  • Mosasaurus
    1. Mosasaurus dekayi
    2. Mosasaurus hoffmanni
    3. Mosasaurus mokoroa
Mozazaur
Wąż
Mozazaur
Mozazaur
Mozazaur
Mozazaur
Mozazaur
Mozazaur
Mozazaur

Żółwie[edytuj | edytuj kod]

Żółwie mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Gatunek żółwia morskiego z Kansas uznany mylnie za hadrozaura przez E. D. Cope'a. Jedyny znany obecnie gatunek Pneumatoarthrus.

Płazy[edytuj | edytuj kod]

Płazy mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
  • Beelzebufo ampinga

Ryby kostnoszkieletowe[edytuj | edytuj kod]

Ryby kostnoszkieletowe mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika

Ryby chrzęstnoszkieletowe[edytuj | edytuj kod]

Ryby chrzęstnoszkieletowe mastrychtu
Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika
Raja nabijana jest współczesnym gatunkiem z rodzaju Raja

Flora[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Henderson (2005). „Nano No More: The death of the pygmy tyrant.” In „The origin, systematics, and paleobiology of Tyrannosauridae”, a symposium hosted jointly by Burpee Museum of Natural History and Northern Illinois University.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. International Commission on Stratigraphy (ang.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło mastrycht w Wikisłowniku