Przełęcz Semmering

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Semmering
Semmering
Państwo  Austria
Wysokość 984 m n.p.m.
Pasmo Północne Alpy Wapienne
Położenie na mapie Styrii
Mapa lokalizacyjna Styrii
Semmering
Semmering
Położenie na mapie Austrii
Mapa lokalizacyjna Austrii
Semmering
Semmering
Ziemia 47°37′59″N 15°49′48″E/47,633056 15,830000
Linia kolejowa na Przełęczy Semmeringa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Semmeringbahn um 1900.jpeg
Kraj Austria
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, IV
Charakterystyka #785
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1998
na 22. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Ziemia 47°37′59″N 15°49′48″E/47,633056 15,830000

Przełęcz Semmering (niem. Semmeringpass) – przełęcz w Alpach, na terenie Austrii, między Dolną Austrią i Styrią. Na przełęczy znajduje się miejscowość turystyczno-uzdrowiskowa Semmering.

Przełęcz jest położona na wysokości 984 m n.p.m. i jest najważniejszym przejściem między oboma krainami w Austrii. W 1854 roku poprowadzono przez nią linię kolejową z licznymi tunelami. W 1998 roku ten odcinek linii kolejowej został dodany do listy światowego dziedzictwa UNESCO. Przez przełęcz przebiegają też bardzo ważne połączenia drogowe z Wiednia do Klagenfurtu i do Włoch.

W 2004 roku otwarto prowadzący pod przełęczą tunel drogowy w ciągu drogi ekspresowej S6.

Linia kolejowa Semmering[edytuj | edytuj kod]

Kolej Semmering o długości 41 km była pierwszą linią normalnotorowej kolei górskiej w Europie. Została zaprojektowana przez austriackiego inżyniera Carla von Ghega odpowiedzialnego za budowę linii WiedeńTriesti zbudowana w latach 1848–1854[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Von Ghega opracował projekt po przestudiowaniu 39 linii kolejowych w Stanach Zjednoczonych i sporządzeniu szczegółowych map terenów wokół przełęczy. Aby sporządzić odpowiednio dokładne mapy von Ghega wynalazł nowe instrumenty pomiarowe[1]. Von Ghega wytyczył kilka alternatywnych linii, po czym wybrał jedną, której budowa nie wymagała zbyt wielu tuneli[1]. Plan von Ghegy został ukończony w 1847 roku i zakładał budowę linii o długości 42 km, z 22 większymi mostami i wiaduktami oraz tunelem o długości 1200 m[1]. Projekt został zaakceptowany do realizacji przez austriackiego ministra robot publicznych w czerwcu 1848 roku, pomimo protestów prasy i inżynierów[1].

Prace rozpoczęto w sierpniu 1848 roku – linia została podzielona na 14 odcinków, których budowę powierzono 14 różnym firmom. Z początku przy budowie zatrudnionych było 1421 pracowników, a wraz z rozwojem prac ich liczba wzrosła do 20 tys.[1]. Linia wymagała budowy nowej lokomotywy, zdolnej do prowadzenia pociągu w ostrych zakrętach i przy wysokim nachyleniu terenu. W 1850 roku cztery firmy przystąpiły do konkursu, jednak żaden z ich projektów nie spełniał wymogów eksploatacji linii. Promień łuku górskiego toru kolejowego był mały, a parowozy, by mieć odpowiednią moc na trasę górską były ciężkie i długie[2]. Osie w ostoi były osadzone sztywno, co powodowało wykolejanie[2]. Wyzwaniem była taka budowa parowozu, by był on na tyle elastyczny by pokonać ciasne łuki, a jednocześnie na tyle sztywny, by przy większych prędkościach zagwarantować spokojną jazdę[2].

Zaprojektowanie nowej lokomotywy powierzono austriackiemu inżynierowi Wilhelmowi Engerthowi (1814–1884)[3], który wykorzystując najlepsze pomysły z wcześniejszych projektów, stworzył parowóz wieloczłonowy i natychmiast podjęto produkcję 26 lokomotyw Engertha[1].

Linia została zelektryfikowana w latach 1957–1959[1].

Dzięki zbudowaniu linii kolejowej na przełęczy wybudowano pierwszy alpejski kurort – Semmering[1].

Przebieg linii[edytuj | edytuj kod]

Linia rozpoczyna się w Gloggnitz na wysokości 436 m n.p.m. i kończy się w Mürzzuschlag na wysokości 677 m n.p.m. Najwyższy punkt linia osiąga na 29 km – 896 m n.p.m. Dla potrzeb linii zbudowano 14 tuneli o łącznej długości 1 477 metrów oraz 14 wiaduktów o łącznej długości 1 477 metrów – tunele i wiadukty stanowią 20% linii[1]. Ponadto linia wykorzystuje 118 mniejszych kamiennych mostów łukowych i 11 mostów stalowych. Wzdłuż linii wzniesiono 57 dwupiętrowych kamiennych budynków zaplecza technicznego o charakterystycznym wykończeniu dekoracyjnymi cegłami. Budynki te rozmieszczono w odległości ok. 700 m od siebie[1]. Przebieg linii:

Odcinek Gloggnitz–Payerbach:

  • Dworzec w Gloggnitz (439 m n.p.m.)
  • Stacja Schlöglmühl (458 m n.p.m.)
  • Stacja Payerbach-Reichenau (493 m n.p.m.)

Odcinek Schwarzatal–Eichenberg:

  • Wiadukt Schwarzatal przez dolinę rzeki Schwarzy
  • Wiadukt Payerbachgraben
  • Stacja Küb (543 m n.p.m.)
  • Wiadukt Kübgraben
  • Tunel Pettenbach (dług. 185,25 m)
  • Wiadukt Höllgraben
  • Tunel Steinbauer (dług. 87,66 m)
  • Wiadukt Abfaltersbachgraben
  • Stacja Eichberg (609 m n.p.m.)

Odcinek dolina rzeki Auerbach – Klamm-Schottwien:

  • Tunel Eichberg (dług. 88,80 m)
  • Tunel Geyregger (dług. 80,95 m)
  • Tunel Rumpler (dług. 52,36 m)
  • Stacja Klamm-Schottwien (699 m n.p.m.)

Odcinek tunel Klamm–Mürzzuschlag:

  • Tunel Klamm (dług. 190,83 m)
  • Wiadukt Wagnergraben
  • Wiadukt Gamperlgraben
  • Tunel Gamperl (dług. 78,2 m)
  • Wiadukt Rumplergraben
  • Tunel Weinzettelwand (dług. 688 m)
  • Tunel Weinzettelfeld (dług. 238,96 m)
  • Stacja Breitenstein (791 m n.p.m.)
  • Tunel Kleiner Krausel (dług. 13,82 m)
  • Wiadukt Krausel-Klause
  • Tunel Polleros (337 m)
  • Wiadukt Kalte-Rinne
  • Wiadukt Adlitzgraben
  • Tunel Weberkogel (dług. 406,91 m)
  • Tunel Wolfsberg (dług. 439,53 m)
  • Stacja w Wolfsbergkogel (883 m n.p.m.)
  • Wiadukt Kartnerkogel
  • Stacja Semmering (896 m n.p.m.)
  • Stary i nowy tunel Semmering (dług. 1512 m)
  • Wiadukt Steinhaus
  • Stacja Steinhaus (838 m n.p.m.)
  • Wiadukt Holzergraben
  • Wiadukt bei Jauern
  • Stacja Spital am Semmering (789 m n.p.m.)
  • Wiadukt Fröschnitzbach
  • Dworzec w Mürzzuschlag (681 m n.p.m.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 UNESCO: Semmering Railway (ang.). [dostęp 2015-01-13].
  2. 2,0 2,1 2,2 Parowozy.info: Mechanizm ruchu (pol.). [dostęp 2015-01-17].
  3. Fritz Steiner: Engerth, Eduard. W: Neue Deutsche Biographie – wydanie on-line. T. 4. 1959, s. 530. [dostęp 2015-01-17]. (niem.)