Rumianek bezpromieniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rumianek bezpromieniowy
Matricaria discoidea - lõhnav kummel Keilas.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj Matricaria
Gatunek rumianek bezpromieniowy
Nazwa systematyczna
Matricaria discoidea DC.
Prodr. 6:50. 1838
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Matricaria discoidea.jpg

Rumianek bezpromieniowy (Matricaria discoidea DC.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Naturalnym obszarem występowania tego gatunku jest Ameryka Północna i Azja Wschodnia. W Europie jest kenofitem. Sprowadzony został w 1866 r. do ogrodu botanicznego i wkrótce potem stwierdzono jego występowanie na siedliskach naturalnych. W XX w szeroko się rozprzestrzenił. W Polsce po raz pierwszy stwierdzono jego występowanie na Nizinie Nadwiślańskiej[2]. Obecnie w Polsce jest rośliną bardzo pospolitą.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

  • Dotychczas w piśmiennictwie naukowym zazwyczaj podawano dla tego gatunku nazwę Chamomilla suaveolens (Pursh) Rydb., takiej też nazwy używa Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski[3]. Jednak według nowszych ujęć taksonomicznych nazwa ta jest błędna, a gatunek ten należy do rodzaju Matricaria[4].
  • Synonimy: Artemisia matricarioides auct., Chamomilla suaveolens (Pursh) Rydb., Matricaria matricarioides auct., Matricaria suaveolens (Pursh) Buchenau, Santolina suaveolens Pursh

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Wzniesiona i silnie rozgałęziająca się, naga, o wysokości do 40 cm, dość gruba. Cała roślina ma charakterystyczny zapach rumianku.
Liście
Ulistnienie naprzemianległe, gęste. Liście siedzące, 2-3 krotnie pierzastodzielne, złożone z równowąskich listków.
Kwiaty
Bardzo drobne kwiaty zebrane w koszyczki o średnicy 13-25 mm wyrastające na krótkich, górą nieco zgrubiałych szypułkach na szczytach łodyg. Okrywa koszyczka złożona z szeroko obłonionych, jajowatych i tępo zakończonych listków. Dno koszyczka jest stożkowate i puste wewnątrz, bez plewinek. W koszyczku występują głównie kwiaty rurkowe, kwiatów języczkowych przeważnie brak. Kwiaty rurkowe są 5-ząbkowe, zielonożółtego koloru. Kwitnie od czerwca do sierpnia.
Owoc
Niełupki brunatnoszarego koloru o szerokości ok. 0,5 mm i długości 2 mm, posiadające po bokach ciemniejsze, żywiczne smużki. Od wewnątrz mają 4 żeberka, na szczycie krótki rąbek. Jego nasiona są bardzo odporne na mróz i suszę (m.in. dzięki żywicznym smużkom).

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Pospolicie występuje na przydrożach, w ogrodach i na polach uprawnych, jako chwast. Roślina ruderalna. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O/All. Polygonion avicularis i Ass. Lolio-Polygonetum[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina lecznicza:
    • Surowiec zielarski : koszyczki kwiatowe (Anthodium Matricariae discoideae). Zawierają glikozydy, garbniki, goryczki, olejki eteryczne.
    • Działanie : napotne, przeciwzapalne, rozkurczające, podobne do rumianku pospolitego, jednakże słabsze. Ponieważ rumianek bezpromieniowy zawiera mało azulenu, obecnie używa się do tego celu głównie rumianku pospolitego. Rumianek bezpromieniowy używany bywa do zwalczania robaków (glista ludzka, włosogłówka ludzka, owsik ludzki) i wyprysków na skórze, pokrzywki, świądu (zobacz: → linki zewnętrzne).
    • Zbiór i suszenie : zbiera się koszyczki podczas kwitnienia, suszy pojedynczą warstwą w zacienionym i przewiewnym miejscu. Wysuszone przechowuje się w zamkniętych pojemnikach.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. Gatunki obce w Polsce
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  2. Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  4. 60 chwastów do zielnika

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]