Sąsiedzi (serial animowany)

Sąsiedzi ...a je to!, Pat a Mat
Bohaterowie serialu w Bajkowym Lesie w Jiříkovie (2008)
Gatunek serialu	animowany serial lalkowy
Kraj produkcji	Czechosłowacja Czechy
Oryginalny język	czeski
Liczba odcinków	77 + 1 nieemitowany
Liczba serii	4
Spis odcinków
Produkcja
Produkcja	Krátký Film Praha AIF Atéliery Bonton Zlín
Reżyseria	Lubomír Beneš (odc. 1-35, 37-40, 42-49) Marek Beneš (odc. 36, 41, 57-62, 65-67, 72-74) František Váša (odc. 50) Ladislav Pálka (odc. 51-52, 56, 68-70, 76) Vlasta Pospíšilová (odc. 53-54, 63-64, 71, 78) Milan Šebesta (odc. 55, 75) Josef Lamka (odc. 77)
Scenariusz	Lubomír Beneš Vladimír Jiránek Marek Beneš Jiří Kubíček Vendulka Čvančarová
Muzyka	Petr Skoumal (odc. 2-78) Luboš Fišer (odc. 1)
Zdjęcia	Lubomír Beneš
Scenografia	Vladimír Jiránek
Czas trwania odcinka	7-9 min.
Emisja
Stacja telewizyjna	Domo Fox Kids/Jetix/Disney XD TVP 1
Lata emisji	1976–2004
Data premiery	1976
Od lat	dozwolone bez ograniczeń (wg KRRiT)

Sąsiedzi (oryginalne tytuły czeskie: Pat a Mat oraz ...a je to!; pol. Pat i Mat oraz ...i to wszystko!) – czechosłowacki, później (od 1994 r.) czeski lalkowy serial animowany opowiadający o perypetiach dwóch majsterkowiczów, Pata i Mata. Został stworzony w 1976 r. przez reżysera filmu, Lubomíra Beneša oraz scenarzystę i scenografa, Vladimíra Jiránka.

O serialu

Film przedstawia dwóch bohaterów stawiających czoło problemom i próbujących je rozwiązać samodzielnie za pomocą prostych narzędzi, co zawsze jest przyczyną jeszcze większych problemów. Mimo wszystko, bohaterowie są zadowoleni z wyniku swojej ciężkiej pracy.

Niezręczność manualna to główny motyw serialu. Obok humoru, cechą filmu jest także optymistyczne podejście do życia. Dwójka bohaterów zawsze podejmuje wyzwanie i nie poddaje się aż znajdzie rozwiązanie problemu.

Początkowo tytułowi sąsiedzi mieszkają w bloku (odc. 1-10, 15-17, 19, 21, 23, 26, 28), w niektórych odcinkach spędzają czas na działce rekreacyjnej (odc. 12-14, 18, 22, 24-25, 27, 29). Potem w dwóch domach typu "klocek" (odc. 30–49) i na końcu w domu typu "bliźniak" (odc. 51–78). W odcinku "Przeprowadzka" Pat i Mat przeprowadzają się na działkę rekreacyjną, natomiast w odcinku "Śniadanie na trawie" Pat i Mat jadą na piknik.

Serial jest też znany z charakterystycznej ścieżki dźwiękowej, skomponowanej przez Petra Skoumala, która prawie w całości jest wykonywana na harmonijce ustnej.

Bohaterowie

W serialu bohaterów jest tylko dwóch. Nie wyemitowano jeszcze odcinka, w którym bohaterowie posługiwali się dialogami, czy występowali więcej lub mniej niż dwie osoby. W niektórych odcinkach są momenty, gdzie na początku epizodu pojawia się jeden bohater, a potem drugi. Opis głównych bohaterów przedstawia się następująco:

• Pat – ma łysą, bardziej zaokrągloną głowę, duży nos i półokrągłe, wystające uszy. Na głowie nosi niebieski beret z antenką. Zawsze nosi żółtą bluzkę, niebieskie dżinsy o wielkim rozmiarze oraz czarne (pierwotnie brązowe) buty. W niektórych odcinkach 4. sezonu jego bluzka była nieco większa.
• Mat – jest łysy, trochę wyższy i chudszy od sąsiada. Ma jajowatą głowę, wielki, wyższy nos oraz wystające, półowalne uszy. Nosi na głowie niewielką zimową czapkę w biało-niebieskie, ustawione poziomo paski (w serii 1-3 wzory) z białym pomponem. W odcinku pilotażowym nosił czerwoną bluzkę, potem w odc. 2-29 szarą. Od odcinka 30. (drugi sezon) powrócił do noszenia czerwonej, po czym ma ją na sobie aż do dziś. Nosi też niebieskie, szerokie dżinsy i czarne buty.

Historia

Dwójka bohaterów pierwszy raz pojawiła się w krótkim filmie pt. Kuťáci (Obiad) w 1976 r. Później w latach 1979–1985 wystąpili w serialu telewizyjnym pt. A je to! (dosł. I to wszystko!, w Polsce ten tytuł się nie przyjął). Pat i Mat zostali "ochrzczeni" w 1989 r., serial został też przemianowany na Pat a Mat. Nowa nazwa serialu jest widoczna aż do dziś.

Autorzy myśleli o stworzeniu komedii dla widzów dorosłych, ale serial stał się popularny wśród widzów w każdym wieku. W byłej Czechosłowacji, pierwsze 35 odcinków mogło być wyprodukowane tylko jako 7-minutowe programy dla dzieci.

Serial zdobył popularność w wielu krajach. Był nadawany m.in. w Czechach, Polsce, Niemczech, Szwajcarii, Brazylii, Finlandii, Holandii, Norwegii, Iranie, Chorwacji, Islandii, Hiszpanii, Węgrzech, Jugosławii, Szwecji, Jordanii.

Po rozpadzie Czechosłowacji, Lubomír Beneš (zmarły w 1995) założył własne studio filmowe AIF w Pradze w 1990 r. Dzięki pomocy finansowej z zewnątrz, Beneš i jego zespół nakręcił 14 nowych odcinków.

W 2002 roku wznowiono po kilkuletniej przerwie produkcję serialu. Najnowsze odcinki zostały zrealizowane przez wytwórnię Atéliery Bonton Zlín oraz przez mniejsze studia produkujące dla zlínskiej wytwórni: Anima i Pat Mat. Reżyserem w odcinkach ze studia Pat Mat jest syn Lubomíra Benesza, Marek Beneš. Wytwórnia ze Zlína nakręciła 9 nowych odcinków, Anima 7 odcinków, a Pat Mat najwięcej, bo aż 12 odcinków. W poprzednich sezonach niektóre z odcinków były zakończone słynnymi porażkami bohaterów, lecz w przeciwieństwie do nich, epizody te charakteryzują się szczęśliwym zakończeniem, choć istnieje również kilka tych, co stanowią wyjątek.

Spis odcinków

Wszystkie odcinki składają się z 4 serii, odcinka pilotażowego (odc. 1) oraz odcinka nieemitowanego w Polsce i krajach zagranicznych (odc. 50). Do chwili obecnej łącznie powstało 78 odcinków z przygodami Pata i Mata. W Polsce emitowany w 1988 w piątkowej wieczorynce.

Poniżej przedstawiony jest spis odcinków serialu "Sąsiedzi":

Nr	Rok produkcji	Polski tytuł	Słowacki tytuł 1979-1985 (czeski tytuł), czeski tytuł 1989-2004	Reżyser odcinka
1	1976	Obiad	Kuťáci	Lubomír Beneš
...a je to! - 28 odc.
2	1979	Tapety	Tapety	Lubomír Beneš
3	1979	Warsztat	Dielňa (Dílna)	Lubomír Beneš
4	1979	Dywan	Koberec	Lubomír Beneš
5	1979	Bujane krzesło	Hojdacie kreslo (Houpací křeslo)	Lubomír Beneš
6	1979	Obraz	Obraz	Lubomír Beneš
7	1979	Garaż	Garáž	Lubomír Beneš
8	1979	Światło	Svetlo (Světlo)	Lubomír Beneš
9	1981	Gramofon	Gramofón (Gramofon)	Lubomír Beneš
10	1981	Grill	Gril	Lubomír Beneš
11	1982	Przeprowadzka	Sťahovanie (Stěhování)	Lubomír Beneš
12	1982	Woda	Voda	Lubomír Beneš
13	1982	Lotniarze	Skokani	Lubomír Beneš
14	1982	Ogródek	Záhradka (Zahrádka)	Lubomír Beneš
15	1982	Malowanie	Maľovanie (Malování)	Lubomír Beneš
16	1982	Krzyżówka	Krížovka (Křížovka)	Lubomír Beneš
17	1983	Domowe ćwiczenia	Telocvičňa (Tělocvičňa)	Lubomír Beneš
18	1983	Budka dla ptaków	Búdka (Budka)	Lubomír Beneš
19	1983	Wielkie pranie	Veľké pranie (Velké prádlo)	Lubomír Beneš
20	1983	Śniadanie na trawie	Raňajky v tráve (Snídaně v trávě)	Lubomír Beneš
21	1983	Pralka	Práčka (Pračka)	Lubomír Beneš
22	1983	Deszcz	Dážď (Děšť)	Lubomír Beneš
23	1984	Wycieczka	Výlet	Lubomír Beneš
24	1984	Winnica	Vinári (Vinaři)	Lubomír Beneš
25	1984	Łyżwy	Korčule (Brusle)	Lubomír Beneš
26	1984	Fortepian	Klavír	Lubomír Beneš
27	1985	Garncarze	Hrnčiari (Hrnčíři)	Lubomír Beneš
28	1985	Telewizor	Porucha	Lubomír Beneš
29	1985	Jabłko	Jablko	Lubomír Beneš
Pat a Mat (Krátký Film Praha) - 6 odc.
30	1989	Klucz	Klíč	Lubomír Beneš
31	1989	Meble	Nábytek	Lubomír Beneš
32	1990	Kosiarka	Sekačka	Lubomír Beneš
33	1990	Generalne porządki	Generální úklid	Lubomír Beneš
34	1990	Drzwi	Dveře	Lubomír Beneš
35	1990	Dach	Střecha	Lubomír Beneš
Pat a Mat (AIF) - 15 odc.
36	1992	Ciasteczka	Sušenky	Marek Beneš
37	1992	Drzwi garażowe	Vrata	Lubomír Beneš
38	1992	Rowerzyści	Cyklisti	Lubomír Beneš
39	1992	Płytki	Dlaždice	Lubomír Beneš
40	1992	Parkiet	Parkety	Lubomír Beneš
41	1992	Rynna	Okap	Marek Beneš
42	1993	Kabriolet	Kabriolet	Lubomír Beneš
43	1994	Awaria	Nehoda	Lubomír Beneš
44	1994	Bilard	Kulečník	Lubomír Beneš
45	1994	Żywopłot	Živý plot	Lubomír Beneš
46	1994	Sejf	Trezor	Lubomír Beneš
47	1994	Błotnik	Blatník	Lubomír Beneš
48	1994	Modelarze	Modeláři	Lubomír Beneš
49	1994	Windsurfing	Windsurfing	Lubomír Beneš
odcinek niedopuszczony do dystrybucji
50	1998	Karty	Karty	František Váša
Pat a Mat se vracejí - 28 odc. Pat i Mat powracają / Pat & Mat return
51	2003	Domowe grilowanie	Opekaji spekáčky	Ladislav Pálka
52	2003	Dekarze	Opravují střechu	Ladislav Pálka
53	2003	Wspólna fotografia	Černá bedýnka	Vlasta Pospíšilová
54	2003	Meble na kółkach	Kolečka	Vlasta Pospíšilová
55	2003	Psia buda	Psí bouda	Milan Šebesta
56	2003	Kłopoty z podłogą	Natírají podlahu	Ladislav Pálka
57	2003	Szklarnia	Skleník	Marek Beneš
58	2003	Huśtawka	Houpačka	Marek Beneš
59	2003	Pułapka na myszy	Nezvaný návštěvník	Marek Beneš
60	2003	Ochroniarze	Bodygárdi	Marek Beneš
61	2003	Malowanie okien	Natírají okna	Marek Beneš
62	2002	Puzzle	Puzzle	Marek Beneš
63	2003	Pisanka	Velikonoční vajíčko	Vlasta Pospíšilová
64	2003	Sposób na odchudzanie	Štíhlá linie	Vlasta Pospíšilová
65	2003	Automat do napojów	Automat	Marek Beneš
66	2003	Tor samochodowy	Autodráha	Marek Beneš
67	2003	Akwarium	Akvárium	Marek Beneš
68	2003	Dynia	Zavařují	Ladislav Pálka
69	2003	Pragnienie latania	Rogalo	Ladislav Pálka
70	2004	Golfiarze	Hrají golf	Ladislav Pálka
71	2004	Złośliwa zakrętka	Někam to zapadlo	Vlasta Pospíšilová
72	2004	Budowa basenu	Kopají bazén	Marek Beneš
73	2004	Jak powiesić obraz	Věší krajinu	Marek Beneš
74	2004	Choinka	Vánoční stromeček	Marek Beneš
75	2003	Wigilia	Vánočka	Milan Šebesta
76	2003	Gorączka	Stůňou	Ladislav Pálka
77	2003	Faks	Fax	Josef Lamka
78	2003	Truskawki	Jahody	Vlasta Pospíšilová

DVD i VHS

W Polsce odcinki Sąsiadów zostały wydane na róznych nośnikach przez SDT Film. Płyty VCD z odcinkami serialu były dołączane także do czasopism, lecz najczęściej jako kilka odcinków jednorazowo. W czerwcu 2007 r. większą serię płyt dołączano do Dziennika Bałtyckiego, Gazety Lubuskiej, Głosu Wielkopolskiego oraz Głosu Koszalińskiego. Jednak mimo zapewnienia o wszystkich odcinkach – zostało wydanych tylko 60, które zostały umieszczone na płytach losowo, przy czym Głos Koszaliński miał ich o wiele mniej.

Gra komputerowa

W 2008 w czeskim studiu Centauri Production powstała także gra komputerowa Pat & Mat: The Game (po polsku: Sąsiedzi: Pat i Mat). Została wydana na świecie w sierpniu 2009, a w Polsce w marcu 2010 r. Jest ona grą logiczno-przygodową, w której gracz przejmie sterowanie nad głównymi bohaterami. Celem gry jest rozwiązywanie codziennych problemów technicznych. Niekiedy należy przełączać się między postaciami. Rozgrywka staje się jeszcze trudniejsza, ponieważ każdy z głównych bohaterów dysponuje różnymi zdolnościami i umiejętnościami. Sąsiedzi zachowują się tak samo jak w serialu, razem z mimiką twarzy i gestami. W grze została zaimplementowana także charakterystyczna ścieżka dźwiękowa.

Wprowadzono także możliwość kupienia gry za pomocą programu Steam.

Bohaterowie poza serialem

Reklamy

Sąsiedzi wystąpili też w kilku słoweńskich spotach reklamowych sklepu Merkur. Jeden spot reklamowy trwa około 26 sekund. W jednej reklamie Pat i Mat oglądali mecz w telewizji ubrani w sportowe koszulki. Niestety zepsuł im się telewizor. Zakupili nowy w sklepie Merkur. W innym Mat odpakowywał prezent spod choinki, z którego wyskoczył Pat. Jest też kilka innych spotów reklamowych związanych z kosiarkami (produkt ze sklepu) oraz z innymi artykułami takimi jak narzędzia dla majsterkowiczów.

W Polsce w 2009 roku Pat i Mat pojawili się w reklamie firmy Link4. Wykorzystano fragment odcinka "Faks".

Data

W 2004 roku w Norwegowie Tom Idland i Knut Arne Lindeland stworzyli we własnym studiu odcinek "Data" (pol. Komputer). W odcinku Mat przychodzi do Pata aby zobaczyć jego własnoręcznie zbudowany komputer. Później sam też rozpoczyna budowę swojego. Razem grają w komputerowe strzelanki. Na sam koniec obaj z użyciem prawdziwej broni wychodzą na zewnątrz i zaczynają strzelać do ludzi. Film trwa 3 min. 35 sek. i został zrealizowany w technice animacji komputerowej.

Linki zewnętrzne

• Sąsiedzi w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Sąsiedzi w bazie filmweb.pl
• oficjalna strona serialu "Pat a Mat"
• fanowska strona o serialu Pat i Mat
• spoty reklamowe z Sąsiadami