Ska

Ska – styl muzyczny wywodzący się z Jamajki, zapoczątkowany w końcowej fazie lat 50. XX wieku. Był prekursorem rocksteady oraz reggae.

Charakterystyka stylu

Muzyka ska wykonywana jest w tempie od żywego po bardzo szybkie. Zdecydowanie przeważają w niej parzyste podziały rytmiczne. Świadcząca o pokrewieństwie z jazzem tendencja do używania rytmu synkopowanego występuje, ale nie jako cecha definiująca; natomiast jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech rytmu ska jest dodatkowe akcentowanie elementów taktu zazwyczaj cichszych w innych stylach, czyli drugiej i czwartej nuty w takcie. Funkcję tę najczęściej pełni gitara rytmiczna (tradycyjnie używano elektrycznych gitar orkiestrowych). Bardzo podkreślona jest rola kontrabasu bądź gitary basowej – linia basowa z reguły tradycyjnie akcentuje pierwszą i trzecią nutę taktu. Łącznikiem między sekcją rytmiczną i solową są zazwyczaj sekcje instrumentów dętych – tradycyjnie najchętniej puzonu i trąbki, rzadziej saksofonów. Partie solowe są improwizowane, jak w jazzie, ale z reguły nacisk w nich kładziony jest na melodię i rytm, a nie harmonię, jak w przypadku jazzu.

Muzyka ska ma niemal zawsze charakter ludyczny i rozrywkowy, zdecydowana większość utworów ma charakter taneczny, niezależnie od warstwy lirycznej utworów (która może być bardzo poważna i poruszać tematy dalekie od beztroskiej rozrywki). Styl ska jest pozbawiony tak daleko posuniętej dbałości o formę i skomplikowania formalnego, jakie charakteryzują jazz, co może być nawet powodem do protekcjonalnego traktowania tego gatunku przez jazzmanów, ale ładunek emocjonalny, który w muzyce jazzowej ulega bardzo często zatarciu przez wyszukaną formę, w muzyce ska jest uwyraźniony w bardzo wysokim stopniu przy zachowaniu bardzo zbliżonego instrumentarium i podobnej palety środków artystycznych.

Historia

Styl Ska powstał pod wpływem połączenia takich gatunków muzycznych jak rhythm 'n' blues, calypso, jazz (szczególnie odmiana nowoorleańska) i swing. Słowo ska jest prawdopodobnie wyrazem dźwiękonaśladowczym, używanym przez DJ-ów, którzy w ten sposób zachęcali odbiorców do zabawy. Powstanie ska związane jest z sound systemami. Pierwszymi ich twórcami byli Duke Reid i Sir Coxsone. Dzięki nim świat poznał ska, reggae czy dub. Między dyskotekami tych DJ istniała silna rywalizacja (dochodziło m.in. do walk na noże). Te nieformalne sound systemowe walki miały swoje plusy – dzięki nim świat poznał takie osobistości jak np. Prince Buster czy Derrick Morgan.

Bardzo ważną rolę w powstaniu ska odegrali jamajscy jazzmani: muzycy, początkowo nabywani jako sesyjni, założyli grupę The Skatalites. Zespół ten jest uważany za klasyka gatunku ska. Dzięki jamajskim emigrantom styl ten w krótkim czasie dotarł na Wyspy Brytyjskie, gdzie został zaadoptowany przez białą młodzież spod sztandarów mods, oraz skinheads. Pod koniec lat 60. ska zostało wyparte przez rocksteady.

Elementy muzyki ska znaleźć można w albumach Boba Marleya.

Po ponad dziesięcioletnim letargu, ska odkryto na nowo. Nowa forma stylu była bardziej energiczna. Druga połowa lat 70. to epoka punk rocka, który miał wpływ na brzmienie ska. Czołowe grupy tamtej dekady (The Specials, The Beat, The Selecter, The Bodysnachers, Madness, Bad Manners) stworzyły nowy rodzaj muzyczny – 2 Tone, nagrywając w legendarnej dziś wytwórni 2 Tone Records.

W drugiej połowie lat 90. XX wieku styl ska opanował USA i przyjął miano 3 wave ska (3 fala ska). Wtedy też powstały odmiany tego stylu: ska-core, ska punk, cyber-ska, acid-ska, swing-ska itp. Do najciekawszych grup 3 fali ska zaliczane są: The Toasters, Ska-P, Skalariak, Bim Skala Bim, Let's Go Bowling, Slackers, Skinnerbox, Hepcat, Mighty Mighty Bosstones czy Save Ferris.

Obecnie muzyka ska łączona jest z punkiem lub hardcorem.

Ska w Polsce

Za jednego z pierwszych polskich wykonawców grających muzykę ska uważa się formację Mr. Zoob. Do czołowych polskich wykonawców reprezentujących ten gatunek zaliczyć można takie zespoły jak Dr. Cycos, Horrorshow, Skambomambo, Vespa, Skankan, Cała Góra Barwinków, Skampararas, Skauci, Skapoint, The Bartenders, Wersja de Lux, Sari Ska Band, Zabili Mi Żółwia, Akurat, Podwórkowi Chuligani, The Mugshots. W Polsce liczne zespoły punkowe (takie jak Alians, Farben Lehre, Śmierć Kliniczna, Fate), inspirując się utworem "Punky Reggae Party" Boba Marleya, łączą punk rocka ze ska oraz reggae.

Pierwszą piosenką w stylu ska powstałą w Polsce, jest utwór Alibabek, Jamajka Ska z 1965.

Linki zewnętrzne

• rudemaker.pl – największy polski serwis o ska
• Historia ska (ang.)