Puchacz śnieżny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sowa śnieżna)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Puchacz śnieżny
Bubo scandiacus[1]
(Linnaeus, 1758)
Puchacz śnieżny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd sowy
Rodzina puszczykowate
Rodzaj Bubo
Gatunek puchacz śnieżny
Synonimy
  • Strix scandiaca Linnaeus, 1758[2]
  • Strix nyctea Linnaeus, 1758[2]
  • Nyctea scandiaca (Linnaeus, 1758)[1]
  • Bubo scandiaca (Linnaeus, 1758)[3]
  • Bubo virginianus wapacuthu (Gmelin, 1788)[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Przybliżony zakres występowania: niebieski - zima, zielony - lato
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Puchacz śnieżny, sowa śnieżna[4] (Bubo scandiacus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych (Strigidae).

Klasyfikacja systematyczna[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został dwukrotnie opisany naukowo przez Karola Linneusza w dziesiątej edycji Systema Naturae, w 1758 roku, pod nazwami Strix scandiaca i Strix nyctea[2]. Zgodnie z zasadami ICZN, pierwsza nazwa ma priorytet, a druga jest jej synonimem. W 1826 gatunek został przeniesiony do monotypowego rodzaju Nyctea Stephens, 1826.

Późniejsze badania genetyczne wykazały bliskie pokrewieństwo tego gatunku z puchaczami z rodzaju Bubo. Na tej podstawie w 2003 roku AOU zaakceptował zmianę nazwy Nyctea scandiaca na Bubo scandiacus[5]. Również polska nazwa zwyczajowa została zmieniona na puchacz śnieżny[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gniazduje w tundrze Eurazji i Ameryki Północnej. Zimuje na całym Półwyspie Skandynawskim, w środkowej Azji oraz tajdze i północnej części Wielkich Równin Ameryki Północnej.

W Polsce nielicznie zimują najczęściej młode osobniki, głównie na północy kraju[7]. Inwazyjne pojawy w kraju odnotowano zimą 1920/21 i 1932/33[8]. Spotykana w październiku - lutym.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Duży ptak, praktycznie wielkości puchacza. Wyraźna biała szlara, wokół dzioba długie miękkie pióra. Nogi i palce obficie opierzone. Dymorfizm płciowy w upierzeniu: samiec - nieomal czysto biały, niewiele brązowych plamek, najliczniejszych na lotkach i sterówkach oraz barkówkach i pokrywach skrzydłowych. Samica większa, a plamki zlewają się w poprzeczne pręgi. Młode z jeszcze większą ilością barwy brązowej.

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

  • długość ciała : 53 – 66 cm[9]
  • rozpiętość skrzydeł : 142 – 166 cm[7]
  • masa ciała : 1, 1 – 2 kg[10]

Głos[edytuj | edytuj kod]

Samce sowy śnieżnej wydają monotonne krooh, krooh, krooh..., najczęściej siedząc na gałęzi[11].

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Tundra[9], przy ciężkiej zimie przelatują na południe[12], jednak wędrówki są nieregularne, a migruje zmienna liczba osobników.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Młoda sowa śnieżna

Gniazdo na ziemi, w płytkim zagłębieniu. Okres lęgowy przypada na maj i czerwiec. W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju 5-14 jaj. Jaja składane w odstępach kilkudniowych, wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres 5 tygodni. Pisklętami zajmują się obydwoje rodzice[9].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Gryzonie (głównie lemingi) i ptaki. Czasami poluje na ryby[9]. Im mniej pokarmu, tym większą jego część stanowią gryzonie. Poluje za dnia.

Sowa śnieżna w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Puchaczem śnieżnym była Hedwiga z cyklu powieści o Harrym Potterze[13].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Bubo scandiacus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Species taxon summary: scandiaca Linnæus, 1758 described in Strix (ang.). AnimalBase. [dostęp 5 września 2010].
  3. 3,0 3,1 Bubo scandiaca. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 28 lutego 2010]
  4. Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  5. Banks et al. Forty-fourth supplement to the American Ornithologists' Union Check-list of North American Birds (pdf). „The Auk”. 120 (3), s. 923–931, 2003 (ang.). 
  6. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Podrodzina: Striginae Leach, 1820 - puszczyki (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-03-09].
  7. 7,0 7,1 P. Sterry, A. Cleave, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.
  8. Zygmunt Czarnecki: Ptaki Europy: przewodnik terenowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982. ISBN 83-0100-229-8.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 3. Warszawa: Świat Książki, 2003. ISBN 83-7311-622-2.
  10. Snowy Owl – Bubo scandiacus (ang.). The Owl Pages. [dostęp 28 lutego 2010].
  11. Sowy Polski - Sowa Śnieżna. [dostęp 23 czerwca 2010].  Cytat: Samce wydają monotonne krooh krooh krooh ...., zwykle siedząc na gałęzi, rzadziej w locie.
  12. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
  13. Joanne K. Rowling: Harry Potter i Kamień Filozoficzny. Wyd. poprawione. Media Rodzina, s. 89 i dalsze. ISBN 83-7278-000-5.