Synchroniczność
Synchroniczność – termin na określenie hipotetycznej zasady wszechzwiązku zdarzeń, która działa obok zasady przyczynowości. Synchroniczność definiowana jest jako pojawienie się w równoległych liniach dwóch zjawisk, wydarzeń lub stanów psychicznych mających wspólne znaczenie, które nie są ze sobą powiązane przyczynowo. Zjawiska synchroniczności nie da się udowodnić naukowo.
Spis treści |
[edytuj] Synchroniczność w Europie
Termin synchroniczność po raz pierwszy został wprowadzony w Europie przez psychiatrę i psychologa Karola Gustawa Junga w 1930 roku w mowie na cześć Richarda Wilhelma – ewangelickiego misjonarza (do ówczesnych Chin), z którym razem zafascynowali się i próbowali zrozumieć zasadę chińskich wróżb Yijing, co mogło dać przyczynę dla kolejnych prac Junga o synchroniczności .
Jung sądził, że naturalność idzie w parze z irracjonalizmem, a przeciwstawia się technice naukowej:
 która coraz mniej miejsca pozostawia dla człowieka naturalnego i ir-racjonalnego. |
Jungowi, do współpracy w swej irracjonalistycznej dla kultury zachodu pracy, udało się nakłonić Wolfganga Pauliego, z którym stworzył tekst pt. Synchroniczność jako zasada pozaprzyczynowych koincydencji (1952).
Często cytowanym za Jungiem przykładem na wystąpienie synchroniczności jest historia pacjentki, która opowiadała Jungowi swój sen o złotym skarabeuszu. Dokładnie w tej samej chwili Jung usłyszał delikatne dźwięki dochodzące od okna. Otworzył je i do pokoju wleciał o dziwo owad podobny do tego z równoczesnej opowieści pacjentki – skarabeusz wbrew swoim zwyczajom wleciał do zaciemnionego otoczenia. Jung uważał, że nie można racjonalnie wyjaśnić tej koincydencji, sądził że należy użyć tu synchroniczności, podczas gdy w rzeczywistości zdarzenie to może mieć wiele racjonalnych przyczynowo-skutkowych wyjaśnień .
Jung zauważył, że terapia pacjentki napotykała na przeszkodę w postaci jej nadmiernego racjonalizmu. Według tego psychiatry pacjentce potrzebna była zmiana punktu widzenia polegająca na otwarciu świadomości na zjawiska irracjonalne. Taką zmianę oznaczają głównie symbole odrodzenia, a skarabeusz jest właśnie staroegipskim symbolem odrodzenia.
Jung sądził, że zbiegi okoliczności nie zawsze są wynikiem przypadku. Uważał, że niektóre z nich to wyraz działania sił natury, które wiążą ze sobą wydarzenia niezależne przyczynowo. Zdobywanie intuicyjnej świadomości tych sił i działanie zgodne z nimi miałoby prowadzić do procesu indywiduacji. Osoby, które przeszły fazę indywiduacji mogą według Junga kształtować zdarzenia wokół siebie przez kontakt między swoją świadomością a nieświadomością zbiorową.
Niektórzy eksperymentatorzy zasadą synchroniczności próbują tłumaczyć zjawiska paranormalne, jak jasnowidzenie i telepatia, a także wróżenie za pomocą Yijing i astrologii.
[edytuj] Krytyka
Ponieważ hipotez i sądów teorii synchroniczności nie da się potwierdzić ani udowodnić, w najlepszym przypadku uważa się ją za hipotezę z pogranicza filozofii (por. metafizyka) i psychologii lub pseudonauki.
Nauka cywilizacji zachodniej zjawiska, o których Jung sądził, iż są niewyjaśnialne, wyjaśnia za pomocą zasady przyczynowości:
- koincydencję zdarzeń wyjaśnia się, wykorzystując rachunek prawdopodobieństwa, który jest w stanie wyjaśnić zdarzenia synchroniczne bez odwoływania się do pozaprzyczynowego rzekomego związku między nimi
- stosuje się również modelowanie komputerowe (ale oparte na zasadzie przyczynowości) pewnych zjawisk.
